మనం పుస్తకాల్లో చదువుకున్నదానికంటే మన సౌర కుటుంబం చాలా విచిత్రమైనది… ఎన్నో రహస్యాలు దాచుకుంది. నీటిపై తేలియాడేంత తేలికైన శని, విపరీతమైన వేడిని దాచుకున్న శుక్రుడు, వజ్రాల వర్షం కురిసే నెప్ట్యూన్…ఇలాంటి నమ్మలేని నిజాలెన్నో…
సౌర కుటుంబం అంటే గ్రహాల వరుస క్రమం మాత్రమే కాదు అదొక అద్భుతమైన, విచిత్రమైన ప్రపంచం. మనం స్కూల్లో చదువుకున్నదానికి, వాస్తవానికి చాలా తేడా ఉంది. ఉదాహరణకు బుధుడి కంటే శుక్రుడు చాలా వేడిగా ఉంటాడు. నెప్ట్యూన్, యురేనస్ గ్రహాలపై వజ్రాల వర్షం కురుస్తుందని శాస్త్రవేత్తలు నమ్ముతున్నారు. నాసా ప్రకారం సౌర వ్యవస్థ మొత్తం ద్రవ్యరాశిలో 99.8% సూర్యుడిలోనే ఉంది. ఇలాంటి 10 విషయాలు మన విశ్వం ఎంత డైనమిక్గా ఉందో చూపిస్తాయి.
211
ఇనుప గోళంలాంటి బుధుడు
నాసా మెసెంజర్ (MESSENGER) మిషన్ ప్రకారం బుధుడి వ్యాసార్థంలో (Radius) దాదాపు 85% దాని లోహపు కోర్తోనే నిండి ఉంది. భూమి కోర్ దాని వ్యాసార్థంలో 50% మాత్రమే. సౌర వ్యవస్థ ఏర్పడే తొలినాళ్లలో జరిగిన ఏదో పెద్ద ఘాతానికి బుధుడి బయటి రాతి పొరలు తొలిగిపోయి ఉండొచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు.
311
సౌర వ్యవస్థ సరిహద్దు 'ఊర్ట్ క్లౌడ్'
సూర్యుడి గురుత్వాకర్షణ ప్రభావానికి చివరి సరిహద్దు ఊర్ట్ క్లౌడ్ (Oort Cloud). ఇది మంచు ముక్కలతో నిండిన ఒక ఊహాజనిత గోళం. ఇది దాదాపు 1.6 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో ఉంది. చాలా తోకచుక్కలు ఇక్కడే పుడతాయని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. ప్లూటోను ఇప్పుడు మరుగుజ్జు గ్రహంగా పరిగణిస్తున్నా, ఈ ఊర్ట్ క్లౌడ్ సౌర వ్యవస్థకు బయటి అంచులా పనిచేస్తుంది.
మన సౌర కుటుంబం ఎంత పెద్దదో భూమిపై నుంచి ఊహించడం కష్టం. నాసా ప్రకారం, సౌర వ్యవస్థ మొత్తం ద్రవ్యరాశిలో 99.86% ఒక్క సూర్యుడిదే. మిగిలిన అన్ని గ్రహాలు, చంద్రులు, గ్రహశకలాలు, తోకచుక్కలన్నీ కలిపి 0.2% కన్నా తక్కువే. సౌర వ్యవస్థను ఒక పెద్ద గది అనుకుంటే, భూమి ఒక చిన్న నాణెం అంత ఉంటుంది.
511
నీటిపై తేలియాడే శని గ్రహం
శని గ్రహం ఒక గ్యాస్ జెయింట్. దీని సాంద్రత (Density) ఎంత తక్కువంటే, నీటిపై తేలగలదు. ఇది ఎక్కువగా హైడ్రోజన్, హీలియంతో తయారైంది. నాసా ప్రకారం, సౌర వ్యవస్థలో నీటి కంటే తక్కువ సాంద్రత ఉన్న ఏకైక గ్రహం ఇదే. ఒకవేళ శని గ్రహాన్ని పట్టేంత పెద్ద నీటి తొట్టి ఉంటే, అది కచ్చితంగా నీటిపై తేలుతుంది.
611
శుక్రుడు.. నిప్పుల కొలిమిలాంటి గ్రహం
సూర్యుడికి దగ్గరగా ఉన్నది బుధుడే అయినా, శుక్ర గ్రహంపై ఉష్ణోగ్రత చాలా ఎక్కువ. యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ (ESA) ప్రకారం, శుక్రుడిపై 'రన్-అవే గ్రీన్హౌస్ ఎఫెక్ట్' ఉంది. అక్కడి కార్బన్ డయాక్సైడ్ వాతావరణం వేడిని విపరీతంగా బంధించి ఉంచుతుంది. అందుకే శుక్రుడి ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత ఎప్పుడూ 470 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉంటుంది. ఈ వేడికి సీసం (Lead) కూడా కరిగిపోతుంది.
711
గ్రహాల మధ్య ఎంత ఖాళీ ఉందో తెలుసా?
అంతరిక్షం చాలా వరకు ఖాళీగా ఉంటుంది. జెట్ ప్రొపల్షన్ ల్యాబొరేటరీ (JPL) ప్రకారం, సౌర వ్యవస్థలోని అన్ని గ్రహాలను ఒకదాని పక్కన ఒకటి పెట్టినా, భూమికి, చంద్రుడికి మధ్య ఉన్న దూరంలో ఇంకా 8,000 కిలోమీటర్ల ఖాళీ మిగిలిపోతుంది. దీన్నిబట్టి గ్రహాలు ఒకదానికొకటి ఎంత దూరంలో ఉన్నాయో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
811
నెప్ట్యూన్పై వజ్రాల వర్షం..!
నెప్ట్యూన్, యురేనస్ గ్రహాల లోపల వాతావరణం అద్భుతంగా ఉంటుంది. SLAC నేషనల్ యాక్సిలరేటర్ ల్యాబొరేటరీ పరిశోధన ప్రకారం, ఈ గ్రహాల లోపల ఉండే తీవ్రమైన పీడనం వల్ల మీథేన్ నుంచి కార్బన్ విడిపోయి వజ్రాలుగా మారుతుంది. ఆ వజ్రాలు వర్షంలా నేలపై కురుస్తాయి.
911
గురుడి 'గ్రేట్ రెడ్ స్పాట్' మాయం?
గురు గ్రహంపై వందల ఏళ్లుగా ఉన్న ఒక పెద్ద తుపానే దాని ప్రత్యేకత. కానీ అది క్రమంగా చిన్నదవుతోంది. 1800లలో ఈ 'గ్రేట్ రెడ్ స్పాట్' 40,000 కిలోమీటర్ల వెడల్పు ఉండేది (అంటే మూడు భూములు పట్టేంత పెద్దది). ప్రస్తుత డేటా ప్రకారం, ఈ తుాపాను 16,500 కిలోమీటర్లకు కుంచించుకుపోయింది. ప్రతీ ఏటా ఇది మరింత చిన్నదవుతూనే ఉంది.
1011
ఎవరెస్ట్కు మూడు రెట్ల పర్వతం!
అంగారక గ్రహంపై అద్భుతమైన భౌగోళిక నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. అక్కడి 'ఒలింపస్ మాన్స్' (Olympus Mons) అనే అగ్నిపర్వతం 21.9 కిలోమీటర్ల ఎత్తు ఉంది. ఇది మన ఎవరెస్ట్ పర్వతం కంటే దాదాపు మూడు రెట్లు పెద్దది. అంగారకుడిపై 'ప్లేట్ టెక్టోనిక్స్' లేకపోవడంతో, వందల కోట్ల సంవత్సరాలుగా ఒకే 'హాట్స్పాట్' మీద ఇది పెరుగుతూ ఇంత పెద్దదిగా మారింది.
1111
సౌర వ్యవస్థ 'జంక్యార్డ్'.. కైపర్ బెల్ట్
సౌర వ్యవస్థ నెప్ట్యూన్ దాటి కూడా విస్తరించి ఉంది. అక్కడ గడ్డకట్టిన వస్తువులతో నిండిన ఒక పెద్ద ప్రాంతం ఉంది, దీన్ని 'జంక్యార్డ్' అని కూడా అంటారు. నాసా 'న్యూ హొరైజన్స్' మిషన్ ప్రకారం, కైపర్ బెల్ట్లో లక్షలాది మంచు వస్తువులు ఉన్నాయి. శాస్త్రవేత్తలు ఇక్కడ ప్లూటో, హౌమియా, మాకెమాకే అనే 3 మరుగుజ్జు గ్రహాలను గుర్తించారు. సౌర వ్యవస్థ తొలినాళ్లలో ఎలా ఉండేదో చెప్పేందుకు కైపర్ బెల్ట్ ఒక 'శిలాజ రికార్డు' (Fossil record) లాంటిది.
