River : ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కేవలం 18 కి.మీ. మాత్రమే ప్రవహించే నది ఉంది.. ఏదో తెలుసా?
వందలు, వేల కిలోమీటర్లు ప్రవహించే నదులే కాదు… పదుల కిలోమీటర్లు ప్రయాణించే నదులు కూడా భారతదేశంలో ఉన్నాయి. ఇలా కేవలం 18 కి.మీ దూరమే ఏపీలో ప్రవహించే నది ఒకటుంది… ఏదో తెలుసా?
ఏపీలో అతితక్కువ దూరం ప్రయాణించే నది ఇదే..
సాధారణంగా ఒక నది పుట్టిన ప్రాంతం నుంచి ఎన్నో జిల్లాలు, రాష్ట్రాల మీదుగా వందల కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి సముద్రంలో కలుస్తుంది. కానీ కొన్ని నదుల ప్రయాణం మాత్రం చాలా ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. అలాంటి నదుల్లో బహుదా నది ఒకటి. ఒడిశాలోని కొండ ప్రాంతాల్లో పుట్టి, అక్కడి భూభాగంలో ఎక్కువ దూరం ప్రవహించే ఈ నది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోకి అడుగుపెట్టిన కొద్ది దూరానికే బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది. మొత్తం 96 కిలోమీటర్ల పొడవున్న ఈ నది మన రాష్ట్రంలో కేవలం 18 కిలోమీటర్లు మాత్రమే ప్రవహిస్తుంది. ఇంత చిన్న నదికి ఉత్తరాంధ్ర భౌగోళిక స్వరూపంలో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
బహుదా నది ఎక్కడ పుడుతుంది?
బహుదా నది ఒడిశాలోని గజపతి జిల్లాలో రామగిరి కొండల ప్రాంతంలో జన్మిస్తుంది. కొండ ప్రాంతాల్లో కురిసే వర్షాలు, చిన్నచిన్న నీటి ప్రవాహాలు కలిసి ఈ నదికి నీటిని అందిస్తాయి. ఎగువ ప్రాంతాల నుంచి దిగువకు సాగుతూ ఒడిశాలోని గజపతి, గంజాం జిల్లాల పరిధిలో ప్రవహిస్తుంది. ఆ తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ వైపు తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తుంది.
కొండ ప్రాంతాల్లో పుట్టే నదులకు వర్షాకాలంలో నీటి ప్రవాహం పెరగడం సాధారణం. బహుదా కూడా తన పరీవాహక ప్రాంతంలో కురిసే వర్షాలపై ఆధారపడి నీటిని సేకరిస్తుంది. అందుకే వర్షపాతం, స్థానిక భౌగోళిక పరిస్థితులు ఈ నది ప్రవాహంపై ప్రభావం చూపుతాయి.
ఏపీలో కేవలం 18 కిలోమీటర్ల ప్రయాణమా..!
బహుదా నది ప్రయాణంలో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే.. 96 కి.మీ ప్రయాణించే ఈ నదిలో ఎక్కువ భాగం ఒడిశాలోనే ఉంటుంది. సుమారు 78 కిలోమీటర్లు ఒడిశాలొ ప్రవహించిన తర్వాత, శ్రీకాకుళం జిల్లా మీదుగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ప్రవేశిస్తుంది. అయితే ఏపీలో కేవలం 18 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.
బహుదా నది మొత్తం పొడవులో సుమారు 81 శాతం ఒడిశాలో, మిగిలిన 19 శాతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంటుంది. మన రాష్ట్ర సరిహద్దును దాటిన తర్వాత కొద్ది దూరంలోనే సముద్రాన్ని చేరడం బహుదా నది ప్రయాణంలోని ప్రత్యేకత. ఏపీలో ప్రవహించే దూరం చాలా తక్కువగా ఉండటంతో ఇది ఆసక్తికరమైన భౌగోళిక అంశంగా నిలుస్తోంది.
బహుదా నది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీకాకుళం జిల్లా ఉత్తర ప్రాంతానికి చేరుకుని, ఇచ్చాపురం పరిసర తీరప్రాంతం వైపు ప్రవహిస్తుంది. చివరకు బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది. ఈ ప్రాంతం ఒడిశా, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలకు సమీపంలో ఉండటంతో నది ప్రయాణం రెండు రాష్ట్రాల భౌగోళిక సంబంధాన్ని కూడా తెలియజేస్తుంది.
బహుదా నది పరీవాహక ప్రాంతం ఎంత?
బహుదా నది పొడవు తక్కువే అయినా, దాని నీటి పరివాహక ప్రాంతం మాత్రం కొంత ఎక్కువగానే ఉంటుంది. ఈ నది పరీవాహక ప్రాంతం మొత్తం సుమారు 1,118 చదరపు కిలోమీటర్లు. ఇందులో 890 చదరపు కిలోమీటర్లు ఒడిశాలో, 228 చదరపు కిలోమీటర్లు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్నాయి. అంటే బహుదా నది ప్రవాహంలోనే కాదు దాని పరీవాహక ప్రాంతం విషయంలోనూ రెండు రాష్ట్రాలకు సంబంధం ఉంది.
పరీవాహక ప్రాంతం అంటే వర్షపు నీరు, చిన్న వాగులు వంటి ప్రవాహాల ద్వారా ఒక నదికి నీరు చేరే భూభాగం. నది పొడవు తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ ప్రాంతంలో కురిసే వర్షాలు, భూమి వాలు, స్థానిక వాగుల ప్రవాహం నదికి నీటిని అందిస్తాయి.
బహుదా నదికి ఉపనదులు కూడా ఉన్నాయా..!
బహుదా నది వ్యవస్థలో పోయిచందియా, బోగినది, బత్రుడా నాలా వంటి ఉపనదులు, చిన్న నీటి ప్రవాహాలు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. ఇవి వివిధ ప్రాంతాల నుంచి నీటిని ప్రధాన నదిలోకి చేరుస్తాయి. దీంతో వర్షాకాలంలో నది ప్రవాహం పెరగడానికి సహకరిస్తాయి.
చిన్న నదుల గురించి మాట్లాడేటప్పుడు వాటి పొడవుతో పాటు ఉపనదులు, నీటి సేకరణ ప్రాంతం, ప్రవాహ మార్గాన్ని కూడా పరిశీలించాలి. అప్పుడే ఆ నది స్థానిక పర్యావరణానికి, వ్యవసాయానికి, భూగర్భ జలాల పరిస్థితులకు ఎలా సంబంధం కలిగి ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
శ్రీకాకుళం జిల్లాలో బహుదా నది ప్రాధాన్యం
శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ప్రవహించే ముఖ్యమైన నదుల్లో బహుదా కూడా ఒకటి. ఈ నది బొడ్డపాడు గ్రామం సమీపంలో ఇచ్చాపురం మండలం పరిధిలోకి ప్రవేశించి, ఇచ్చాపురం, కవిటి, మందస మండలాల వైపు ప్రవహిస్తుంది. చివరకు డొంకూరు వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.
ఉత్తరాంధ్ర తీరప్రాంతంలో నదులు, వాగులు స్థానిక భౌగోళిక వ్యవస్థలో భాగంగా ఉంటాయి. వర్షపు నీటిని దిగువ ప్రాంతాలకు చేరవేయడం, నదీ పరివాహక ప్రాంతంలోని నీటి ప్రవాహాన్ని సముద్రం వైపు మళ్లించడం వాటి సహజ పాత్ర.
బహుదా నది ప్రత్యేకత ఇదే..
పెద్ద నదుల గురించి ఎక్కువగా చర్చ జరుగుతుంటుంది. కానీ బహుదా వంటి చిన్న నదులు కూడా స్థానిక భౌగోళిక స్వరూపంలో ముఖ్యమైన భాగమే. కొండ ప్రాంతాల్లో పుట్టి, ఒకటి కంటే ఎక్కువ జిల్లాలు, రాష్ట్రాల మీదుగా ప్రవహించి సముద్రంలో కలిసే నదులు ప్రకృతి వ్యవస్థల మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని తెలియజేస్తాయి.
నదుల ప్రవాహ మార్గాలను తెలుసుకోవడం ద్వారా వర్షపు నీటి నిర్వహణ, వరదల అంచనా, నీటి వనరుల సంరక్షణ వంటి అంశాలపై అవగాహన పెరుగుతుంది. ముఖ్యంగా రాష్ట్ర సరిహద్దులను దాటి ప్రవహించే నదుల విషయంలో రెండు రాష్ట్రాల పరివాహక ప్రాంతాలను కలిపి పరిశీలించడం అవసరం.
మొత్తానికి బహుదా నది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కేవలం 18 కిలోమీటర్లు మాత్రమే ప్రవహించినా, దాని మొత్తం ప్రయాణం 96 కిలోమీటర్లు. ఒడిశాలోని రామగిరి కొండల్లో పుట్టి, గజపతి, గంజాం జిల్లాల గుండా సాగి, శ్రీకాకుళం జిల్లా తీరప్రాంతంలో బంగాళాఖాతాన్ని చేరుతుంది. ఈ నది పరీవాహక ప్రాంతం 1,118 చదరపు కిలోమీటర్లుగా ఉండటం, ఉపనదుల ద్వారా నీటిని సేకరించడం వంటి అంశాలు దీని ప్రత్యేకతను తెలియజేస్తున్నాయి.
