నదులు సముద్రంలో కలవకపోతే ఏమవుతుంది.? విపత్తు త‌ప్ప‌ద‌ని తెలుసా.?
River: కొండలు, అడవుల్లో పుట్టే నదులు ఎన్నో ప్రాంతాల మీదుగా ప్రవహిస్తూ చెరువులను, పంట పొలాలను, భూగర్భ జలాలను సుసంపన్నం చేసి చివరకు సముద్రంలో కలుస్తాయి. అయితే, ఈ నదులు సముద్రానికి చేరకుండా మధ్యలోనే ఆగిపోతే ఏమవుతుంది.?
నదుల నీరు సముద్రానికి చేరకపోతే వరదల ముప్పు పెరుగుతుందా.?
సహజంగా నదులు తమ ప్రవాహ మార్గంలో ముందుకు సాగుతూ చివరకు సముద్రంలో కలుస్తాయి. అయితే, నదులపై ఎక్కువ సంఖ్యలో ఆనకట్టలు నిర్మించడం, నీటిని విపరీతంగా వినియోగించడం, నదీ ప్రవాహానికి అడ్డంకులు ఏర్పడటం వంటి కారణాలతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో నీటి ప్రవాహం తగ్గవచ్చు. వర్షాలు ఎక్కువగా కురిసినప్పుడు నదుల్లోకి భారీగా నీరు చేరుతుంది. ఆ నీరు ముందుకు వెళ్లే మార్గం సరిగా లేకపోతే పరిసర ప్రాంతాలు ముంపునకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది.
నదుల నీటిని నిల్వ చేసే ప్రాజెక్టులు, జలాశయాలు కూడా వాటి సామర్థ్యానికి మించి నిండితే పరిస్థితి క్లిష్టంగా మారుతుంది. నీటిని నియంత్రించలేకపోతే దిగువ ప్రాంతాల్లో వరదలు సంభవించవచ్చు. అయితే, నదులు సముద్రంలో కలవకపోవడం వల్ల ప్రతిచోటా వరదలే వస్తాయని చెప్పలేం. వర్షపాతం, భూమి స్వభావం, నీటి నిల్వ సామర్థ్యం, నదీ ప్రవాహ మార్గం వంటి అంశాలపై ప్రభావం ఆధారపడి ఉంటుంది.
సముద్ర జీవులకు ఆహారం త‌గ్గిపోయే ప్రమాదం
నదులు పర్వతాలు, అడవులు, వ్యవసాయ భూముల మీదుగా ప్రవహించే సమయంలో సహజ పోషకాలను, సన్నని మట్టి రేణువులను సముద్రంలోకి తీసుకెళ్తాయి. ఇవి సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లోని అనేక జీవులకు ఉపయోగపడతాయి. ముఖ్యంగా కొన్ని రకాల సూక్ష్మజీవులు, సముద్ర మొక్కలు, చేపల ఆహార వ్యవస్థకు ఈ పోషకాలు తోడ్పడతాయి. నదుల నుంచి సముద్రంలోకి చేరే నీరు, పోషకాలు గణనీయంగా తగ్గిపోతే తీర ప్రాంతాల్లోని సహజ జీవ వ్యవస్థలు మార్పులకు గురవుతాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో చేపలకు అవసరమైన ఆహారం తగ్గవచ్చు. చేపల సంతానోత్పత్తికి అనువైన పరిస్థితులు దెబ్బతినవచ్చు. దీనివల్ల మత్స్య సంపదపై ఆధారపడే మత్స్యకారుల జీవనోపాధిపైనా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
అలాగే నదుల నుంచి వచ్చే మంచినీరు సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో ఉప్పుతనం స్థాయిని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఈ ప్రవాహం తగ్గినప్పుడు కొన్ని ప్రాంతాల్లో నీటి ఉప్పదనం పెరగవచ్చు. దానికి అనుగుణంగా జీవించలేని జాతులు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటాయి. అయితే, సముద్రంలోని ఉప్పుతనం మొత్తం నదుల నీటిపైనే ఆధారపడి ఉండదు. వర్షాలు, ఆవిరి కావడం, సముద్ర ప్రవాహాలు కూడా ఇందులో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
డెల్టాలు కనుమరుగై సారవంతమైన భూములు దెబ్బతింటాయా.?
నదులు సముద్రంలో కలిసే ప్రాంతాల్లో సాధారణంగా డెల్టాలు ఏర్పడతాయి. నదులు తీసుకొచ్చే మట్టి, ఇసుక, ఇతర సహజ పదార్థాలు అక్కడ పేరుకుపోవడంతో ఈ భూభాగాలు రూపుదిద్దుకుంటాయి. కృష్ణా, గోదావరి డెల్టాలు ఇందుకు మంచి ఉదాహరణలు. ఈ ప్రాంతాల్లోని సారవంతమైన నేలలు వ్యవసాయానికి ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటాయి.
నదులపై ఆనకట్టలు నిర్మించినప్పుడు వాటిలో కొంత మట్టి, ఇసుక జలాశయాల్లోనే నిలిచిపోతాయి. ఫలితంగా సముద్రం వరకు చేరే అవక్షేపాల పరిమాణం తగ్గవచ్చు. అదే సమయంలో సముద్ర అలలు, ప్రవాహాలు తీర ప్రాంతాల్లోని మట్టిని కొట్టుకుపోతుంటాయి. కొత్తగా చేరే మట్టి తగ్గి, సముద్రం కొట్టుకుపోయే మట్టి పెరిగితే తీర ప్రాంత భూములు క్రమంగా కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది.
డెల్టా ప్రాంతాల్లో భూమి కోతకు గురైతే వ్యవసాయ భూములు తగ్గుతాయి. సముద్రపు ఉప్పునీరు లోపలికి చొచ్చుకొచ్చే ప్రమాదం కూడా పెరగవచ్చు. దీంతో భూగర్భజలాలు, నేలలో ఉప్పుతనం పెరిగి పంటల దిగుబడిపై ప్రభావం పడుతుంది. అంతేకాదు, డెల్టాల్లోని మడ అడవులు, చిత్తడి నేలలు కూడా దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. ఇవి తీర ప్రాంతాలకు సహజ రక్షణ కవచాలుగా పనిచేస్తాయి కాబట్టి వాటి నష్టం తుపాన్లు, సముద్రపు అలల ప్రభావాన్ని మరింత తీవ్రం చేయవచ్చు.
భూగర్భజలాలు, వ్యవసాయం, తాగునీటిపై ప్రభావం
నదులు ప్రవహించే సమయంలో వాటి నుంచి కొంత నీరు భూమిలోకి ఇంకి భూగర్భజలాలను పెంచుతుంది. నదీ ప్రవాహం తగ్గితే కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ సహజ నీటి సరఫరా కూడా తగ్గవచ్చు. మరోవైపు, నీరు ఒకే ప్రాంతంలో ఎక్కువగా నిలిచిపోతే అక్కడ భూమి స్వభావాన్ని బట్టి నీటి మట్టం పెరగవచ్చు. అంటే నదుల ప్రవాహంలో మార్పులు వస్తే అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకే రకమైన పరిస్థితి ఏర్పడదు.
నదీ ప్రవాహాన్ని అతిగా అడ్డుకోవడం, నీటిని అవసరానికి మించి మళ్లించడం వల్ల దిగువ ప్రాంతాలకు అందే నీరు తగ్గవచ్చు. దీనివల్ల సాగునీరు, తాగునీటి సరఫరా, పంటల సాగు ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా నదులు సముద్రానికి చేరే ప్రాంతాల్లో మంచినీటి ప్రవాహం తగ్గితే సముద్రపు ఉప్పునీరు నదీ ముఖద్వారాల వైపు మరింత ముందుకు రావచ్చు. అప్పుడు అక్కడి పొలాలు, బావులు, ఇతర నీటి వనరుల్లో ఉప్పుతనం పెరిగే ప్రమాదం ఉంటుంది. దీనివల్ల రైతులు పంటల సాగులో ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవచ్చు. అందుకే నదీ నీటిని వినియోగించుకోవడంతో పాటు, దిగువ ప్రాంతాలకు అవసరమైన నీరు చేరేలా చూడటం కూడా ఎంతో ముఖ్యం.
ప్రకృతి సమతుల్యత దెబ్బతినకుండా ఏం చేయాలి.?
నదులు సముద్రంలో కలవడం అనేది ప్రకృతిలో నిరంతరం జరిగే నీటి చక్రంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. సముద్రం నుంచి నీరు ఆవిరై మేఘాలుగా మారుతుంది. ఆ మేఘాల నుంచి వర్షం కురుస్తుంది. వర్షపు నీటిలో కొంత భూమిలోకి ఇంకుతుంది. మరికొంత వాగులు, వంకలు, నదుల ద్వారా తిరిగి సముద్రానికి చేరుతుంది. ఈ ప్రక్రియ భూమిపై నీటి సమతుల్యతను కొనసాగించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
నదులపై ఆనకట్టలు నిర్మించడం, నీటిని సాగు, తాగునీరు, పరిశ్రమలు, విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం వినియోగించడం అవసరమే. అయితే, ఈ అవసరాల మధ్య నదుల సహజ ప్రవాహాన్ని పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ప్రాజెక్టుల నుంచి నీటిని విడుదల చేసేటప్పుడు దిగువ ప్రాంతాల అవసరాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. నదుల సహజ ప్రవాహం, సముద్రానికి చేరే నీటి పరిమాణం, మట్టి రవాణా, డెల్టాల పరిస్థితులను నిరంతరం పరిశీలించాలి.
అలాగే నదుల్లో వ్యర్థాలు కలవకుండా చూడటం, నదీ పరివాహక ప్రాంతాల్లో అడవులను కాపాడటం, నీటిని పొదుపుగా వినియోగించడం, భూగర్భజలాలను సంరక్షించడం కూడా అవసరం. నదులు సముద్రంలో కలవకపోతే భూమిపై వెంటనే అన్ని వ్యవస్థలు కుప్పకూలిపోతాయని భావించడం సరికాదు. కానీ, నదుల సహజ ప్రవాహం దీర్ఘకాలంగా తీవ్రంగా తగ్గితే పర్యావరణం, వ్యవసాయం, మత్స్య సంపద, తీర ప్రాంతాలపై తీవ్రమైన ప్రభావాలు ఏర్పడవచ్చు. అందుకే నదుల నీటిని వినియోగించుకోవడమే కాకుండా, వాటి సహజ ప్రవాహాన్ని కాపాడటం కూడా మన బాధ్యత.
