Yawning: ఆవలింత.. ప్రతి ఒక్కరికీ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు వచ్చే సహజమైన చర్య. నిద్ర ముంచుకొచ్చినప్పుడు, అలసిపోయినప్పుడు ఆవలింతలు రావడం సాధారణమే. అయితే మన ఎదురుగా ఉన్న వ్యక్తి ఆవలిస్తే, మనకు కూడా వెంటనే ఆవలింత రావడం ఎప్పుడైనా గమనించారా?
చాలామంది ఆవలింతను నిద్రకు లేదా అలసటకు సంకేతంగా భావిస్తారు. అయితే ఆవలింతలు రావడానికి ఇవే కారణాలు కావు. మనం విశ్రాంతిగా ఉన్నప్పుడు, ఏకాగ్రత తగ్గినప్పుడు, ఒక పని నుంచి మరో పనికి మారుతున్నప్పుడు కూడా ఆవలింతలు రావచ్చు. ఇది మెదడు, శరీరంలోని కొన్ని కండరాల సమన్వయంతో జరిగే సహజమైన ప్రక్రియ. ఆవలింత వచ్చినప్పుడు నోరు పెద్దగా తెరుచుకోవడం, లోతుగా గాలి పీల్చుకోవడం, ఆ తర్వాత నెమ్మదిగా వదలడం జరుగుతుంది.
ఈ సమయంలో ముఖం, దవడ, శ్వాసకు సంబంధించిన కండరాలు పనిచేస్తాయి. అయితే ఆవలింత ఎందుకు వస్తుందనే ప్రశ్నకు శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికీ ఒకే ఒక్క కారణాన్ని పూర్తిగా నిర్ధారించలేదు. మెదడు ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడం, అప్రమత్తతలో మార్పులు, శరీరంలోని సహజమైన ప్రతిస్పందనలు వంటి అంశాలు దీనితో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. అందువల్ల ప్రతిసారీ ఆవలింత వస్తే నిద్రలేమి ఉందని భావించడం సరైనది కాదు. సాధారణంగా ఇది సహజమైన చర్యే అయినప్పటికీ, తరచుగా విపరీతంగా ఆవలింతలు రావడం, ఇతర అసౌకర్యాలు ఉండటం వంటి సందర్భాల్లో వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం మంచిది.
25
మెదడు ఉష్ణోగ్రతకు ఆవలింతలకు సంబంధం ఉందా?
ఆవలింతలపై పరిశోధనల్లో ఆసక్తికరంగా చర్చకు వచ్చిన అంశాల్లో మెదడు ఉష్ణోగ్రత ఒకటి. అమెరికాలోని ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన పరిశోధకులు ఆవలింతలకు పరిసరాల ఉష్ణోగ్రతకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని అధ్యయనం చేశారు. మెదడు ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడంలో ఆవలింతలు పాత్ర పోషించవచ్చనే అభిప్రాయాన్ని ఈ పరిశోధన ముందుకు తెచ్చింది.
ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, ఆవలింత సమయంలో ముఖం, తల చుట్టూ జరిగే కదలికలు, గాలి పీల్చుకోవడం వల్ల మెదడు చల్లబడేందుకు కొంత సహాయం అందవచ్చు. అయితే ఆవలింతలు మెదడును చల్లబరచడానికే వస్తాయని ఖచ్చితంగా చెప్పలేం. ఇది ఆవలింతలకు సంబంధించిన ఒక శాస్త్రీయ వివరణ మాత్రమే.
ఇక వేసవి, శీతాకాలాల్లో ఆవలింతలు వచ్చే తీరును పరిశోధకులు పరిశీలించారు. పరిసరాల ఉష్ణోగ్రతలో మార్పులు ఆవలింతలపై ప్రభావం చూపవచ్చని కొన్ని ఫలితాలు సూచించాయి. ముఖ్యంగా బయట ఉష్ణోగ్రత చాలా ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు లేదా చాలా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఆవలింతలు వచ్చే అవకాశం మారవచ్చనే అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. అయితే చలికాలంలో శరీరానికి ఎక్కువ ఆక్సిజన్ అవసరమవడం వల్లే ఎక్కువ ఆవలింతలు వస్తాయని చెప్పడానికి తగిన ఆధారాలు లేవు.
35
ఎదుటివారు ఆవలిస్తే మనకూ ఎందుకు వస్తుంది?
ఒక వ్యక్తి ఆవలిస్తుండగా చూసినప్పుడు, మనకు కూడా ఆవలించాలని అనిపించడాన్ని ‘అంటుకునే ఆవలింత’ (Contagious Yawning) అంటారు. ఇది సాధారణంగా కనిపించే ఆసక్తికరమైన ప్రవర్తన. మనం ఇతరుల ముఖ కదలికలను గమనించినప్పుడు, వారి చర్యలకు మన మెదడు ఎలా స్పందిస్తుందనే అంశంతో దీనికి సంబంధం ఉండవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
ఇతరులు ఆవలిస్తున్న వీడియోలు చూసినప్పుడు కొంతమందికి కూడా ఆవలింతలు రావడం పరిశోధనల్లో గమనించారు. 2004లో ప్రచురితమైన ఒక అధ్యయనంలో కూడా ఇతరుల ఆవలింతలను చూసి మనుషులు ఆవలించే తీరుపై పరిశోధకులు దృష్టి సారించారు. ఇలాంటి అధ్యయనాలు ఆవలింతలు కేవలం శారీరక చర్య మాత్రమే కాకుండా, ఇతరుల ప్రవర్తనను గమనించడం వల్ల కూడా ప్రేరేపితంకావొచ్చని సూచిస్తున్నాయి.
ఇక్కడ మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే.. ఆవలింతను ప్రత్యక్షంగా చూడాల్సిన అవసరం కూడా ఉండకపోవచ్చు. కొన్నిసార్లు ఆవలింత గురించి చదివినా, దాని గురించి మాట్లాడినా మనకు ఆవలించాలని అనిపిస్తుంది. అంటే మన మెదడులోని ఆలోచనలు, మనం గమనించే విషయాలు కూడా ఈ సహజ ప్రతిస్పందనను ప్రభావితం చేయవచ్చని అర్థం. అంతెందుకు మీరు ఈ కథనం చదువుతున్నప్పుడు కూడా ఆవలింతలు వచ్చే అవకాశాలు ఉంటాయి.
మిర్రర్ న్యూరాన్లు, సామాజిక బంధాలకు ఉన్న సంబంధం ఏమిటి?
ఇతరులను చూసి మనం కూడా కొన్ని చర్యలు చేయడానికి మెదడులోని నాడీ వ్యవస్థలు పాత్ర పోషిస్తాయి. వీటిలో ‘మిర్రర్ న్యూరాన్లు’ అనే నాడీ కణాల గురించి పరిశోధకులు చెబుతుంటారు. మనం ఒక చర్యను చేసినప్పుడు లేదా మరొకరు ఆ చర్యను చేస్తున్నప్పుడు మెదడులోని కొన్ని ప్రాంతాలు స్పందించవచ్చనే భావనకు ఈ పరిశోధనలు సంబంధించినవి.
అయితే ఇతరులను చూసి వచ్చే ఆవలింతలకు మిర్రర్ న్యూరాన్లే ఏకైక కారణమని ఇంకా నిర్ధారణ కాలేదు. ఆవలింతలు అంటుకునే విధానంలో మెదడులోని అనేక వ్యవస్థలు, శ్రద్ధ, వ్యక్తిగత మానసిక స్థితి వంటి అంశాలు కలిసి పనిచేసి ఉండవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. ఇక సామాజిక బంధాల విషయానికి వస్తే, మనకు దగ్గరైన వ్యక్తులు ఆవలించినప్పుడు మనకూ ఆవలింతలు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుందని కొన్ని అధ్యయనాలు సూచించాయి.
స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులు వంటి వారితో మనకు ఉండే అనుబంధం ఈ ప్రతిస్పందనపై ప్రభావం చూపవచ్చని పరిశోధకులు పరిశీలించారు. ఇతరుల భావోద్వేగాలను గుర్తించడం, వారి ప్రవర్తనకు స్పందించడం వంటి సామాజిక లక్షణాలతో దీనికి సంబంధం ఉండవచ్చనే అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. అయితే ఆవలింతలు వస్తున్నాయంటే ఎదుటివారిపై మనకు ఎక్కువ ప్రేమ ఉందని లేదా వారితో బలమైన అనుబంధం ఉందని నిర్ధారించలేం. సామాజిక బంధాలు ఈ ప్రవర్తనను ప్రభావితం చేసే అనేక అంశాల్లో ఒకటి మాత్రమే.
55
మనుషులే కాదు.. జంతువుల్లోనూ
ఇతరులను చూసి ఆవలించే లక్షణం మనుషుల్లోనే కాకుండా కొన్ని జంతువుల్లో కూడా కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా కుక్కలు, చింపాంజీలు వంటి జంతువుల్లో ఇతరుల ఆవలింతలకు స్పందించే ప్రవర్తనను పరిశోధకులు గమనించారు. ఈ ప్రవర్తన జంతువుల మధ్య ఉండే సామాజిక సంబంధాలతో ముడిపడి ఉండవచ్చనే అంశంపై అధ్యయనాలు జరిగాయి.
2020లో ఏనుగుల ప్రవర్తనపై జరిగిన ఒక అధ్యయనంలో, తమకు పరిచయమైన మావటి ఆవలించడాన్ని చూసిన ఏనుగులు కూడా ఆవలించే సందర్భాలను పరిశీలించారు. ఇలాంటి పరిశీలనలు మనుషులు, జంతువుల మధ్య ఉండే సామాజిక అనుబంధాలు ఆవలింతలపై ప్రభావం చూపవచ్చనే ఆసక్తికరమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తాయి. అయితే జంతువులు ఆవలించడం వెనుక ఉన్న కారణాలను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడానికి మరిన్ని పరిశోధనలు అవసరం.
