ప్ర‌పంచంలో నదులు లేని దేశం ఏదో తెలుసా.? మ‌రి అక్కడి వారి ప‌రిస్థితి ఏంటి.?
Interesting Facts: ఏ దేశ‌మైనా స‌రైన నీటి వ‌స‌తులు ఉంటేనే అభివృద్ధి చెందుతుంద‌ని తెలిసిందే. అయితే ఓ దేశంలో ఏడాది పొడవునా ప్రవహించే శాశ్వత నదులు లేవు. అయినా అక్కడ వ్యవసాయం జరుగుతోంది. ఇంత‌కీ ఆ దేశం ఏంటి? ఈ స‌మ‌స్య‌ను ఆ దేశం ఎలా జ‌యించిందంటే?
నదులు లేని దేశం.. సౌదీ అరేబియా
సౌదీ అరేబియా ప్రపంచంలోని అత్యంత పొడి ప్రాంతాల్లో ఉంది. ఈ దేశంలో విస్తారమైన ఎడారి ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. అందులో రుబ్ అల్ ఖాలీ (Empty Quarter) ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద ఇసుక ఎడారుల్లో ఒకటి. ఇక్కడ ఏడాది పొడవునా వర్షాలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఏడాదికి సగటున 100 మిల్లీమీటర్ల కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదవుతుంది. వర్షాలు తక్కువగా ఉండటంతో నదుల్లో నిరంతరం ప్రవహించేంత నీరు లభించదు. మరోవైపు ఉష్ణోగ్రతలు చాలా ఎక్కువగా ఉండటంతో నేలపై ఉన్న నీరు త్వరగా ఆవిరైపోతుంది. కొంత నీరు భూమిలోకి ఇంకిపోతుంది. సాధారణంగా ఒక నది నిరంతరం ప్రవహించాలంటే దానికి వర్షాలు, మంచు కరగడం లేదా ఇతర నీటి వనరుల నుంచి నిరంతరంగా నీరు అందాలి. సౌదీ అరేబియాలో అలాంటి పరిస్థితులు లేకపోవడంతో శాశ్వత నదులు ఏర్పడలేదు.
నదులు లేకపోతే అక్కడ ‘వాడీలు’ ఎలా ఏర్పడతాయి?
సౌదీ అరేబియాలో శాశ్వత నదులు లేకపోయినా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ‘వాడీలు’ (Wadis) కనిపిస్తాయి. ఇవి సాధారణంగా ఎండిపోయిన నదీ మార్గాలు లేదా నీటి ప్రవాహ మార్గాలు. భారీ వర్షాలు పడినప్పుడు ఈ మార్గాల్లో ఒక్కసారిగా నీరు ప్రవహిస్తుంది. వర్షం ఎక్కువగా పడిన సమయంలో వాడీల్లో నీరు చాలా వేగంగా ప్రవహించవచ్చు. దీంతో కొన్ని సందర్భాల్లో ఆకస్మిక వరదలు (Flash Floods) కూడా సంభవిస్తాయి. అయితే వర్షం ఆగిపోయిన తర్వాత ఆ నీరు ఎక్కువకాలం నిలవదు. అధిక ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా కొంత నీరు ఆవిరైపోతుంది. మిగిలిన నీటిలో కొంత భూమిలోకి ఇంకిపోతుంది. ఈ వాడీలు కేవలం నీటి ప్రవాహ మార్గాలే కాదు. అక్కడి భూభాగాన్ని మార్చడంలో, కొంతమేర మొక్కలు పెరగడానికి అవసరమైన తేమను అందించడంలో కూడా ఇవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
నదులు లేకపోయినా ప్రజలకు నీరు ఎలా అందుతోంది?
శాశ్వత నదులు లేకపోవడంతో సౌదీ అరేబియా నీటి కోసం ఇతర మార్గాలపై ఆధారపడుతోంది. అందులో ముఖ్యమైనది సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేసి తాగునీటిగా మార్చే డీశాలినేషన్ (Desalination). సముద్రపు నీటిలో ఉండే ఉప్పును తొలగించి ఉపయోగించగల నీటిగా మార్చడమే డీశాలినేషన్. సౌదీ అరేబియా ప్రపంచంలోనే డీశాలినేషన్‌పై ఎక్కువగా ఆధారపడే దేశాల్లో ఒకటి. సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో భారీ ప్లాంట్ల ద్వారా సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేసి నగరాలు, పరిశ్రమలు, ప్రజల అవసరాలకు సరఫరా చేస్తున్నారు. దీంతో పాటు భూగర్భ జలాలు కూడా సౌదీ అరేబియాకు ముఖ్యమైన నీటి వనరు. వేల సంవత్సరాలుగా భూమి అడుగున నిల్వ ఉన్న నీటిని అక్విఫర్ల నుంచి వెలికితీసి ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే ఈ నీరు చాలా పరిమితంగా ఉండటంతో దాన్ని జాగ్రత్తగా వినియోగించడం అవసరం.
నదులు లేకపోవడం వ్యవసాయంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతోంది?
నదులు లేకపోవడం వల్ల సౌదీ అరేబియాలో వ్యవసాయం చేయడం సులభం కాదు. ముఖ్యంగా ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటలను పండించడం పెద్ద సవాలుగా ఉంటుంది. అందుకే అక్కడ వ్యవసాయానికి సమర్థవంతమైన నీటిపారుదల విధానాలు ఉపయోగిస్తున్నారు. భూగర్భ జలాలు, శుద్ధి చేసిన నీటిని అవసరమైన మేరకు వినియోగిస్తూ పంటలను సాగు చేస్తున్నారు. నీటిని వృథా చేయకుండా డ్రిప్ ఇరిగేషన్ వంటి ఆధునిక పద్ధతులు కూడా ఉపయోగపడుతున్నాయి. ఇళ్లలో, వాణిజ్య సంస్థల్లో కూడా నీటి పొదుపునకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. నీటి వినియోగాన్ని తగ్గించడం, ఉపయోగించిన నీటిని సాధ్యమైన చోట్ల తిరిగి వినియోగించడం, ఆధునిక నీటి సరఫరా వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా పరిమిత నీటి వనరులను కాపాడుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు.
నీటి కొరత.. భవిష్యత్తుకు సౌదీ అరేబియా సవాళ్లు
సౌదీ అరేబియా అభివృద్ధి వేగంగా జరుగుతున్నా, నీటి వనరులు మాత్రం పరిమితంగానే ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా భూగర్భ జలాలను ఎక్కువగా ఉపయోగించడం వల్ల కొన్ని ప్రాంతాల్లో వాటి నిల్వలు తగ్గుతున్నాయి. మరోవైపు డీశాలినేషన్ చాలా ఉపయోగకరమైన పరిష్కారమైనప్పటికీ దీనికి ఎక్కువ శక్తి అవసరం. సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేసే ప్రక్రియ వల్ల పర్యావరణంపై కూడా కొన్ని ప్రభావాలు ఉండొచ్చు.
అందుకే భవిష్యత్తులో నీటి వనరులను కాపాడుకోవడం సౌదీ అరేబియాకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం. ప్రభుత్వం ఆధునిక, స్థిరమైన నీటి సాంకేతికతలపై పెట్టుబడులు పెడుతోంది. భూగర్భ జలాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, డీశాలినేషన్‌ను మరింత సమర్థవంతంగా మార్చడం, నీటి పొదుపు, పునర్వినియోగంపై దృష్టి పెట్టడం వంటి చర్యలు చేపడుతోంది.
అంటే.. సౌదీ అరేబియాలో నదులు లేకపోవడానికి ప్రధాన కారణం తక్కువ వర్షపాతం, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, ఎడారి వాతావరణం. అయితే వాడీలు, భూగర్భ జలాలు, ముఖ్యంగా సముద్రపు నీటి డీశాలినేషన్ ద్వారా ఆ దేశం తన నీటి అవసరాలను తీర్చుకుంటోంది. ప్రకృతి పరిమితులను సాంకేతికతతో అధిగమించినా.. నీటి వనరులను భవిష్యత్ తరాల కోసం కాపాడుకోవడం ఇప్పుడు అక్కడి ప్రధాన బాధ్యతగా మారింది.
