Weather Forecast: వర్షం వచ్చే విష‌యం వాతావరణ శాఖ‌కు ముందుగానే ఎలా తెలుస్తుంది.?
Weather Forecast: వర్షం పడుతుందా? తుఫాను వస్తుందా? అనే విషయాలను వాతావరణ శాఖ ముందుగానే ఎలా అంచనా వేస్తుందో ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా? అసలు ఈ ప్రక్రియ ఎలా జరుగుతుందో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
వాతావరణాన్ని ఎలా అంచనా వేస్తారు?
వాతావరణాన్ని అధ్యయనం చేసే శాస్త్రాన్ని వాతావరణ శాస్త్రం అంటారు. ఇందులో భౌతికశాస్త్రం, గణితశాస్త్రంతో పాటు వాతావరణంలో నిరంతరం జరిగే మార్పులను పరిశీలిస్తారు. ఉష్ణోగ్రత, గాలిలో తేమ, గాలి వేగం, వాయు పీడనం, మేఘాల కదలిక వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. భారత వాతావరణ శాఖ దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న వివిధ కేంద్రాల నుంచి వాతావరణ సమాచారాన్ని సేకరిస్తుంది. ఉపగ్రహాలు, రాడార్లు, ఇతర పరికరాల నుంచి వచ్చే సమాచారాన్ని కంప్యూటర్ల ద్వారా విశ్లేషిస్తుంది. వాతావరణంలో ప్రస్తుతం ఉన్న పరిస్థితులు రాబోయే గంటల్లో లేదా రోజుల్లో ఎలా మారవచ్చో గణిత నమూనాల సాయంతో అంచనా వేస్తుంది. ఈ సమాచారాన్ని బట్టి వర్షాలు, భారీ వర్షాలు, తుఫానులు వచ్చే అవకాశాలను గుర్తించి ప్రజలకు హెచ్చరికలు జారీ చేస్తుంది.
డాప్లర్ వెదర్ రాడార్లు ఎలా పనిచేస్తాయి?
మేఘాల కదలిక, వర్షం తీవ్రతను గుర్తించడంలో రాడార్లు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. వర్షాలు, తుఫానులను అంచనా వేయడంలో డాప్లర్ వెదర్ రాడార్లు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. ఇవి సాధారణంగా 150 నుంచి 200 కిలోమీటర్ల పరిధిలోని మేఘాలు, వర్ష మేఘాలు, ఇతర వాతావరణ వ్యవస్థలను పరిశీలించగలవు. అయితే ఈ పరిధి రాడార్ సామర్థ్యం, వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి మారుతుంది. ఈ రాడార్లు వాతావరణంలోకి విద్యుదయస్కాంత తరంగాలను పంపిస్తాయి. అవి మేఘాల్లోని వర్షపు చినుకులు, మంచు కణాలపై తాకి తిరిగి వస్తాయి. ఈ సంకేతాలను విశ్లేషించడం ద్వారా మేఘాలు ఏ దిశగా కదులుతున్నాయి, వర్షం ఎంత తీవ్రంగా కురిసే అవకాశం ఉంది, గాలులు ఎంత వేగంగా వీస్తున్నాయి అనే విషయాలను తెలుసుకుంటారు. ముఖ్యంగా ఉరుములు, మెరుపులతో కూడిన వర్షాలు, బలమైన గాలులు, తక్కువ సమయంలో భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశాలను గుర్తించడంలో ఈ రాడార్లు ఉపయోగపడతాయి. వీటి ద్వారా అందే తాజా సమాచారంతో వాతావరణ శాఖ తక్షణ హెచ్చరికలు జారీ చేయగలుగుతుంది.
వాతావరణ ఉపగ్రహాలు ఏం చేస్తాయి?
భూమిపై ఉన్న రాడార్లు, పరిశీలన కేంద్రాలతో పాటు అంతరిక్షంలో ఉండే వాతావరణ ఉపగ్రహాలు కూడా వాతావరణ అంచనాల్లో కీలకమైనవి. ఇవి పెద్ద ప్రాంతాల్లో మేఘాల కదలికలు, గాలిలో తేమ, సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత, వాతావరణ వ్యవస్థల్లో మార్పులను గమనిస్తాయి. భారత వాతావరణ శాఖ ఉపయోగించే ఉపగ్రహాల నుంచి అందే సమాచారంతో భారత ఉపఖండంతో పాటు చుట్టుపక్కల సముద్ర ప్రాంతాల్లో ఏర్పడే వాతావరణ మార్పులను పరిశీలించవచ్చు. కొన్ని ఉపగ్రహాలు సుమారు 15 నిమిషాల వ్యవధిలో కొత్త సమాచారాన్ని అందిస్తాయి. అయితే ఈ సమయం ఉపగ్రహం, దాని పరిశీలన విధానాన్ని బట్టి మారుతుంది. ఉపగ్రహాల ద్వారా తుఫానులు ఎక్కడ ఏర్పడుతున్నాయి, అవి ఏ దిశగా కదులుతున్నాయి, వాటి తీవ్రత పెరుగుతోందా లేదా అనే విషయాలను అంచనా వేయవచ్చు. అలాగే నైరుతి రుతుపవనాల కదలికలు, పశ్చిమ అలజడుల ప్రభావం వంటి పెద్ద వాతావరణ మార్పులను గుర్తించడంలోనూ ఇవి సహాయపడతాయి.
వాతావరణ పరిశీలన కేంద్రాలు, వెదర్ బెలూన్లు ఎలా ఉపయోగపడతాయి?
వాతావరణ అంచనాలకు భూమిపై నుంచి సేకరించే సమాచారం కూడా చాలా ముఖ్యం. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఆటోమేటిక్ వెదర్ స్టేషన్లు ఉష్ణోగ్రత, గాలిలో తేమ, వర్షపాతం, గాలి వేగం, గాలి దిశ వంటి వివరాలను నమోదు చేస్తాయి. ఈ సమాచారం ద్వారా ఒక ప్రాంతంలో ప్రస్తుతం వాతావరణం ఎలా ఉందో తెలుసుకోవచ్చు. వివిధ ప్రాంతాల సమాచారాన్ని పోల్చి వాతావరణంలో వస్తున్న మార్పులను గుర్తిస్తారు. ఇక వెదర్ బెలూన్లు వాతావరణంలోని పై పొరల పరిస్థితులను తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి. వీటికి ప్రత్యేక పరికరాలను అమర్చి గాల్లోకి పంపిస్తారు. ఈ పరికరాలు పైకి వెళ్తున్న కొద్దీ వివిధ ఎత్తుల్లో ఉష్ణోగ్రత, వాయు పీడనం, గాలిలో తేమ, గాలి వేగం, దిశ వంటి వివరాలను నమోదు చేస్తాయి. సాధారణంగా వాతావరణ శాఖ నిర్ణీత సమయాల్లో, తరచుగా రోజుకు రెండుసార్లు, ఇటువంటి పరిశీలనలు నిర్వహిస్తుంది. పై వాతావరణంలో గాలులు ఎలా కదులుతున్నాయో తెలుసుకోవడం వల్ల వర్షాలు, తుఫానుల అంచనాలు మరింత మెరుగుపడతాయి.
సముద్ర బోయ్‌లు, సూపర్ కంప్యూటర్లు ఎలా పనిచేస్తాయి?
చాలా తుఫానులు సముద్రాల మీద ఏర్పడతాయి. అందువల్ల సముద్ర పరిస్థితులను గమనించడం వాతావరణ అంచనాల్లో చాలా అవసరం. ఇందుకోసం సముద్రాల్లో ప్రత్యేక పరికరాలతో కూడిన బోయ్‌లను ఏర్పాటు చేస్తారు. ఇవి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత, అలల పరిస్థితులు, సముద్ర కదలికలు వంటి వివరాలను సేకరిస్తాయి. సముద్రంపై గాలుల వేగం, వాతావరణ పీడనానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని కూడా కొన్ని పరికరాల ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
సముద్ర ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువగా ఉండటం, గాలిలో తేమ, వాయు పీడనంలో మార్పులు వంటి అంశాలు తుఫాను ఏర్పడటానికి, దాని తీవ్రత పెరగడానికి కారణమవుతాయి. సముద్రం నుంచి అందే సమాచారాన్ని ఉపగ్రహాలు, రాడార్లు, వాతావరణ కేంద్రాల వివరాలతో కలిపి విశ్లేషిస్తారు. ఈ సమాచారాన్ని ఆధారంగా సూపర్ కంప్యూటర్లు సంక్లిష్టమైన గణిత నమూనాలను ఉపయోగించి వాతావరణం ఎలా మారుతుందో అంచనా వేస్తాయి. ఆ అంచనాలను వాతావరణ నిపుణులు పరిశీలించి వర్షాలు, తుఫానులు, వేడిగాలులు వంటి పరిస్థితులపై హెచ్చరికలు జారీ చేస్తారు.
అయితే వాతావరణ అంచనాలు ఎప్పుడూ వంద శాతం క‌చ్చితంగా ఉండవు. వాతావరణం వేగంగా మారడం, స్థానిక పరిస్థితుల్లో తేడాలు ఉండటం వల్ల అంచనాల్లో మార్పులు రావచ్చు. అందుకే కొత్త సమాచారం అందినప్పుడల్లా అంచనాలను సవరిస్తుంటారు.
