- Home
- Feature
- ఎక్కడో విశాఖలో తుపాను ఏర్పడితే . హైదరాబాద్‌లో వర్షం ఎందుకు కురుస్తుంది? అసలు సైన్స్ ఇదే
ఎక్కడో విశాఖలో తుపాను ఏర్పడితే . హైదరాబాద్‌లో వర్షం ఎందుకు కురుస్తుంది? అసలు సైన్స్ ఇదే
Cyclone Arnab: ప్రస్తుతం బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన అర్నబ్ తుపాను ప్రభావంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పలు ప్రాంతాల్లో వర్షాలు కురుస్తున్నాయి. ఎక్కడో ఏర్పడ్డ తుపాను ప్రభావం వందల కిలోమీటర్ల మేర ఎలా ఉంటుంది? ఇంత‌కీ తుఫాన్ల‌కు పేర్లు ఎవరు పెడతారు.?
తుపాను ఎలా ఏర్పడతాయి?
సముద్ర ఉపరితలంపై నీరు వేడెక్కినప్పుడు పెద్ద మొత్తంలో నీరు ఆవిరిగా మారుతుంది. ఈ తేమతో కూడిన వెచ్చని గాలి పైకి వెళ్తుంది. దీంతో అక్కడ అల్పపీడనం ఏర్పడుతుంది. చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల నుంచి గాలి ఈ అల్పపీడనం వైపు కదులుతుంది. భూమి భ్రమణం ప్రభావంతో గాలి తిరుగుతూ, అనుకూల పరిస్థితులు ఉంటే తుపాను బలపడుతుంది. సముద్రం నుంచి నిరంతరం వేడి, తేమ అందినప్పుడు తుపాను మరింత తీవ్రంగా మారవచ్చు. అయితే, సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలతో పాటు గాలి వేగం, దిశ, వాతావరణ పరిస్థితులు కూడా తుపాను బలాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.
విశాఖలో తుపాను వస్తే హైదరాబాద్‌లో వర్షం ఎందుకు కురుస్తుంది?
తుపాను ప్రభావం అది ఏర్పడిన ప్రాంతానికే పరిమితం కాదు. దాని వల్ల వాతావరణంలోని గాలి ప్రవాహాలు మారుతాయి. బంగాళాఖాతం నుంచి తేమతో కూడిన గాలి తెలంగాణ వైపు కదిలితే హైదరాబాద్ పరిసరాల్లో తేమ పెరుగుతుంది. ఈ గాలి పైకి వెళ్లి చల్లబడినప్పుడు మేఘాలు ఏర్పడతాయి. అనుకూల పరిస్థితులు ఉంటే వర్షాలు కురుస్తాయి. అయితే, తుపాను ఏర్పడిన ప్రతిసారీ హైదరాబాద్‌లో వర్షం పడుతుందని చెప్పలేం. గాలి దిశ, వాతావరణ పీడనం, ఉష్ణోగ్రతలు, ఇతర వాతావరణ వ్యవస్థలపై వర్షాలు ఆధారపడి ఉంటాయి. అందుకే తీర ప్రాంతంలో ఏర్పడిన తుపాను వందల కిలోమీటర్ల దూరంలోని ప్రాంతాల వాతావరణాన్ని కూడా ప్రభావితం చేయగలదు.
తుపానుబలహీనపడినా వర్షాలు ఎందుకు కొనసాగుతాయి?
సముద్రం నుంచి భూమి మీదకు వచ్చిన తర్వాత తుపానుకు ల‌భించే వేడి, తేమ తగ్గడంతో సాధారణంగా అది బలహీనపడుతుంది. అయినప్పటికీ, దాని వల్ల ఏర్పడిన అల్పపీడన పరిస్థితులు, గాలి ప్రవాహాలు, వాతావరణంలోని తేమ కొంతకాలం కొనసాగవచ్చు. దీంతో తుపానుబలహీనపడిన తర్వాత కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాలు కురుస్తాయి.
కొన్నిసార్లు స్థానికంగా వేడెక్కిన గాలి పైకి వెళ్లడం, ఇతర అల్పపీడనాలు, రుతుపవనాల ప్రభావం కూడా వర్షాలకు కారణమవుతాయి. అందుకే వాతావరణ శాఖ ఉపగ్రహ చిత్రాలు, రాడార్ సమాచారం, గాలి దిశ, తేమ వంటి అంశాలను పరిశీలించి వర్షాలపై అంచనాలు వేస్తుంది.
తుపానులకు పేర్లు ఎందుకు పెడతారు?
తుపానులకు పేర్లు పెట్టడం వెనుక ముఖ్యమైన కారణం వాటిని సులభంగా గుర్తించడం. ఒకే సమయంలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ తుపానులు ఏర్పడినప్పుడు వాటిని పేర్లతో గుర్తిస్తే ప్రజలకు, అధికారులకు, వాతావరణ శాఖలకు సమాచారాన్ని చేరవేయడం సులభమవుతుంది.
'సైక్లోన్' అనే పదం గ్రీకు భాషలోని 'కైక్లోస్' అనే పదం నుంచి వచ్చిందని భావిస్తారు. దీనికి చుట్టంగా తిరిగే ఆకారం అనే అర్థం ఉంది. తుపానులో గాలులు కేంద్రం చుట్టూ తిరుగుతూ కదలడం వల్ల ఈ పేరు వచ్చింది. ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో తుపానులకు పేర్లు పెట్టేందుకు ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO), ఐక్యరాజ్యసమితి ఆసియా, పసిఫిక్ ప్రాంత ఆర్థిక, సామాజిక కమిషన్ (ESCAP) పరిధిలోని వ్యవస్థ పనిచేస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలోని 13 సభ్య దేశాలు పేర్ల జాబితాలను అందిస్తాయి. వాటిని నిర్ణీత క్రమంలో ఉపయోగిస్తారు.
తుపానులకు పేర్లు ఎవరు పెడతారు? ఎప్పుడు పేరు కేటాయిస్తారు?
భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతానికి ప్రాంతీయ ప్రత్యేక వాతావరణ కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలో తుపానుతీవ్రత నిర్దిష్ట స్థాయికి చేరినప్పుడు ముందుగా సిద్ధం చేసిన జాబితా ప్రకారం దానికి పేరు కేటాయిస్తారు. సాధారణంగా గాలి వేగం గంటకు 62 కిలోమీటర్లకు చేరినప్పుడు తుపానుకు పేరు పెడతారు.
పేర్లు చిన్నగా, సులభంగా పలికేలా ఉండాలి. అవి అభ్యంతరకరంగా ఉండకూడదు. ఒకసారి ఉపయోగించిన పేరును సాధారణంగా అదే క్రమంలో మళ్లీ ఉపయోగించరు. కొత్త జాబితాలోని పేర్లను వరుసగా తీసుకుంటారు.
మొత్తంగా చెప్పాలంటే.. తుపాను అంటే సముద్ర తీరంలో మాత్రమే కనిపించే వాతావరణ వ్యవస్థ కాదు. దాని ప్రభావంతో గాలుల దిశ, తేమ, వాతావరణ పీడనంలో మార్పులు చోటుచేసుకుని దూర ప్రాంతాల్లోనూ వర్షాలకు పరిస్థితులు ఏర్పడవచ్చు. అందుకే తుపానుల కదలికలను ముందుగానే అంచనా వేయడం, వాతావరణ శాఖ హెచ్చరికలను పాటించడం ఎంతో ముఖ్యం.
