
తీరప్రాంతాల్లో చేపలకు ఉప్పు పట్టించి ఎండబెట్టడం అనేది ఎప్పటినుంచో ఉన్న పద్ధతి. తాజా చేపలకు ఉప్పు కలపడం వల్ల వాటిలోని తేమ తగ్గి, త్వరగా పాడవకుండా ఉంటాయి. చేపలకు ఉప్పు పట్టించి ఇసుకలో పాతిపెట్టే పద్ధతిని పాటిస్తారు. అయితే, ఇది మామూలుగా ఎండలో ఆరబెట్టే పద్ధతికి భిన్నమైనది. దీనికి ప్రత్యేక వాతావరణం, అనుభవం కావాలి కాబట్టి, ఇంట్లో ఇసుకలో పాతిపెట్టి చేయడం అంత సురక్షితం కాదు. ఇంట్లో ఎండుచేపలు చేయాలనుకుంటే, చేపలకు ఉప్పు పట్టించి, గాలి ఆడేలా ఎత్తైన వల లేదా సోలార్ డ్రైయర్పై ఎండబెట్టవచ్చు. దీనికి సముద్రపు ఇసుక అవసరం లేదు. కానీ సరిగ్గా ఉప్పు పట్టించడం, శుభ్రత, తగినంత ఎండబెట్టడంపై శ్రద్ధ పెట్టాలి.
మొదటిసారి ఇంట్లో ప్రయత్నించేవాళ్లు, శుభ్రం చేయడానికి సులువుగా ఉండేలా చిన్న లేదా మధ్య రకం చేపలను ఎంచుకోవాలి. మత్తి, నెత్తళ్లు లాంటి చేపలను వాడొచ్చు. పెద్ద చేపలైతే, ఉప్పు లోపలికి వెళ్లేలా మందంగా ఉన్న చోట సరిగ్గా గాట్లు పెట్టాలి.
తాజా చేపలు – 1 కిలో
వంటకు వాడే శుభ్రమైన ఉప్పు – సుమారు 250 గ్రాములు
చేపలు కడిగేందుకు తాగే నీరు
తుప్పు పట్టని శుభ్రమైన గిన్నె
ఎత్తైన వల లేదా ట్రే
ఈగలు, దుమ్ము పడకుండా పల్చటి వల
ఇక్కడ చెప్పిన ఉప్పు కొలత కేవలం మధ్య రకం చేపల కోసం మాత్రమే. చేప రకం, సైజు, మందాన్ని బట్టి ఉప్పు పరిమాణం మారుతుంది. ఉప్పు తగ్గిస్తే చేపలు పాడయ్యే ప్రమాదం ఉంది. చేపలు కొనేటప్పుడు అవి తాజాగా ఉన్నాయో లేదో చూసుకోండి. చెడు వాసన, రంగు మారిన చేపలను వాడొద్దు. తాజా చేపలను కొన్న వెంటనే చల్లగా ఉంచడం కూడా ముఖ్యం.
ముందుగా చేపల పొలుసులు, మొప్పలు, పేగులు లాంటివి తీసేయండి. పెద్ద చేప అయితే కడుపు భాగాన్ని కోసి, లోపల బాగా శుభ్రం చేయాలి. మందంగా ఉన్న చోట చిన్న గాట్లు పెడితే ఉప్పు లోపలికి బాగా వెళ్తుంది.
ఆ తర్వాత చేపలను శుభ్రమైన నీటితో కడిగి, నీరంతా పోయేలా పక్కన పెట్టాలి. చేపలను కోసే కత్తి, పీట, గిన్నె కూడా శుభ్రంగా ఉండాలి.
ఇప్పుడు చేపల లోపల, బయట ఉప్పును సమానంగా పట్టించండి. ఒక శుభ్రమైన గిన్నెలో అడుగున కొద్దిగా ఉప్పు చల్లి, దానిపై చేపలను పేర్చి, మళ్లీ ఉప్పు చల్లాలి. ఇలా పొరలు పొరలుగా పేర్చినప్పుడు ఉప్పు అన్ని వైపులా తగిలేలా చూసుకోండి.
ఉప్పు పట్టించిన చేపలపై మూతపెట్టి ఫ్రిజ్లో పెట్టండి. చేప సైజును బట్టి ఉప్పు పట్టే సమయం మారుతుంది. వ్యాపారపరంగా చేసేవాళ్లు 24 నుంచి 48 గంటల పాటు ఉప్పులో ఉంచుతారు. కానీ ఇంట్లో చేసేటప్పుడు జాగ్రత్తగా చూసుకోవాలి.
చేపల నుంచి వచ్చే నీటిని వంపేసి, మిగిలిన ఉప్పు చేపలకు సమానంగా పట్టిందో లేదో చూసుకోండి. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద చేపలను ఎక్కువసేపు ఉంచొద్దు.
చేపలను ఎండబెట్టడానికి సముద్ర తీరం లేదా ఇసుక అవసరం లేదు. ఇంట్లోనే ఎత్తైన వల లేదా గాలి ఆడే ట్రేని వాడొచ్చు. చేపలు నేలకు తగలకుండా ఉంటే దుమ్ము, ఇసుక లాంటివి అంటవు.
ఉప్పు పట్టించిన చేపలను తీసుకుని, వాటిపై ఉన్న అదనపు ఉప్పును పోగొట్టడానికి శుభ్రమైన ఉప్పునీటిలో త్వరగా కడగాలి. నీరంతా పోయాక వల మీద పెట్టాలి. మామూలు నీటిలో ఎక్కువసేపు నానబెడితే మళ్లీ తేమ చేరుతుంది.
చేపలు ఒకదానికొకటి అంటుకోకుండా, అన్ని వైపులా గాలి తగిలేలా గ్యాప్ ఇచ్చి పెట్టాలి. ఈగలు, కీటకాలు వాలకుండా పల్చటి వలతో కప్పండి. ఎండ ఉన్న సమయంలోనే వీటిని ఆరబెట్టాలి. మధ్యమధ్యలో చేపలను తిరగేస్తుంటే రెండు వైపులా సమానంగా ఎండుతాయి.
వర్షం, ఎక్కువ తేమ లేదా రాత్రి పూట మంచు పడే సమయంలో చేపలను బయట ఉంచొద్దు. వాతావరణం అనుకూలించకపోతే సోలార్ డ్రైయర్ను వాడొచ్చు. ఎండ, గాలి, తేమ, చేపల సైజును బట్టి ఎండబెట్టే సమయం మారుతుంది.
చేపల పైభాగం ఎండినంత మాత్రాన అవి పూర్తిగా ఎండిపోయినట్లు కాదు. ముఖ్యంగా పెద్ద చేపల లోపల తేమ అలాగే ఉండొచ్చు. కాబట్టి, ఎన్ని గంటలు ఎండలో ఉంచామనే దాన్ని బట్టి మాత్రమే నిర్ణయించొద్దు.
ముందుగా చేపల పైభాగం, లోపలి మందపాటి భాగాలు సమానంగా ఎండాలి. ఇసుక, దుమ్ము, కీటకాలు లేకుండా శుభ్రంగా ఉండాలి. వర్షం లేదా రాత్రి పూట మంచు వల్ల చేపలు మళ్లీ తడవకుండా చూసుకోవాలి. బూజు పట్టడం, రంగు మారడం లేదా చెడు వాసన వస్తే వాటిని వాడొద్దు.
చేపలు ఎండినా వాటిని బయట ఉంచితే ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉంటాయని చెప్పలేం. ఉప్పు కలపడం, ఎండబెట్టడం వల్ల అన్ని రకాల బ్యాక్టీరియాలు చనిపోవు. కాబట్టి, ఇంట్లో చేసిన ఎండుచేపలను బయట ఉంచే బదులు, ఫ్రిజ్ లేదా ఫ్రీజర్లో భద్రపరచడం మంచిది.
ఎండబెట్టిన చేపలను శుభ్రమైన గిన్నెలో పెట్టండి. అవి పూర్తిగా చల్లారాక, గాలి చొరబడని డబ్బాలో లేదా కవర్లో ప్యాక్ చేయాలి. అయితే, తేమ ఉన్న చేపలను గాలి చొరబడని డబ్బాలో పెడితే పాడవకుండా ఉంటాయని అనుకోవద్దు.
ఇంట్లో చేసిన ఎండుచేపల్లో ఉప్పు, తేమ శాతం కచ్చితంగా తెలియదు కాబట్టి, వాటిని గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఎక్కువ కాలం ఉంచొద్దు. ఫ్రిజ్లో పెట్టి త్వరగా వాడేయండి. ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండాలంటే ఫ్రీజర్లో పెట్టుకోవచ్చు.
వండే ముందు ఎండుచేపలను శుభ్రం చేసి, అదనపు ఉప్పు పోవడానికి నీటిలో నానబెట్టాలి. ఆ తర్వాత బాగా ఉడికించి తినాలి. కానీ, పాడైపోయిన చేపలను నీటిలో నానబెట్టినా, ఉడికించినా అవి తినడానికి పనికిరావు.
ఇంట్లోనే ఎండుచేపలు తయారు చేయడం చాలా సులువు. సముద్రపు ఇసుకలో పాతిపెట్టే పద్ధతికి బదులుగా, తాజా చేపలను శుభ్రం చేసి, సరైన మోతాదులో ఉప్పు పట్టించి, గాలి ఆడేలా ఎత్తైన వల మీద ఎండబెట్టి, చల్లని ప్రదేశంలో నిల్వ చేసుకోవడమే మన ఇంటికి సరైన పద్ధతి.