River : ప్రకృతి కాదు మనుషులు నిర్మించిన నది.. ఏది, ఎక్కడుంది?
మనిషి వందల అంతస్తులు బిల్డింగులు నిర్మించడం చూశాం… భారీగా నీటిని నిల్వచేసే జలాశయాలు నిర్మించడం చూశాం. మరి మనిషి నిర్మించిన నదిని చూశారా? కనీసం దీని గురించి విన్నారా? ఇలాంటి ప్రత్యేక నది గురించి ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
మానవ నిర్మిత నది ఇదే..
నది అంటే మనకు వెంటనే గుర్తుకొచ్చేది కొండలు, గుట్టలు, లోయల మధ్య నుంచి సహజంగా ప్రవహించే నీటి ప్రవాహం. సాధారణంగా భారీ వర్షాలు, మంచు కరగడం, భూగర్భ జలాల కారణంగా చిన్న నీటి ప్రవాహం ప్రారంభమై ముందుకు సాగుతున్నకొద్ది మరింత విస్తరించి నదులు ఏర్పడతాయి. ఇలాంటి నదులు మంచినీటితో వేల కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తూ ప్రజల దాహాన్ని తీర్చడంతో పాటు వ్యవసాయానికి జీవం పోస్తాయి.
అనేక దేశాల్లో సహజంగా ఏర్పడిన నదులు ఉన్నాయి. కానీ ఒక దేశంలో ప్రకృతిసిద్దమైన నదులు లేకపోవడంతో ఏకంగా కృత్రిమ నదినే నిర్మించారు. ఎక్కడో దూరంగా ఉన్న నీటిని సేకరించి, వందల కిలోమీటర్ల దూరంలోని ఎడారి ప్రాంతాలకు తరలిస్తోంది. ఆశ్చర్యంగా అనిపిస్తున్నా ఇది నిజం. నీటిపారుదల వ్యవస్థలో ఎన్నో అద్భుతాలు చేసిన ఇజ్రాయెల్ ఈ పని చేసింది… ఓ నదిని నిర్మించి ప్రపంచమే నివ్వెరపోయేలా చేసింది. అసలు ఈ కృత్రిమ నది ఎలా పనిచేస్తుంది? దీన్ని ఎందుకు నిర్మించారు? దీని ప్రత్యేకతలు ఏమిటి? తెలుసుకుందాం.
అసలు ఈ కృత్రిమ నది ఎక్కడ ఉంది?
పశ్చిమాసియాలోని ఇజ్రాయెల్ దేశంలో భారీ కృత్రిమ జల రవాణా వ్యవస్థ (National Water Carrier of Israel) ఉంది. దేశంలోని ఉత్తర ప్రాంతంలో ఉన్న గలిలీ సముద్రం (Sea of Galilee) నుంచి నీటిని సేకరించి, మధ్య ప్రాంతాల మీదుగా దక్షిణంలోని పొడి ప్రాంతాలకు తరలించేందుకు దీనిని నిర్మించారు. ముఖ్యంగా నెగెవ్ ఎడారి ప్రాంతంలో నీటి అవసరాలను తీర్చడం, వ్యవసాయానికి నీటిని అందించడం ఈ ప్రాజెక్టు ప్రధాన ఉద్దేశాలు.
సాధారణంగా నదులు ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి సహజంగా ప్రవహిస్తాయి. కానీ నేషనల్ వాటర్ క్యారియర్ మాత్రం ఇంజినీరింగ్ పరిజ్ఞానంతో నిర్మించిన కాలువలు, పైపులైన్లు, సొరంగాలు, జలాశయాలు, పంపింగ్ స్టేషన్ల సమాహారం. ఇందులో కొన్ని చోట్ల నీరు బహిరంగ కాలువల్లో ప్రవహిస్తే, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో భూగర్భ పైపుల ద్వారా ప్రయాణిస్తుంది. అందుకే దీన్ని కృత్రిమ నది లేదా వాటర్ హైవే అని కూడా అభివర్ణిస్తారు.
కృత్రిమ నదిని ఎందుకు నిర్మించారు?
ఇజ్రాయెల్ స్వతంత్ర దేశంగా ఏర్పడిన తర్వాత దేశ జనాభా పెరుగుతుండటంతో పాటు వ్యవసాయ అవసరాలు కూడా అధికమయ్యాయి. అయితే దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో సమానంగా నీటి వనరులు లేవు… ఉత్తర ప్రాంతంలో నీటి లభ్యత కొంత మెరుగ్గా ఉండగా, దక్షిణ ప్రాంతంలో వర్షపాతం తక్కువగా ఉందని పాలకులు గుర్తించారు. ముఖ్యంగా నెగెవ్ ఎడారిలో నీటి కొరత పెద్ద సమస్యగా ఉండేది. ఈ పరిస్థితిని అధిగమించేందుకు దేశవ్యాప్తంగా నీటిని ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి తరలించే ప్రణాళికను రూపొందించారు. 1950వ దశకంలో భారీ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన ప్రణాళికలు సిద్ధమయ్యాయి... అనంతరం నిర్మాణ పనులు చేపట్టి 1964లో నేషనల్ వాటర్ క్యారియర్ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
ఇజ్రాయెల్ జాతీయ నీటి సంస్థ మెకొరోట్ (Mekorot) ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం, నిర్వహణలో కీలక పాత్ర పోషించింది. అప్పట్లో ఇది దేశం చేపట్టిన అతిపెద్ద మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.
ఈ ప్రాజెక్టులోని ప్రధాన నీటి రవాణా మార్గం సుమారు 130 కిలోమీటర్ల పొడవు ఉంటుంది... అంటే దాదాపు 81 మైళ్లు. గలిలీ సముద్రం నుంచి సేకరించిన నీటిని ఈ వ్యవస్థ ద్వారా దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు తరలిస్తారు. ఈ మార్గంలో నీరు నిరంతరం ప్రవహించేలా ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేశారు. కొన్నిచోట్ల బహిరంగ కాలువలు నిర్మించారు. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో కొండలు, ఎత్తైన భూభాగాలను దాటేందుకు భారీ సొరంగాలు ఏర్పాటు చేశారు. లోతైన లోయలు, భౌగోళిక అడ్డంకులను అధిగమించడానికి ప్రత్యేక సైఫన్లు, పైపులైన్లను ఉపయోగించారు.
ముఖ్యంగా నీటిని ఎత్తైన ప్రాంతాలకు చేర్చేందుకు భారీ పంపింగ్ స్టేషన్లను ఏర్పాటు చేశారు. అక్కడి నుంచి భూమి వాలును ఉపయోగించుకుంటూ నీటిని తదుపరి ప్రాంతాలకు తరలించేలా వ్యవస్థను రూపొందించారు. అందువల్ల ఇది సాధారణ కాలువలా కాకుండా ఒక భారీ ఇంజినీరింగ్ నెట్‌వర్క్‌లా పనిచేస్తుంది.
గలిలీ సముద్రం నుంచి ఎడారికి నీరు ఎలా వెళ్తుంది?
ఈ ప్రాజెక్టులో నీటిని సేకరించే ప్రధాన వనరు గలిలీ సముద్రం. దీనిని కిన్నెరెట్ సరస్సు (Lake Kinneret) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది నిజానికి సముద్రం కాదు.. మంచినీటి సరస్సు. జోర్డాన్ నది సహా ఇతర నీటి ప్రవాహాల ద్వారా దీనికి నీరు చేరుతుంది.
మొదట ఈ సరస్సు నుంచి భారీ పంపుల సాయంతో నీటిని పైకి ఎత్తి ప్రధాన రవాణా మార్గంలోకి పంపిస్తారు. ఆ తర్వాత శుద్ధి, నిల్వ, పంపిణీ ప్రక్రియలు జరుగుతాయి. అక్కడి నుంచి పెద్ద పైపులు, కాలువల ద్వారా నీటిని మధ్య ప్రాంతాలకు, దక్షిణ ప్రాంతాలకు తరలిస్తారు. ఈ విధంగా తాగునీటి అవసరాలతో పాటు వ్యవసాయానికి కూడా నీటిని అందిస్తారు. ముఖ్యంగా సహజ నీటి వనరులు తక్కువగా ఉండే ప్రాంతాలకు ఈ వ్యవస్థ ఎంతో ఉపయోగపడుతోంది.
నేషనల్ వాటర్ క్యారియర్ అంటే కేవలం 130 కిలోమీటర్ల ప్రధాన మార్గం మాత్రమే కాదు... దీనికి అనుసంధానంగా దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించిన భారీ నీటి సరఫరా నెట్‌వర్క్ కూడా ఉంది. ఇజ్రాయెల్‌లోని నీటి సరఫరా వ్యవస్థలో భూగర్భ పైపులైన్లు, జలాశయాలు, పంపింగ్ స్టేషన్లు, శుద్ధి కేంద్రాలు, వ్యవసాయ అవసరాల కోసం ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన మార్గాలు ఉన్నాయి. వీటన్నింటినీ కలిపి చూసినప్పుడు వేల కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించిన జల రవాణా వ్యవస్థ కనిపిస్తుంది. ఈ విస్తృత నెట్‌వర్క్ పొడవు సుమారు 12,000 కిలోమీటర్లు ఉంటుంది.
ఎడారిలో వ్యవసాయానికి జీవం పోసిన ప్రాజెక్టు
నెగెవ్ ఎడారి ఇజ్రాయెల్ దక్షిణ ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉంది. ఇక్కడ వర్షపాతం తక్కువగా ఉండటంతో వ్యవసాయం చేయడం గతంలో చాలా కష్టంగా ఉండేది. నీటి లభ్యత కూడా పరిమితంగానే ఉండేది. అయితే నేషనల్ వాటర్ క్యారియర్ ద్వారా నీటిని దక్షిణ ప్రాంతాలకు తరలించడం వల్ల అక్కడ వ్యవసాయ కార్యకలాపాలకు కొత్త అవకాశాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆధునిక నీటిపారుదల పద్ధతులు, డ్రిప్ ఇరిగేషన్, గ్రీన్‌హౌస్ వ్యవసాయం వంటి సాంకేతికతలను ఉపయోగించి పండ్లు, కూరగాయలు, ఇతర పంటలను సాగు చేస్తున్నారు.
ఒకప్పుడు వ్యవసాయానికి అనుకూలం కాని ప్రాంతాల్లో కూడా నీటి నిర్వహణ ద్వారా పంటలు పండించడం సాధ్యమైంది. అయితే నెగెవ్ ఎడారి మొత్తం పచ్చని వ్యవసాయ భూమిగా మారిపోయిందని చెప్పడం సరికాదు. నీటి సదుపాయాలు ఉన్న కొన్ని ప్రాంతాల్లో మాత్రమే వ్యవసాయం విస్తరించింది. ఈ మార్పులో నేషనల్ వాటర్ క్యారియర్‌తో పాటు ఆధునిక సాగు పద్ధతులు కూడా కీలక పాత్ర పోషించాయి.
ప్రకృతిని మార్చలేకపోయినా.. నీటి కొరతను అధిగమించవచ్చు
సాధారణంగా నదులు, వాగులు, సరస్సులు, చెరువులు.. ఒక దేశానికి ప్రకృతి ప్రసాదించిన వరాలు. అయితే వాటిని ఎలా ఉపయోగించుకోవాలనే విషయంలో మనుషుల ఆలోచనలు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఎంతో కీలకం. ఇజ్రాయెల్ నిర్మించిన నేషనల్ వాటర్ క్యారియర్ ఇందుకు మంచి ఉదాహరణ.
నీటి లభ్యత ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల నుంచి అవసరమైన ప్రాంతాలకు నీటిని తరలించడం, సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేయడం, ఉపయోగించిన నీటిని తిరిగి వ్యవసాయానికి వినియోగించడం వంటి చర్యలతో ఇజ్రాయెల్ తన నీటి నిర్వహణలో ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకుంది. ప్రకృతి సిద్ధంగా ఏర్పడిన నది కాకపోయినా.. వేలాది మంది ఇంజినీర్లు, కార్మికుల శ్రమతో రూపుదిద్దుకున్న ఈ కృత్రిమ జల రవాణా వ్యవస్థ మాత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆసక్తిని కలిగిస్తోంది.
