Operation Sindoor: పాకిస్తాన్ డ్రోన్ దాడుల్లో టర్కీ సైన్యం.. ఒక్కొక్కటిగా బయటపడుతోన్న ఆధారాలు.

భారత్‌పై పాకిస్తాన్ జరిపిన భారీ డ్రోన్ దాడుల్లో టర్కీ రక్షణ సిబ్బంది ప్రమేయం ఉన్నట్లు అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. తాజాగా బయటకు వస్తున్నఆధారాలు చూస్తే ఇది నిజమే అన్న వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. 

భారత సాయుధ దళాలు ఆపరేషన్ సింధూర్‌ను విజయవంతంగా నిర్వహించిన తర్వాత భారత్, పాకిస్తాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన నేపథ్యంలో, భారత రక్షణ, భద్రతా సంస్థలు ఒక ముఖ్యమైన, ఆందోళనకరమైన పరిణామాన్ని నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నాయి - మే 7, 10 మధ్య పాకిస్తాన్ ప్రారంభించిన భారీ డ్రోన్ దాడిలో టర్కీ రక్షణ సిబ్బంది ప్రమేయం ఉన్నట్లు అనుమానం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. 

భద్రతా వర్గాల్లోని ఉన్నత వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, భారత గగనతలాన్ని ఉల్లంఘించి ఉత్తర, పశ్చిమ భారతదేశంలోని సైనిక, పౌర సంస్థలను లక్ష్యంగా చేసుకుని రాత్రిపూట జరిగిన డ్రోన్ దాడిలో  పాకిస్తాన్ 1,000 కంటే ఎక్కువ డ్రోన్‌లను ఉపయోగించింది. అయితే పాక్ చేసిన దాడులను భారత వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు విజయవంతంగా అడ్డుకున్నాయి,  అయితే ఈ దాడుల్లో 350కిపైగా మానవరహిత వైమానిక వాహనాలు (యుఏవిలు) మోహరించడం  ఆందోళన కలిగిస్తోంది. 

మే 8న మాత్రమే దాదాపు 300-400 డ్రోన్‌లు భారత గగనతలాన్ని చొరబడటానికి ప్రయత్నించాయని కల్నల్ సోఫియా ఖురేషి ధృవీకరించారు. భారతదేశ వైమానిక-రక్షణ సామర్థ్యాలను పరీక్షించడానికి, నిఘా డేటాను సేకరించడానికి వీటిని ప్రయోగించినట్లు అధికారులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ప్రాథమిక పరీక్షలో, భారతీయ ఏజెన్సీలు వాటిని అసిస్‌గార్డ్-నిర్మిత సోంగర్ డ్రోన్‌లుగా గుర్తించారు. ఇవి స్వయంప్రతిపత్తి, మాన్యువల్ ఫ్లైట్ మోడ్‌లలో ద్వంద్వ ఆపరేషన్ సామర్థ్యాల కోసం ఉద్దేశించినట్లుగా అభిప్రాయపడుతున్నారు. 

సోంగర్ డ్రోన్‌లు రూట్ ప్లానింగ్, ఫ్లైట్ ఎగ్జిక్యూషన్, రిటర్న్-టు-బేస్ ప్రోటోకాల్‌లతో సహా అధునాతన స్వయంప్రతిపత్తి సామర్థ్యాలను కలిగి ఉన్నాయి. తక్కువ బ్యాటరీ లేదా కమ్యూనికేషన్ లింక్ నష్టం వంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ఆటోమెటిక్గా పనిచేసే భద్రతా యంత్రాంగాలను ఇందులో అమర్చారు. పాకిస్తాన్ సైన్యం భారతదేశంలోని 36 ప్రదేశాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంది. అయితే, ఈ చొరబాట్లను ఇండియన్ ఆర్మీ గాలిలోనే తిప్పి కొట్టింది. ఇది భారతదేశ లేయర్డ్ ఎయిర్ డిఫెన్స్ ఆపరేషనల్ సామర్థ్యానికి సాక్ష్యంగా  నిలిచింది. 

మే 9న, పాకిస్తాన్ టర్కిష్-నిర్మిత కమికేజ్ UAVలతో సహా ఇదే సంఖ్యలో డ్రోన్‌లను ఉపయోగించింది, పఠాన్‌కోట్, ఉధంపూర్‌లలోని సైనిక స్థాపనలతో సహా 26 ప్రదేశాలపై దాడి చేసింది. పిచోరా, L-70లు, Zu-23లు, ఇజ్రాయెల్ స్పైడర్ SAMలు (10 కి.మీ ఎంగేజ్‌మెంట్ పరిధితో), ఓసా-AK, తుంగుస్కా, ఇగ్లా-S, స్ట్రెలా-మౌంటెడ్ లాంచర్‌ల వంటి వాటి ద్వారా ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ ఈ డ్రోన్లను నాశనం చేశాయి. 

సాధారణంగా లోయిటరింగ్ మందుగుండు సామగ్రి అని పిలుస్తారు, కమికేజ్ డ్రోన్‌లు ఒక లక్ష్యాన్ని గుర్తించి దానిపై కూలిపోయే ముందు ఒక నిర్ణీత ప్రాంతంపై తిరుగుతాయి, ఇది ప్రభావవంతంగా తమను తాము గైడెడ్ క్షిపణులుగా మారుస్తుంది. YIHA-III డ్రోన్‌లను క్యాటపుల్ట్ ద్వారా లేదా ల్యాండింగ్ గేర్‌ని ఉపయోగించి సాంప్రదాయ రన్‌వేల నుంచి ప్రారంభించవచ్చు. 

టర్కిష్ సైనిక ప్రమేయం అనుమానం

రెండు పొరుగు దేశాల మధ్య ఇటీవలి సంఘర్షణ సమయంలో ఈ టర్కిష్ మూలం డ్రోన్‌ల మోహరింపుపై భద్రతా సంస్థలు ఇప్పుడు వివరణాత్మక గ్రౌండ్-లెవల్ దర్యాప్తును నిర్వహిస్తున్నాయి. లడఖ్‌లోని లేహ్ నుంచి గుజరాత్‌లోని భుజ్ వరకు ఉన్న భారత సైనిక స్థావరాలు, పౌర మౌలిక సదుపాయాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని డ్రోన్ దాడులను నిర్వహించడంలో టర్కిష్ రక్షణ సిబ్బంది ప్రమేయంపై నిఘా సంస్థలు కూడా దర్యాప్తు చేస్తున్నాయి.

టర్కిష్ సైనిక సలహాదారులు, సిబ్బంది కొంతకాలంగా పాకిస్తాన్ సైన్యంలో క్రీయాశీలకంగా ఉంటున్నారని, డ్రోన్ కార్యకలాపాలపై శిక్షణ, వ్యూహాత్మక మార్గదర్శకత్వం అందిస్తున్నారని నిఘా ఇన్‌పుట్‌లు భావిస్తున్నాయి. ఉన్నత వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, భారత గగనతలాన్ని ఉల్లంఘించడంలో, భారత నగరాలపై దాడులను సమన్వయం చేయడంలో టర్కిష్ ఆపరేటర్ల ప్రత్యక్ష ప్రమేయం ఉందని భావిస్తున్నారు. భారతదేశం ప్రతిదాడి సమయంలో కార్యకలాపాల్లో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్న టర్కిష్ సిబ్బంది ప్రాణనష్టం జరిగి ఉండే అవకాశం కూడా ఉంది. టర్కిష్ మద్దతు, కార్యాచరణ భాగస్వామ్యం పూర్తి స్థాయిని వివరణాత్మక దర్యాప్తు వెల్లడిస్తుందని భావిస్తున్నారు.

దౌత్య అలజడులు, ఉన్నత స్థాయి ప్రతిచర్యలు

ఇప్పటివరకు భారతదేశం ఇటీవలి డ్రోన్ చొరబాట్లలో టర్కీని ప్రత్యక్షంగా ప్రమేయం చేస్తూ ఎటువంటి అధికారిక ప్రకటన చేయలేదు. అయితే, సోమవారం ఇస్లామాబాద్‌లో టర్కిష్ రాయబారి ఇర్ఫాన్ నెజిరోగ్లు, పాకిస్తాన్ ప్రధాన మంత్రి షెహబాజ్ షరీఫ్ మధ్య జరిగిన సమావేశం తర్వాత దౌత్య వర్గాల్లో చర్చ జరుగుతోంది.

పరిస్థితిని పర్యవేక్షిస్తున్న పరిశీలకుల ప్రకారం, టర్కిష్ రాయబారి సంభాషణ సమయంలో కనిపించే విధంగా అసౌకర్యంగా కనిపించారు, అయితే PM షరీఫ్ బాడీ లాంగ్వెజ్ అసౌకర్యాన్ని సూచిస్తుంది - భారతదేశంపై డ్రోన్ కార్యకలాపాలలో టర్కీ ఆరోపణల ప్రమేయం సున్నితమైన, రాజీ స్వభావం ప్రతిబింబంగా విశ్లేషకులు దీనిని అర్థం చేసుకున్నారు.