LNG Train: దేశంలో తొలిసారి LNGతో నడిచే రైలు.. ఇంతకీ ఇది ఎలా పనిచేస్తుందంటే?
LNG Train: భారతీయ రైల్వేలు ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాల వినియోగం దిశగా మరో కీలక అడుగు వేశాయి. ఇప్పటికే దేశంలో తొలి హైడ్రోజన్ రైలును ప్రారంభించిన రైల్వే శాఖ.. ఇప్పుడు తొలిసారిగా LNG (లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్) ఆధారిత రైలును అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చింది.
LNG రైలు ప్రత్యేకత ఏంటి?
ఈ రైలును గుజరాత్లోని సబర్మతి నుంచి కేంద్ర హోం, సహకార శాఖ మంత్రి అమిత్ షా సెప్టెంబర్ 27న జెండా ఊపి ప్రారంభించారు. దీంతో డీజిల్ వినియోగాన్ని తగ్గించడంతో పాటు ఇంధన ఖర్చులు, కాలుష్యాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నం మొదలైంది. ఈ రైలు పూర్తిగా LNGతో మాత్రమే నడవదు. LNG-డీజిల్ డ్యూయల్ ఫ్యూయల్ సిస్టమ్ ఆధారంగా పనిచేస్తుంది. అంటే అవసరాన్ని బట్టి LNGతో పాటు డీజిల్ను కూడా ఇంధనంగా ఉపయోగించుకోవచ్చు. సబర్మతి ఇంటిగ్రేటెడ్ కోచింగ్ డిపోలోని రెండు 1,400 HP డ్రైవింగ్ పవర్ కార్లను ఈ విధానానికి అనుగుణంగా మార్చారు. ఈ సాంకేతికత ద్వారా డీజిల్ వినియోగంలో దాదాపు 40 శాతం వరకు LNG భర్తీ చేసే అవకాశం ఉంది. ఈ విధానం వల్ల ఇంధన వ్యయం తగ్గడంతో పాటు కార్బన్ డయాక్సైడ్, నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు, పర్టిక్యులేట్ మ్యాటర్ వంటి కాలుష్య ఉద్గారాలు కూడా తగ్గే అవకాశం ఉంది. ఈ మార్పు పనితీరు, విశ్వసనీయతను పరీక్షించేందుకు ఇప్పటికే 2,000 కిలోమీటర్లకు పైగా ఫీల్డ్ ట్రయల్స్ నిర్వహించారు.
సబర్మతి-మెహసానా మధ్య తొలి ప్రయాణం
ప్రారంభోత్సవ సమయంలో ఈ LNG-డీజిల్ డ్యూయల్ ఫ్యూయల్ DEMU రైలు సబర్మతి నుంచి మెహసానా జంక్షన్ మధ్య నడిచింది. ఇది 8 కోచ్ల నాన్-ఏసీ చైర్ కార్ రైలు. అయితే రైలు సాధారణంగా ఏ మార్గంలో నడుస్తుందనే విషయం ఇంకా ఖరారు కాలేదు. మార్గాన్ని అధికారికంగా నిర్ణయించిన తర్వాత ప్రకటించనున్నారు. రైలులోని ప్రతి డ్రైవింగ్ పవర్ కారులో సుమారు 2,200 లీటర్ల సామర్థ్యం ఉన్న LNG ట్యాంక్ ఏర్పాటు చేశారు. ఇందులో దాదాపు 950 నుంచి 1,000 కిలోల వరకు ఉపయోగించగల LNG నిల్వ చేయవచ్చు. పూర్తి LNG లోడ్తో ఒక డ్రైవింగ్ పవర్ కార్ సుమారు 444 కిలోమీటర్ల వరకు ప్రయాణించేలా వ్యవస్థను రూపొందించారు.
ఏడాదికి లక్షల రూపాయల ఇంధన ఆదా
LNG వినియోగంతో రైల్వేలకు ఇంధన ఖర్చు తగ్గే అవకాశం ఉంది. ట్రయల్స్ ఆధారంగా చేసిన అంచనాల ప్రకారం ఒక డ్రైవింగ్ పవర్ కార్ ద్వారా ఏడాదికి సుమారు రూ.11.9 లక్షల వరకు ఆదా కావచ్చు. అదే 8 కోచ్ల రేక్కు ఏడాదికి సుమారు రూ.23.9 లక్షల వరకు పొదుపు సాధ్యమవుతుందని అంచనా. ఈ విధానంలో LNG అందుబాటులో లేని పరిస్థితుల్లో డీజిల్ను ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉండటం మరో ప్రత్యేకత. అందువల్ల రైలు పూర్తిగా ఒకే ఇంధనంపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండదు. ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాలను రైల్వేల్లో విస్తరించేందుకు ఈ ప్రాజెక్ట్ను ఒక ప్రయోగాత్మక అడుగుగా చూడవచ్చు.
రూ.1,542 కోట్లకు పైగా రైల్వే ప్రాజెక్టులు
LNG రైలుతో పాటు సబర్మతిలో అమిత్ షా రూ.1,542 కోట్లకు పైగా విలువైన పలు రైల్వే ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించారు. ఇందులో 404 కిలోమీటర్ల రైల్వే నెట్వర్క్లో దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన కవచ్ ఆటోమేటిక్ ట్రైన్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్ ఏర్పాటు చేసే ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన చేశారు. దాదాపు రూ.411 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో చేపడుతున్న ఈ పనిలో అహ్మదాబాద్-పాలన్పూర్ మార్గంలో 157 కిలోమీటర్లు, అహ్మదాబాద్-సమాఖియాలి మార్గంలో 247 కిలోమీటర్లు ఉన్నాయి.
కవచ్ వ్యవస్థ రైళ్లు ఢీకొనకుండా రక్షించడంతో పాటు అధిక వేగాన్ని నియంత్రించడంలో, మానవ తప్పిదాల వల్ల జరిగే ప్రమాదాల ముప్పును తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. అలాగే సబర్మతి-కలోల్-భాండు మోటిదౌ, సబర్మతి-సనంద్-జఖ్వాడా మార్గాల్లో 122.57 కిలోమీటర్లకు ఆటోమేటిక్ బ్లాక్ సిగ్నలింగ్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. సుమారు రూ.118.83 కోట్లతో చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్ట్ రైళ్ల మధ్య సురక్షిత దూరాన్ని నిర్వహించడంతో పాటు మార్గ సామర్థ్యాన్ని పెంచేందుకు ఉపయోగపడుతుంది.
LNGతో పాటు హైడ్రోజన్ రైలుపైనా ప్రయోగాలు
సబర్మతిలో సుమారు రూ.700 కోట్లతో నిర్మించిన WAG-12 లోకోమోటివ్ మెయింటెనెన్స్ షెడ్ను కూడా ప్రారంభించారు. ఇక్కడ 12,000 HP సామర్థ్యం కలిగిన 300 WAG-12 ఎలక్ట్రిక్ గూడ్స్ లోకోమోటివ్లకు నిర్వహణ సేవలు అందించనున్నారు. మరోవైపు రూ.313.27 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో చేపట్టిన సబర్మతి-సర్కేజ్ రైల్వే లైన్ డబ్లింగ్ ప్రాజెక్ట్ 21 కిలోమీటర్ల మేర కొనసాగనుంది. ఈ పనులను 2028 మార్చి నాటికి పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ఇదిలా ఉంటే, జూలై 17, 2026న భారతీయ రైల్వేలు దేశంలో తొలి హైడ్రోజన్ రైలును జింద్-సోనిపట్ మధ్య ప్రారంభించాయి. హైడ్రోజన్ రైలు ఇంధన కణాల సాంకేతికత ద్వారా హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్ను ఉపయోగించి విద్యుత్ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీనికి నేరుగా వెలువడే ప్రధాన ఉత్పత్తి నీటి ఆవిరి. LNG రైలు మాత్రం అంతర్గత దహన ఇంజిన్తో పనిచేస్తూ LNG, డీజిల్ రెండింటినీ ఉపయోగిస్తుంది. అంటే హైడ్రోజన్ రైలు పూర్తిగా భిన్నమైన ఫ్యూయల్ సెల్ టెక్నాలజీపై ఆధారపడితే, LNG రైలు ప్రస్తుత డీజిల్ వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాన్ని జోడించే విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. ఈ రెండు ప్రయోగాల ద్వారా భారతీయ రైల్వేలు ఇంధన వినియోగాన్ని తగ్గించడం, నిర్వహణ వ్యయాలను నియంత్రించడం, కాలుష్య ఉద్గారాలను తగ్గించడం, రైళ్ల సామర్థ్యాన్ని పెంచడం వంటి లక్ష్యాలపై దృష్టి పెడుతున్నాయి.
