తెలంగాణలో వింత ఆచారం.. దీపావళి రోజున సమాధుల వద్ద వేడుక, ఎక్కడో తెలుసా.?
Diwali: దీపావళి అనగానే ఇళ్ల ముందు దీపాల అలంకరణలు, లక్ష్మీపూజలు, పిండివంటలు, బాణసంచా గుర్తుకొస్తాయి. అయితే తెలంగాణలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మాత్రం సమాధుల వద్ద దీపాలు వెలిగించి వేడుకలు నిర్వహిస్తారు. ఇంత‌కీ అదెక్క‌డంటే.?
సమాధుల వద్ద దీపావళి వేడుక
సాధారణంగా దీపావళి వేడుకలు ఇళ్లలోనే జరుగుతాయి. కానీ కొత్తగూడెం సింగరేణి ప్రాంతంలోని రుద్రంపూర్, రామవరం, కొత్తగూడెం పట్టణాల్లో మాత్రం పండుగకు మరో ప్రత్యేకత ఉంది. ఇక్కడ చాలామంది కుటుంబాలు తమ మరణించిన ఆత్మీయుల సమాధుల వద్దకు వెళ్లి దీపాలు వెలిగించి పండుగ జరుపుకుంటారు. కరీంనగర్ నగరంలోనూ ఈ ఆచారం కొనసాగుతోంది. కార్ఖానగడ్డ, కాశ్మీర్‌గడ్డ, ఆదర్శ్‌నగర్, సవరణ్ స్ట్రీట్ పరిధిలోని హిందూ శ్మశానవాటికల్లో కుటుంబాలు పెద్ద సంఖ్యలో చేరి తమ పూర్వీకులను స్మరించుకుంటాయి. చనిపోయినవారిని మరచిపోకుండా, వారిని కూడా పండుగలో భాగస్వాములుగా భావించడం ఈ సంప్రదాయంలోని ప్రత్యేకత.
సింగరేణి కార్మికుల త్యాగాల నుంచి పుట్టిన ఆచారం
కొత్తగూడెం కోల్‌బెల్ట్ ప్రాంతంలో ఈ సంప్రదాయం కొనసాగడానికి సింగరేణి కార్మికుల జీవితాలతో సంబంధం ఉంది. గతంలో బొగ్గు గనుల్లో పనిచేసే సమయంలో ప్రమాదాలు జరిగి ఎంతోమంది కార్మికులు ప్రాణాలు కోల్పోయేవారు. కుటుంబాల భవిష్యత్తు కోసం కష్టపడుతూ, విధి నిర్వహణలోనే ప్రాణాలు విడిచిన వారి త్యాగాలను కుటుంబ సభ్యులు ప్రత్యేకంగా గుర్తుచేసుకునేవారు. అలా మరణించిన వారిని దీపావళి రోజున స్మరించుకోవడం క్రమంగా ఒక సంప్రదాయంగా మారింది. ఉద్యోగాలు, ఉపాధి కోసం ఇతర ప్రాంతాల్లో స్థిరపడినవారు కూడా ఈ పండుగ సమయానికి స్వస్థలాలకు చేరుకుంటారు. తమకు జీవితాన్ని అందించిన తల్లిదండ్రులు, కుటుంబ పెద్దలు, ఆత్మీయుల సమాధుల వద్ద కొంత సమయం గడుపుతారు. వారి జ్ఞాపకాలను కుటుంబ సభ్యులతో పంచుకుంటారు.
వారం రోజుల ముందే సమాధులకు ప్రత్యేక అలంకరణ
దీపావళి రాకకు వారం, పది రోజుల ముందే ఈ వేడుకలకు సన్నాహాలు మొదలవుతాయి. కుటుంబ సభ్యులు శ్మశానవాటికలకు వెళ్లి తమవారి సమాధులను శుభ్రం చేస్తారు. సమాధులకు కొత్తగా రంగులు వేస్తారు. పూలతో అలంకరించి పండుగకు సిద్ధం చేస్తారు. దీపావళి రోజున కుటుంబ సభ్యులంతా కొత్త దుస్తులు ధరించి సమాధుల వద్దకు చేరుకుంటారు. పూలు, మట్టి ప్రమిదలు, కొవ్వొత్తులతో సమాధులను అందంగా ముస్తాబు చేస్తారు. అనంతరం తమ ఆత్మీయులకు ఇష్టమైన వంటకాలు, పిండివంటలు, పండ్లు తీసుకొచ్చి సమాధుల వద్ద ఉంచుతారు. కొందరు మరణించినవారు జీవించి ఉన్నప్పుడు ఇష్టపడిన ప్రత్యేక వస్తువులను కూడా అక్కడ ఉంచి నివాళులర్పిస్తారు.
నైవేద్యాలు.. దీపాల వెలుగుల్లో కుటుంబ వేడుకలు
సమాధుల వద్ద ఆహార పదార్థాలను ఉంచి, దీపాలు వెలిగించిన తర్వాత కుటుంబ సభ్యులంతా కలిసి తమవారిని స్మరించుకుంటారు. మరణించినవారికి సమర్పించిన వంటకాలను అక్కడే కుటుంబ సభ్యులు కొంతమేర పంచుకుని తింటారు. ఆ తర్వాత చిన్నారులు, పెద్దలు కలిసి బాణసంచా కాలుస్తూ పండుగ ఆనందాన్ని పంచుకుంటారు. మిఠాయిలు పంచుకుంటూ చాలాసేపు అక్కడే గడుపుతారు. కొన్ని కుటుంబాలు సమాధుల వద్ద కార్యక్రమం ముగించుకుని ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్తాయి. అక్కడ బొమ్మల కొలువు ఏర్పాటు చేసి దేవతామూర్తులను అలంకరిస్తారు. ఇంటిల్లిపాదీ కలిసి పూజలు నిర్వహించి, బాణసంచా కాల్చి సహపంక్తి భోజనాలు చేస్తారు. ఇలా మరణించినవారిని స్మరించుకోవడంతో పాటు బతికున్న కుటుంబ సభ్యుల మధ్య అనుబంధాన్ని మరింత బలపరుచుకుంటారు.
తరాలు మారినా చెర‌గ‌ని సంప్రదాయం..
మొదట్లో కొన్ని సామాజిక వర్గాలకే పరిమితమైన ఈ ఆచారం క్రమంగా ఇతర వర్గాలకూ విస్తరించింది. ఏటా దీపావళి సమయంలో వేలాది మంది ఈ వేడుకల్లో పాల్గొంటున్నారు. తమకు జన్మనిచ్చినవారిని, జీవితంలో ఉన్నత స్థాయికి చేరుకునేందుకు తోడ్పడిన పెద్దలను ప్రత్యేకంగా గుర్తుచేసుకోవడం తమ బాధ్యతగా భావిస్తున్నారు. కరీంనగర్‌లో ఈ వేడుకలకు పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు వస్తుండటంతో మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ అధికారులు శ్మశానవాటికల్లో ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు. విద్యుత్ దీపాలు, తాగునీరు, పారిశుధ్య సదుపాయాలు కల్పిస్తున్నారు. చనిపోయిన తమ కుటుంబ పెద్దలు దేవుడి రూపంలో ఆశీర్వదిస్తారని కొందరు విశ్వసిస్తారు. అందుకే పండుగ రోజున వారి సమాధుల వద్దకు వెళ్లడం ఎంతో పవిత్రమైన కార్యక్రమంగా భావిస్తారు.
కాలం మారినా, తరాలు మారినా కుటుంబ బంధాలకు విలువ తగ్గదని ఈ సంప్రదాయం గుర్తుచేస్తోంది. మనతో భౌతికంగా లేకపోయినా మనసులో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయిన ఆత్మీయులను పండుగ వేళ గుర్తుచేసుకోవడం ఇందులోని అసలైన సందేశం. దీపావళి అంటే కేవలం ఇళ్ల‌లో దీపాల‌ను వెలిగించడం మాత్రమే కాదు.. తమ జీవితాల్లో వెలుగులు నింపిన వారిని జ్ఞాపకం చేసుకోవడం కూడా అని ఈ ప్రత్యేక ఆచారం చాటిచెబుతోంది.
