Elections: భారత ఎన్నికల్లో ఓటర్లు ఓటు వేయేటప్పుడు EVMలో చివర్లో నోటా అనే అప్షన్ కూడా ఉంటుంది. బరిలో నిలబడిన ఎవరూ నచ్చకపోతే ఓటర్ ఈ ఆప్షన్ను ఎంచుకుంటాడు. అయితే ఒకవేళ నోటాకే మెజారిటీ ఓట్లు వస్తే అప్పుడు ఫలితం ఏంటో ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా.?
NOTA అంటే None of the Above. అంటే ఎన్నికల్లో పోటీ చేస్తున్న అభ్యర్థుల్లో ఎవరూ తమకు నచ్చలేదని ఓటరు చెప్పే హక్కు. 2013లో PUCL vs Union of India కేసులో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు తర్వాత భారత ఎన్నికల్లో ఈ ఎంపికను ప్రవేశపెట్టారు. దీని ఉద్దేశ్యం ఓటర్లకు తమ అసంతృప్తిని వ్యక్తపరచే అవకాశం ఇవ్వడం.
25
NOTA ఎక్కువ ఓట్లు సాధిస్తే గెలిచినట్టేనా?
భారత ఎన్నికల వ్యవస్థలో NOTAను అభ్యర్థిగా పరిగణించరు. అంటే అది కేవలం ఓటర్ల అభిప్రాయాన్ని తెలిపే ఒక ఎంపిక మాత్రమే. అందువల్ల ఒకవేళ NOTAకు ఎక్కువ ఓట్లు వచ్చినా కూడా దాన్ని ఎన్నికల్లో విజయం సాధించినట్టు గుర్తించరు. అంటే NOTA గెలిచినట్లు అధికారికంగా ప్రకటించరు.
35
మరి విజేత ఎవరు.?
ఎన్నికల సంఘం నియమాల ప్రకారం NOTAకు వేసిన ఓట్లు విజేతను నిర్ణయించడానికి పరిగణలోకి తీసుకోరు. అందుకే ఒకవేళ NOTAకి ఎక్కువ ఓట్లు వచ్చినా, నిజమైన అభ్యర్థుల్లో అత్యధిక ఓట్లు పొందిన అభ్యర్థినే విజేతగా ప్రకటిస్తారు. సింపుల్గా చెప్పాలంటే.. NOTA మొదటి స్థానంలో ఉన్నా, అభ్యర్థుల్లో ఎక్కువ ఓట్లు వచ్చిన వ్యక్తే ఎమ్మెల్యే అవుతారు.
ప్రస్తుతం భారతదేశంలో ఉన్న చట్టాల ప్రకారం NOTAకి ఎక్కువ ఓట్లు వచ్చినా ఎన్నిక రద్దు చేయరు. లోక్సభ లేదా అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో NOTA ఆధారంగా ఎన్నికలను రద్దు చేసే చట్టపరమైన నిబంధన ఇప్పటివరకు లేదు. అందువల్ల NOTA ఎక్కువ వచ్చినా కూడా ఎన్నిక ఫలితం అలాగే ప్రకటిస్తారు.
55
కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఉన్న ప్రత్యేక నిబంధనలు
అయితే స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో కొన్ని రాష్ట్రాలు ప్రత్యేక నిబంధనలు అమలు చేస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు మహారాష్ట్ర, హర్యానా వంటి రాష్ట్రాల్లో స్థానిక ఎన్నికల్లో NOTAకు ఎక్కువ ఓట్లు వస్తే మళ్లీ ఎన్నికలు నిర్వహించే అవకాశం ఉంది. ఇక మరోవైపు నోటా ప్రభావంపై చట్టపరమైన చర్చలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి. 2024లో ఈ అంశంపై దాఖలైన ఒక పిటిషన్కు సుప్రీంకోర్టు స్పందిస్తూ కేంద్రం నుంచి వివరణ కోరింది. ఆ పిటిషన్లో NOTAకు మెజారిటీ వస్తే ఎన్నిక రద్దు చేసి కొత్త అభ్యర్థులతో మళ్లీ ఎన్నికలు నిర్వహించాలి అని డిమాండ్ చేశారు. అయితే ఇప్పటివరకు దీనిపై తుది నిర్ణయం వెలువడలేదు. ప్రస్తుతం ఉన్న నియమాల ప్రకారం NOTA ఓట్లు ఎన్నిక ఫలితాన్ని మార్చవు, కానీ రాజకీయ పార్టీలకు ప్రజల అసంతృప్తిని బలంగా తెలియజేస్తాయి.
