Train: రైలు చక్రాలు ఎన్నాళ్లకు అరిగిపోతాయి? వాటిని ఎప్పుడు మారుస్తారు?
Train: రైలు చక్రాలు చిన్నగా ఉన్నా.. చాలా వేగంగా వెళతాయి. వాటికి కూడా అరుగుదల ఉంటుంది. కొన్నాళ్లకు వాటిని మార్చాల్సి ఉంటుంది. ఇలా ఎప్పుడు మారుస్తారు? రైలు చక్రాలు ఎంత ఖరీదు ఉంటాయి.
రైలు చక్రాలు ఎన్నాళ్లు పనిచేస్తాయి?
భారతీయ రైల్వే ప్రతిరోజూ కోట్లాది మంది ప్రయాణికులను గమ్యస్థానాలకు చేరవేస్తూ దేశ జీవనాడిగా పనిచేస్తోంది. ఇంత భారీ వ్యవస్థలో రైలు పట్టాలపై వేగంగా, సురక్షితంగా పరుగులు తీయడానికి చక్రాలు అత్యంత కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఈ చక్రాలు సాధారణ ఇనుముతో కాకుండా వేలాది టన్నుల బరువు, వేగవంతమైన రాపిడిని తట్టుకునే ప్రత్యేక స్టీల్ మిశ్రమంతో రూపుదిద్దుకుంటాయి. పగలు రాత్రి తేడా లేకుండా నిరంతరం తిరిగే ఈ చక్రాల జీవితకాలం రోజుల్లో కాకుండా అవి తిరిగే కిలోమీటర్ల దూరం ఆధారంగా లెక్కిస్తారు. సాధారణ ప్యాసింజర్ రైలు చక్రాలు దాదాపు నాలుగు నుంచి ఆరు సంవత్సరాల పాటు సేవలందిస్తాయి. ఈ వ్యవధిలో ఇవి పన్నెండు లక్షల నుంచి పదిహేను లక్షల కిలోమీటర్ల దూరం వరకు ప్రయాణిస్తాయి. ఆ తర్వాత భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా కొత్త చక్రాలను అమర్చాల్సి ఉంటుంది.
రైలు చక్రాలను ఎలా కాపాడతారు?
రైల్వే ప్రయాణంలో భద్రతకు అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తారు కాబట్టి చక్రాల నిర్వహణ చాలా పకడ్బందీగా జరుగుతుంది. ప్రతీ రెండు నుంచి మూడు లక్షల కిలోమీటర్ల ప్రయాణం పూర్తయ్యాక చక్రాలకు సమగ్ర సర్వీసింగ్ నిర్వహిస్తారు. ప్రతి మూడు నెలలకు ఒకసారి వాటి మందం, పరిమాణం, రాపిడి స్థాయిని కొలిచే ప్రత్యేక పరీక్షలు చేస్తారు. చక్రం ఉపరితలం కొద్దిగా అరిగినా లేదా అసమతుల్యత ఏర్పడినా వెంటనే కొత్తది మార్చకుండా లేత్ మిషన్ల ద్వారా రీ-ప్రొఫైలింగ్ చేస్తారు. దీనివల్ల చక్రం తిరిగి నునుపుగా మారి మరింత కాలం పనిచేసేందుకు అనువుగా తయారవుతుంది. ఒకవేళ చక్రంలో చిన్న పగులు లేదా గట్టి లోపం కనిపిస్తే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే కొత్త చక్రంతో భర్తీ చేస్తారు.
రైలు చక్రాలు ఖరీదు ఎంత?
ఈ చక్రాల ఖరీదు విషయానికి వస్తే లెక్కలు చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. ప్యాసింజర్ రైలుకు వాడే పూర్తి స్థాయి చక్రం ధర డెబ్బై వేల నుంచి ఎనభై వేల రూపాయల వరకు పలుకుతుంది. రెండు చక్రాల జతను లెక్కేస్తే సుమారు లక్షా నలభై వేల నుంచి రెండు లక్షల రూపాయలు అవుతుంది. యాక్సిల్‌తో కలిపి పూర్తి సెట్ విలువ రెండు నుంచి నాలుగు లక్షల రూపాయలకు చేరుకుంటుంది. సాధారణంగా ఒక రైలు బోగీ కింద ఉండే రెండు ట్రాలీలలో మొత్తం ఎనిమిది చక్రాలు ఉంటాయి. అంటే కేవలం ఒక్క బోగీ చక్రాల ఖరీదే దాదాపు ఐదు లక్షల అరవై వేల రూపాయలకు పైగా ఉంటుంది. ఈ లెక్కన పద్దెనిమిది నుంచి ఇరవై రెండు బోగీలు ఉండే ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు చక్రాల విలువ కోట్లలోకి చేరుతుంది.
