Blood Pressure: రక్తపోటు.. మన గుండె, రక్తనాళాల ఆరోగ్యాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి చాలా ముఖ్యమైన కొలత. అయితే చేతికి ఒక కఫ్ చుట్టి, కొన్ని సెకన్లలో 120/80, 140/90 వంటి సంఖ్యలను చూపించే బీపీ మిషన్ అసలు ఎలా పనిచేస్తుందో ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా.?
బీపీ మిషన్లో మనం చేతికి చుట్టుకునే పట్టాను కఫ్ (Cuff) అంటారు. సాధారణంగా దీనిని పైచేయి చుట్టూ, మోచేయికి కొద్దిగా పైన ఉంచుతారు. కఫ్లోకి మిషన్ గాలిని పంపినప్పుడు అది గట్టిగా బిగుస్తుంది. కఫ్ బిగుసుకున్నప్పుడు పైచేయిలో ఉండే ప్రధాన రక్తనాళమైన బ్రాకియల్ ఆర్టరీ (Brachial Artery)పై ఒత్తిడి పడుతుంది. కఫ్లోని ఒత్తిడి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు రక్తనాళం కొంతసేపు కుంచించుకుపోతుంది. దీంతో ఆ భాగం గుండా రక్తప్రవాహం తీవ్రంగా తగ్గుతుంది లేదా తాత్కాలికంగా ఆగిపోతుంది. అంటే కఫ్ చేతిలోని రక్తనాళంపై తాత్కాలికంగా ఒత్తిడి పెడుతుంది. ఈ ఒత్తిడిని క్రమంగా తగ్గిస్తూ రక్తపోటును కొలుస్తారు.
25
కఫ్లోని గాలిని తగ్గిస్తే ఏం జరుగుతుంది.?
కఫ్లో గాలి నింపిన తర్వాత మిషన్ దానిని నెమ్మదిగా బయటకు వదులుతుంది. ఇదే సమయంలో అసలు కొలత మొదలవుతుంది. కఫ్ ఒత్తిడి తగ్గుతున్న కొద్దీ రక్తనాళం మళ్లీ కొద్దికొద్దిగా తెరుచుకుంటుంది. గుండె ప్రతి సారి కొట్టుకున్నప్పుడు రక్తం రక్తనాళంలోకి ముందుకు నెడుతుంది. ఈ సమయంలో రక్తనాళం గోడల్లో ఏర్పడే చిన్న చిన్న కదలికలు, ఒత్తిడి మార్పులను బీపీ మిషన్ సెన్సార్లు గుర్తిస్తాయి. అంటే, మిషన్ నేరుగా రక్తనాళంలోకి వెళ్లి రక్తపోటును కొలవదు. కఫ్లో ఏర్పడే ఒత్తిడి మార్పులు, రక్తప్రవాహం వల్ల వచ్చే సూక్ష్మ కదలికలను గుర్తించి లెక్కలు వేస్తుంది.
35
120/80లో మొదటి సంఖ్య, రెండో సంఖ్య ఏంటి.?
బీపీ మిషన్ సాధారణంగా రెండు సంఖ్యలను చూపిస్తుంది. ఉదాహరణకు 120/80 mmHg. మొదటి సంఖ్య.. సిస్టోలిక్ బీపీ అంటే.. గుండె సంకోచించి రక్తాన్ని శరీరమంతా పంపించే సమయంలో రక్తనాళాలపై ఏర్పడే గరిష్ఠ ఒత్తిడి ఇది. కఫ్ ఒత్తిడి తగ్గుతున్నప్పుడు రక్తం రక్తనాళంలోకి మళ్లీ ప్రవహించడం ప్రారంభించే దశను మిషన్ గుర్తించి, దాని ఆధారంగా సిస్టోలిక్ ఒత్తిడిని అంచనా వేస్తుంది.
రెండో సంఖ్య – డయాస్టోలిక్ బీపీ: గుండె తదుపరి కొట్టుకునే ముందు విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న సమయంలో రక్తనాళాల్లో ఉండే కనిష్ఠ ఒత్తిడి ఇది. కఫ్ ఒత్తిడి మరింత తగ్గుతున్నప్పుడు రక్తప్రవాహంలో వచ్చే మార్పులను సెన్సార్ గమనించి, డయాస్టోలిక్ విలువను అంచనా వేస్తుంది. అందుకే 120/80లో 120 సిస్టోలిక్, 80 డయాస్టోలిక్ అని అంటారు.
ఇంట్లో ఎక్కువగా ఉపయోగించే డిజిటల్ బీపీ మిషన్లలో స్టెతస్కోప్ అవసరం ఉండదు. కఫ్లో ఉండే ఒత్తిడి సెన్సార్ చాలా చిన్న మార్పులను కూడా గుర్తిస్తుంది. కఫ్లో గాలి నింపినప్పుడు రక్తప్రవాహం అడ్డుకుపోతుంది. ఆ తర్వాత గాలి నెమ్మదిగా బయటకు వెళ్తున్న సమయంలో గుండె ప్రతి స్పందనతో రక్తనాళంలో ఏర్పడే ఒత్తిడి తరంగాలు కఫ్కు చేరుతాయి. మిషన్లోని ఎలక్ట్రానిక్ సెన్సార్లు ఈ Oscillations (సూక్ష్మ ఒత్తిడి కదలికలు)ను గుర్తిస్తాయి. వాటిని మిషన్లోని సాఫ్ట్వేర్ విశ్లేషించి సిస్టోలిక్, డయాస్టోలిక్ బీపీతో పాటు పల్స్ రేట్ను కూడా స్క్రీన్పై చూపిస్తుంది. అందువల్ల మిషన్ చూపించే 120/80 అనేది సెన్సార్ నేరుగా చూసిన రెండు సంఖ్యలు కావు. సెన్సార్ గుర్తించిన ఒత్తిడి మార్పులను ఒక గణిత పద్ధతిలో విశ్లేషించి మిషన్ రూపొందించిన అంచనా.
55
డిజిటల్, మాన్యువల్ బీపీ మిషన్లలో తేడా ఏంటి.?
డిజిటల్ మిషన్లో సెన్సార్లు రక్తప్రవాహం వల్ల కఫ్లో ఏర్పడే ఒత్తిడి మార్పులను గుర్తించి, ఎలక్ట్రానిక్గా బీపీని లెక్కిస్తాయి. మాన్యువల్ బీపీ మిషన్లో మాత్రం వైద్యుడు కఫ్లోని గాలిని నెమ్మదిగా తగ్గిస్తూ స్టెతస్కోప్తో రక్తప్రవాహం వల్ల వచ్చే Korotkoff sounds (కొరోట్కాఫ్ శబ్దాలు)ను వింటారు. మొదట వినిపించే శబ్దాన్ని సిస్టోలిక్ ఒత్తిడిని గుర్తించడానికి, శబ్దాలు కనుమరుగయ్యే దశను డయాస్టోలిక్ ఒత్తిడిని గుర్తించడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఇదండీ బీపీ మిషిన్ పనితీరు వెనకాల ఉన్న టెక్నిక్.
