Pancha Bhoota Temples: పంచభూత క్షేత్రాల రహస్యం ఇదే.. ఈ ఆలయాల ప్రత్యేకతలు ఏంటో తెలుసా?
Pancha Bhoota Temples: ప్రకృతిలోని పంచభూతాలకు ప్రతీకగా నిలిచే 5 ప్రసిద్ధ శైవ క్షేత్రాలలో శివుడు కోలువై వున్నాడు. ఈ ఆలయాలను సందర్శిస్తే లైఫ్ అన్ని విషయాల్లో కుదురుకుంటుందని నమ్మకం. ఈ పంచభూత క్షేత్రాల విశిష్ఠత, పేర్ల వెనుక ఉన్న విషయాలు ఇక్కడ చూద్దాం.
శివుడు ఎందుకు అలా ఉంటాడు? పంచభూత క్షేత్రాల వెనుక ఉన్న అసలు మిస్టరీ ఇదే
హిందూ ధర్మంలో పరమశివుడిని విశ్వకారకుడిగా, సమస్త ప్రకృతికి అధిపతిగా పూజిస్తారు. మన ప్రకృతి నిర్మితమైన ఐదు ప్రాథమిక మూలతత్త్వాలైన భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం అనే పంచభూతాలకు ప్రతీకగా ఐదు విశిష్టమైన శైవ ఆలయాలు కొలువుదీరాయి. వీటినే పంచభూత క్షేత్రాలు లేదా పంచభూత స్థలాలు అని పిలుస్తారు.
ఈ ఐదు పుణ్యక్షేత్రాలలో నాలుగు తమిళనాడులో ఉంటే, ఒకటి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంది. పరమశివుడు ప్రకృతిలోని ఈ ఐదు మూలతత్త్వాలకు ప్రతీకగా ఆయా దేవాలయాలలో లింగ రూపంలో కొలువై ఉంటాడు. అసలు ఈ ఐదు క్షేత్రాలు ఏవి? వాటికి ఆ పేర్లు ఎలా వచ్చాయి? అక్కడ ఉన్న ప్రత్యేకతలు ఏంటో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
1. పృథ్వి క్షేత్రం – కాంచీపురం ఏకాంబరేశ్వరుడు
తమిళనాడులోని కాంచీపురం ఏకాంబరేశ్వర ఆలయం భూమి లేదా పృథ్వి తత్త్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఇక్కడి స్వామివారిని పృథ్వీ లింగం అని పిలుస్తారు.
పురాణాల ప్రకారం, పార్వతీదేవి శివుడిని భర్తగా పొందేందుకు కాంచీపురంలో ఒక మామిడి చెట్టు కింద ఇసుకతో శివలింగాన్ని తయారు చేసి నిష్టతో పూజించింది. ఆమె భక్తిని పరీక్షించడానికి శివుడు కాంపా నదికి వరదలను సృష్టించగా, పార్వతీదేవి ఆ ఇసుక లింగాన్ని తన కౌగిలిలో బంధించి కాపాడుకుంది. ఆమె భక్తికి మెచ్చిన శివుడు ఇక్కడ కొలువైయ్యాడు. సాధారణంగా నీటిలో నానితే ఇసుక లేదా మట్టి కరిగిపోతుంది, కానీ ఇక్కడ ఇసుకతో చేసిన లింగం నీటిలో నానినా కరిగిపోకపోవడం ఇక్కడి గొప్ప మహత్యం. ఆలయంలోని పురాతన మామిడి చెట్టు నాలుగు కొమ్మలు నాలుగు వేదాలకు ప్రతీకగా భావిస్తారు.
2. జల క్షేత్రం – తిరువానైక్కావల్ జంబుకేశ్వరుడు
తమిళనాడులోని తిరుచిరాపల్లి సమీపంలో ఉన్న తిరువానైక్కావల్ జంబుకేశ్వర ఆలయం నీరు లేదా జల తత్త్వానికి ప్రతీక. ఇక్కడి లింగాన్ని అప్పు లింగం లేదా జల లింగం అని పిలుస్తారు.
పార్వతీదేవి ఇక్కడ జంబు అంటే నేరేడు చెట్టు కింద శివుడిని ఆరాధించడం వల్ల ఈ స్వామికి జంబుకేశ్వరుడు అనే పేరు వచ్చింది. అలాగే ఒక ఏనుగు, సాలీడు శివుడిని భక్తితో పూజించడం వల్ల ఈ ప్రాంతానికి తిరువానైక్కావల్ అని పేరు వచ్చింది. ఇక్కడి ఆలయ గర్భగుడిలో ఒక అద్భుతం జరుగుతుంది. శివలింగం కింద నుండి నిరంతరం సహజంగా నీటి ఊట ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది. అర్చకులు ఎంత నీటిని తోడిపోసినా, లింగం చుట్టూ నీరు ఎప్పుడూ ఊరుతూ నిలిచి ఉండటం ఇక్కడి ప్రత్యేకత.
3. అగ్ని క్షేత్రం – తిరువణ్ణామలై అరుణాచలేశ్వరుడు
భక్తులు ఎంతో పవిత్రంగా భావించే తిరువణ్ణామలై అరుణాచలేశ్వర ఆలయం అగ్ని తత్త్వానికి ప్రతీక. ఇక్కడ పరమశివుడు అగ్ని లింగం రూపంలో దర్శనమిస్తాడు.
ఒకసారి బ్రహ్మ, విష్ణువుల మధ్య ఎవరు గొప్ప అనే తీవ్ర వివాదం నడిచింది. వారి అహంకారాన్ని అణచివేసేందుకు శివుడు ఆది, అంతం లేని మహా అగ్ని స్తంభంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు. విష్ణువు వరాహ రూపంలో కిందికి, బ్రహ్మ హంస రూపంలో పైకి వెళ్లి ఆ అగ్ని స్తంభం చివరలను కనుగొనడానికి ఎంత ప్రయత్నించినా సాధ్యం కాలేదు. అలా వెలిసిన అగ్ని స్తంభమే అరుణాచల కొండగా స్థిరపడిందని పురాణాలు చెబుతాయి. అందుకే ఇక్కడ కొండనే శివస్వరూపంగా భావిస్తారు. ప్రతి సంవత్సరం కార్తిక పౌర్ణమి నాడు ఈ కొండ శిఖరంపై వెలిగించే మహాదీపం శివుని అగ్ని జ్యోతి స్వరూపానికి నిదర్శనం.
4. వాయు క్షేత్రం – శ్రీకాళహస్తీశ్వరుడు
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తిరుపతి జిల్లాలో ఉన్న శ్రీకాళహస్తీశ్వరాలయం వాయు తత్త్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఇక్కడి మూలవిరాట్‌ను వాయు లింగం అని ఆరాధిస్తారు.
ఈ క్షేత్రానికి శ్రీకాళహస్తి అనే పేరు రావడం వెనుక ఒక అద్భుతమైన కథ ఉంది. 'శ్రీ' అంటే సాలీడు, 'కాళ' అంటే పాము, 'హస్తి' అంటే ఏనుగు. ఈ మూడు జీవులు తమ నిష్కల్మషమైన భక్తితో శివుడిని పూజించి ముక్తిని పొందాయి. వాటి భక్తికి గుర్తుగా ఈ క్షేత్రానికి శ్రీకాళహస్తి అనే పేరు వచ్చింది. ఇక్కడి గర్భగుడిలోకి బయటి నుండి గాలి చొరబడటానికి ఎలాంటి అవకాశం ఉండదు. కానీ, స్వామివారి మూలవిరాట్ ముందర ఉండే రెండు దీపాలు మాత్రం నిరంతరం గాలికి అటుఇటు ఊగుతున్నట్లుగా కదులుతుంటాయి. కనిపించని గాలి ప్రవాహాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ దృశ్యం వాయు తత్త్వానికి నిదర్శనం.
5. ఆకాశ క్షేత్రం – చిదంబరం నటరాజ స్వామి
తమిళనాడులోని చిదంబరం నటరాజ స్వామి ఆలయం ఐదవ మూలతత్త్వమైన ఆకాశ తత్త్వానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. ఇక్కడ శివుడు ఆనంద తాండవం చేసే నటరాజుడిగా కొలువై ఉంటాడు.
"చిత్" అంటే జ్ఞానం లేదా చైతన్యం, "అంబరం" అంటే ఆకాశం అని అర్థం. ఇక్కడ శివుడు భౌతికమైన లింగ రూపంలో కాకుండా నిరాకారంగా, ఆకాశంలా వ్యాపించిన శూన్య రూపంలో ఉంటాడు. గర్భగుడిలో నటరాజ స్వామి పక్కన ఉన్న పరదాను తొలగించినప్పుడు అక్కడ ఎలాంటి విగ్రహం కనిపించదు, కేవలం బంగారు మారేడు దళాల మాల మాత్రమే వేలాడుతుంది. దీనినే 'చిదంబర రహస్యం' అంటారు. భగవంతుడు ఒక నిర్దిష్ట రూపానికి పరిమితం కాదని, ఆకాశంలా అనంతమైన సర్వాంతర్యామి అని చెప్పడమే దీని అంతరార్థం.
పంచభూత క్షేత్రాలు: ఈ పేరు ఎలా వచ్చింది? ఆధ్యాత్మిక సారాంశం ఇదే
భారతీయ తత్వశాస్త్రం ప్రకారం ఈ సమస్త విశ్వం, మానవ శరీరం భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం అనే పంచమహాభూతాలతోనే నిర్మితమయ్యాయి. ప్రకృతిలోని ఈ ఐదు మూలాలను శివుని ఐదు స్వరూపాలుగా భావించి పూజించడం వల్లే వీటిని పంచభూత క్షేత్రాలు అని పిలుస్తారు.
ఈ ఆలయాల దర్శనం కేవలం దర్శనం మాత్రమే కాదు.. భూమి నుంచి ప్రారంభమై జీవప్రవాహమైన నీరు, జ్ఞానమైన అగ్ని, ప్రాణమైన వాయువు దాటుకొని చివరికి అనంతమైన ఆకాశ చైతన్యంలో కలిసిపోయే ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణమని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
