వేడి పెనంపై నీళ్లు పోయ‌కూడ‌ద‌ని ఎందుకు అంటారు.? దీని వెనుక ఉన్న సైన్స్ ఏంటో తెలుసా?
Kitchen Tips: చపాతీలు చేసిన వెంటనే పెనంపై నీటిని పోయ‌కూడ‌ద‌ని అంటుంటారు. దీని వెనుక కేవలం సంప్రదాయం మాత్రమే కాదు.. శాస్త్రీయ కారణం కూడా ఉందని మీకు తెలుసా.? అదేంటో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
వేడి పెనంపై నీళ్లు పోస్తే ఏమవుతుంది?
వేడిగా ఉన్న పెనంపై ఒక్కసారిగా చల్లని నీళ్లు పోసినప్పుడు ఉష్ణోగ్రతలో వేగంగా మార్పు వస్తుంది. దీనినే శాస్త్రీయంగా 'థర్మల్ షాక్' (Thermal Shock) అంటారు. సాధారణంగా ఏదైనా లోహాన్ని వేడి చేసినప్పుడు అది కొద్దిగా వ్యాకోచిస్తుంది. అంటే దాని పరిమాణం పెరుగుతుంది. అదే లోహం ఒక్కసారిగా చల్లబడినప్పుడు కుంచించుకుంటుంది. వేడి పెనంపై చల్లని నీళ్లు పోసినప్పుడు, నీళ్లు తగిలిన భాగం త్వరగా చల్లబడుతుంది. మిగతా భాగం మాత్రం కొంతసేపు వేడిగానే ఉంటుంది. దీంతో పెనంలోని వివిధ భాగాలు వేర్వేరు వేగాలతో కుంచించుకుంటాయి. ఈ మార్పు వల్ల లోహంపై ఒత్తిడి ఏర్పడుతుంది. అందుకే నీళ్లు పోసినప్పుడు చిటపటమనే శబ్దం వినిపించడంతో పాటు ఆవిరి కూడా వస్తుంది.
పెనం ఆకారం ఎందుకు మారుతుంది?
వేడిగా ఉన్న పెనంపై చల్లని నీళ్లు పదేపదే పోస్తే దాని ఆకారం మారే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా పలుచగా ఉండే పెనాలు ఈ ప్రభావానికి ఎక్కువగా గురవుతాయి. లోహంలోని కొన్ని భాగాలు వేగంగా చల్లబడటం, మరికొన్ని భాగాలు వేడిగా ఉండటం వల్ల పెనం వంకరగా మారవచ్చు. దీనిని 'వార్పింగ్' (Warping) అంటారు. పెనం అడుగు భాగం వంకరగా మారితే గ్యాస్ మంట నుంచి వచ్చే వేడి అన్ని భాగాలకు సమానంగా అందకపోవచ్చు. ఫలితంగా చపాతీలు కొన్ని చోట్ల ఎక్కువగా కాలిపోవడం, మరికొన్ని చోట్ల సరిగ్గా కాల‌వు. పెనం పొయ్యిపై సరిగ్గా నిలబడకపోవడం కూడా సమస్యగా మారుతుంది. అయితే ఈ ప్రభావం పెనం తయారీకి ఉపయోగించిన లోహం, దాని మందం, ఉష్ణోగ్రతలో వచ్చిన మార్పులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
నాన్‌స్టిక్, ఇనుప పెనాలపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది?
నాన్‌స్టిక్ పెనాలపై ప్రత్యేకమైన పూత ఉంటుంది. ఈ పూత వల్ల ఆహారం పెనానికి అంటుకోకుండా ఉంటుంది. పెనం చాలా వేడిగా ఉన్నప్పుడు ఒక్కసారిగా చల్లబరచడం వల్ల దాని ఆకారం మారవచ్చు. దాంతో పూతపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే నీళ్లు పోసిన ప్రతిసారీ నాన్‌స్టిక్ పూత ఊడిపోతుందని చెప్పలేం. పూత దెబ్బతిన్నా, గీతలు పడినా ఆ పెనాన్ని మార్చడం మంచిది.
ఇక ఇనుప పెనాల విషయంలోనూ జాగ్రత్త అవసరం. ఇనుప పెనంపై వంటకు అనుకూలంగా ఏర్పడే రక్షణ పొరను పదేపదే వేడి-చల్లదనం మార్పులకు గురిచేయడం, గట్టిగా రుద్ది శుభ్రం చేయడం వల్ల దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. ఆ తర్వాత పెనాన్ని పూర్తిగా ఆరబెట్టకపోతే తుప్పు పట్టవచ్చు. అందుకే ఇనుప పెనాన్ని శుభ్రం చేసిన తర్వాత నీరు లేకుండా తుడిచి, అవసరమైతే కొద్దిగా నూనె రాయాలి.
పెనాన్ని శుభ్రం చేయడానికి సరైన పద్ధతి ఏంటి?
వంట పూర్తయిన వెంటనే పెనాన్ని సింక్‌లో పెట్టి చల్లని నీళ్లు పోయడం కంటే, ముందుగా దానిని కొంతసేపు పక్కన పెట్టి సహజంగా చల్లబడనివ్వడం మంచిది. పెనం పూర్తిగా చల్లబడిన తర్వాత శుభ్రం చేయాలి. పెనానికి ఆహారం అంటుకుని ఉంటే కొద్దిగా గోరువెచ్చని నీళ్లు పోసి కొంతసేపు నానబెట్టవచ్చు. ఆ తర్వాత తగిన క్లీనర్‌తో మృదువుగా శుభ్రం చేయాలి. నాన్‌స్టిక్ పెనాలపై గరుకైన స్క్రబ్బర్లు, పదునైన వస్తువులు ఉపయోగించకూడదు. ఇనుప పెనాన్ని కడిగిన తర్వాత పూర్తిగా ఆరబెట్టాలి. ముఖ్యంగా చాలా వేడిగా ఉన్న పెనంపై నీళ్లు పోసేటప్పుడు వచ్చే ఆవిరి వల్ల చేతులకు గాయాలు అయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంద‌ని గుర్తుంచుకోవాలి.
పెనం ఎక్కువ కాలం మన్నాలంటే ఈ జాగ్రత్తలు పాటించండి
పెనం ఎక్కువ కాలం ఉపయోగపడాలంటే కొన్ని చిన్న అలవాట్లు మార్చుకోవాలి. వంట పూర్తయిన వెంటనే నీళ్లు పోయకుండా, పెనం ఉష్ణోగ్రత సాధారణ స్థితికి వచ్చే వరకు వేచి ఉండాలి. పెనాన్ని పదేపదే అధిక వేడి మీద ఉంచకుండా, వంటకు అవసరమైన మంటను మాత్రమే ఉపయోగించాలి. నాన్‌స్టిక్ పెనాల విషయంలో తయారీదారు సూచనలను పాటించాలి. ఇనుప పెనాలను తడిగా ఉంచకుండా చూసుకోవాలి.
