Clouds : ఏమిటీ.. 1800 కి.మీల పెద్ద మేఘమా.!! ఎక్కడ, ఎలా ఏర్పడిందో తెలుసా?
అంగారక గ్రహంపై 1800 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఓ వింత మంచు మేఘం ఏర్పడింది. దీనికి సంబంధించిన కొత్త విషయాలను యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీకి చెందిన మార్స్ ఎక్స్‌ప్రెస్ స్పేస్‌క్రాఫ్ట్ బయటపెట్టింది… అవేంటో ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
అంగారకుడిపై వింత మేఘం
అంగారక గ్రహంపై ఉన్న 'అర్సియా మోన్స్' (Arsia Mons) అగ్నిపర్వతం దగ్గర ఏర్పడే వింత మేఘం గురించి కొత్త విషయాలు తెలిశాయి. గాలిలో ఎలాంటి దుమ్ము (Dust) లేకుండానే, నీటి ఆవిరి నేరుగా మంచుగా మారి ఈ భారీ మేఘం ఏర్పడుతోందని సైంటిస్టులు కనుగొన్నారు. గ్రహాల వాతావరణంలో ఇలాంటి ప్రక్రియ చూడటం ఇదే తొలిసారి.
దుమ్ము లేకుండానే మంచు మేఘం
అంగారకుడి దక్షిణ అర్ధగోళంలో వసంత, వేసవి కాలాల్లో రోజూ ఉదయం ఈ మేఘం కనిపిస్తుంది. 20 కి.మీల ఎత్తైన అర్సియా మోన్స్ అగ్నిపర్వతం కింద వీచే గాలిలో ఇది ఏర్పడుతుంది. దీన్ని 'అర్సియా మోన్స్ ఎలాంగేటెడ్ క్లౌడ్' (AMEC) అంటారు. ఇది ఆవిరైపోయేలోపు ఏకంగా 1,800 కి.మీల పొడవు పెరుగుతుంది. బ్రిటన్ దేశం పొడవుతో పోలిస్తే ఇది దాదాపు రెట్టింపు.
అంగారకుడిపై దుమ్ము ఎక్కువగా ఉండే కాలంలో కొన్ని నెలల పాటు రోజూ ఉదయం ఇలా జరుగుతుంది. సాధారణంగా గాలిలోని పొగ, దుమ్ము కణాలపై నీటి ఆవిరి చేరి మేఘాలు ఏర్పడతాయి. దీన్ని 'హెటెరోజీనియస్ న్యూక్లియేషన్' అంటారు. కానీ అంగారకుడిపై ఏర్పడిన ఈ మేఘానికి ఎలాంటి దుమ్ము అవసరం లేదని పారిస్‌లోని LMD/CNRS/సోర్బోన్ యూనివర్సిటీ పరిశోధకుడు జార్జ్ హెర్నాండెజ్-బెర్నాల్ చెప్పారు.
అంగారకుడిపై తీవ్రమైన వాతావరణం
భూమిపై ఉండే తేమ కంటే లక్ష రెట్లు ఎక్కువ తేమ (Relative Humidity) ఉన్నప్పుడే ఇలా దుమ్ము లేకుండా మేఘాలు ఏర్పడతాయి. అంగారకుడిపై ఉన్న పల్చటి వాతావరణం, ఎత్తైన అగ్నిపర్వతం కలిసి గాలిని నిమిషాల్లోనే పైకి నెట్టేస్తాయి. దీంతో కేవలం 10 నిమిషాల్లోనే గాలి 30 డిగ్రీల మేర చల్లబడి తేమ అమాంతం పెరుగుతుంది.
యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ (ESA)కి చెందిన మార్స్ ఎక్స్‌ప్రెస్ 2018లో తొలిసారి ఈ మేఘాన్ని గుర్తించింది. ఇందులోని విజువల్ మానిటరింగ్ కెమెరా, హై-రిజల్యూషన్ స్టీరియో కెమెరా, OMEGAతో పాటు 'ఎక్సోమార్స్ ట్రేస్ గ్యాస్ ఆర్బిటర్' సాయంతో ఉదయం పూట ఈ మేఘంలో జరిగే మార్పులను పరిశోధకులు గమనించారు.
ఫిజిక్స్ థియరీ నుంచి ఎక్సోప్లానెట్స్ దాకా
పుస్తకాల్లో కేవలం థియరీగా మాత్రమే చదువుకునే ఈ భౌతికశాస్త్ర నియమాన్ని (Exotic Physics) శాస్త్రవేత్తలు తమ కంప్యూటర్ సిమ్యులేషన్స్‌లో జోడించారు. అప్పుడే మార్స్ ఎక్స్‌ప్రెస్ చూసిన మేఘం లాంటి ఆకారాన్ని వారు సృష్టించగలిగారు.
ఈ ఆవిష్కరణ అంగారకుడి గురించి మాత్రమే కాకుండా, విశ్వంలోని ఇతర గ్రహాల (Exoplanets) వాతావరణం, అక్కడ మేఘాలు ఏర్పడే విధానాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి కొత్త దారి చూపింది. ఈ పరిశోధన వివరాలు అక్టోబర్ 7, 2026న 'నేచర్ జియోసైన్స్' (Nature Geoscience) జర్నల్‌లో ప్రచురితమయ్యాయి.
