ISRO: భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో) మరో కీలక విజయాన్ని తన ఖాతాలో వేసుకుంది. GSLV-F18 రాకెట్ ప్రయోగం విజయవంతమైంది. ఇంత‌కీ రాకెట్ ఉప‌యోగం ఏంటి.? దీంతో సామాన్య ప్ర‌జ‌ల‌కు జ‌రిగే లాభం ఏంటో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తిరుపతి జిల్లా శ్రీహరికోటలో ఉన్న సతీశ్ ధవన్ అంతరిక్ష కేంద్రం (షార్) నుంచి శుక్రవారం రాత్రి 11.51 గంటలకు GSLV-F18 రాకెట్ నింగిలోకి దూసుకెళ్లింది. రెండో ప్రయోగ వేదిక నుంచి చేపట్టిన ఈ ప్రయోగానికి ముందు 24 గంటల పాటు కౌంట్‌డౌన్ కొనసాగింది. నిర్ణీత సమయానికి రాకెట్ నిప్పులు చిమ్ముతూ అంతరిక్షంలోకి ప్రయాణం ప్రారంభించింది. మూడు దశలు కలిగిన ఈ రాకెట్ తన ప్రయాణాన్ని విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది. సుమారు 20 నిమిషాల ప్రయాణం తర్వాత 2,232 కిలోల బరువున్న NVS-03 ఉపగ్రహాన్ని భూస్థిర బదిలీ కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టింది. ఉపగ్రహం నిర్దేశిత కక్ష్యలోకి చేరినట్లు సంకేతాలు అందడంతో ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలు ఆనందం వ్యక్తం చేశారు.
24
ఈ రాకెట్ ఉప‌యోగం ఏంటి.?
ఈ ప్రయోగంతో భారత్ సొంతంగా అభివృద్ధి చేసుకున్న 'నావిక్' (NavIC) వ్యవస్థ మరింత బలోపేతం కానుంది. భవిష్యత్తులో దేశీయంగా మరింత కచ్చితమైన స్థాన నిర్ధారణ, దిశానిర్దేశం, సమయ సమాచార సేవలు అందించేందుకు ఈ ఉపగ్రహం కీలకంగా మారనుంది. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్థానాన్ని గుర్తించడానికి చాలామంది అమెరికాకు చెందిన GPS వ్యవస్థను ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే భారత్ కూడా ఇతర దేశాల వ్యవస్థలపై ఆధారపడకుండా సొంత నావిగేషన్ సేవలను అభివృద్ధి చేసుకుంది. దీనినే 'నావిక్' (Navigation with Indian Constellation) అని పిలుస్తారు.
దేశంలోనే కాకుండా భారత సరిహద్దుల చుట్టూ కూడా ఖచ్చితమైన స్థాన సమాచారాన్ని అందించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. ఈ వ్యవస్థలో భాగంగా రెండో తరం ఉపగ్రహాలను ఇస్రో అంతరిక్షంలోకి పంపుతోంది. NVS-03 ఈ శ్రేణిలో మూడో ఉపగ్రహం. ఇప్పటికే ఉన్న ఉపగ్రహాలకు అదనంగా ఇది సేవలు అందించడం ద్వారా నావిక్ వ్యవస్థ నిరంతరాయంగా పనిచేసేందుకు సహకరిస్తుంది. ముఖ్యంగా పాత ఉపగ్రహాల స్థానంలో కొత్త తరం సాంకేతికతను అందుబాటులోకి తీసుకురావడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషించనుంది.
కొత్త సిగ్నల్స్‌తో మరింత కచ్చితమైన సమాచారం
NVS-03 ఉపగ్రహంలో ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించారు. ఇందులో స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో పాటు విదేశీ సాంకేతికత ఆధారంగా రూపొందించిన అటామిక్ క్లాక్‌లను ఏర్పాటు చేశారు. ఉపగ్రహాల నుంచి భూమికి వచ్చే సమయ సంకేతాల ఆధారంగానే మనం ఉన్న ప్రదేశాన్ని గుర్తించడం సాధ్యమవుతుంది. అందువల్ల అటామిక్ క్లాక్‌ల పనితీరు నావిగేషన్ వ్యవస్థలో ఎంతో కీలకం. ఇప్పటివరకు నావిక్ వ్యవస్థలో L5, S బ్యాండ్ల ద్వారా సంకేతాలు అందుతుండగా.. కొత్తగా NVS-03 ద్వారా L1 బ్యాండ్ సేవలు కూడా అందుబాటులోకి రానున్నాయి. దీంతో ఇప్పటికే ఉన్న సిగ్నల్స్‌కు అదనపు సామర్థ్యం చేకూరుతుంది. ముఖ్యంగా స్మార్ట్‌ఫోన్లు, నావిగేషన్ పరికరాలు వంటి వాటిలో ఈ సేవలను ఉపయోగించుకునే అవకాశాలు మెరుగుపడతాయి. భారత భూభాగంతో పాటు సరిహద్దుల వెలుపల సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల పరిధి వరకు సేవలు అందించేలా ఈ వ్యవస్థను రూపొందించారు.
🚨 Liftoff of GSLV-F18 carrying NVS-03 at 11:51 PM IST from Second Launch Pad, SHAR!
ISRO's rescue mission for NavIC is now underway 🚀
#ISRO | #GSLVF18 https://t.co/MizXSaUe4R
— ISRO Spaceflight (@ISROSpaceflight) October 30, 2026
34
రక్షణ నుంచి రవాణా వరకు అనేక రంగాలకు ప్రయోజనం
నావిక్ వ్యవస్థ బలోపేతం కావడం వల్ల దేశంలోని అనేక రంగాలకు ప్రయోజనం కలగనుంది. విమానాలు ప్రయాణించే మార్గాలను గుర్తించడం, సముద్రంలో నౌకల కదలికలను పర్యవేక్షించడం, రోడ్లపై వాహనాల స్థానాన్ని తెలుసుకోవడం వంటి అవసరాలకు ఈ సేవలు ఉపయోగపడతాయి. అత్యవసర సమయాల్లో సహాయక బృందాలు, బాధితుల స్థానాన్ని గుర్తించడంలోనూ ఇది తోడ్పడుతుంది. మరోవైపు దేశ రక్షణ రంగానికి కూడా స్వదేశీ నావిగేషన్ వ్యవస్థ ఎంతో ముఖ్యం. సైనిక కార్యకలాపాలు, వ్యూహాత్మక ప్రణాళికలు, క్షిపణులు, ఇతర రక్షణ పరికరాలకు ఖచ్చితమైన స్థాన, సమయ సమాచారం అవసరం. విదేశీ వ్యవస్థలపై ఆధారపడకుండా సొంతంగా నావిగేషన్ సేవలను వినియోగించుకునే సామర్థ్యం పెరగడం దేశ భద్రత పరంగా కీలకమైన ముందడుగు. ఆపరేషన్ సిందూర్ వంటి సైనిక అవసరాల నేపథ్యంలోనూ స్వదేశీ నావిగేషన్ సాంకేతికత ప్రాధాన్యం మరింత స్పష్టమవుతోంది.
GSLV రాకెట్‌కు 20వ విజయం.. శాస్త్రవేత్తలకు ఇస్రో చైర్మన్ అభినందనలు
తాజా ప్రయోగంతో GSLV రాకెట్ తన 20వ మిషన్‌ను పూర్తి చేసుకుంది. గతంలో కొన్ని ప్రయోగాల్లో ఎదురైన వైఫల్యాల కారణంగా విమర్శలు ఎదుర్కొన్న ఈ రాకెట్.. వరుస విజయాలతో తన సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకుంటోంది. అందుకే ఒకప్పుడు 'నాటీ బాయ్'గా పిలిచిన GSLV ఇప్పుడు విజయవంతమైన ప్రయోగాలతో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందుతోంది. ఈ ప్రయోగాన్ని పర్యవేక్షించిన ఇస్రో చైర్మన్ డాక్టర్ వి. నారాయణన్ ఉపగ్రహాన్ని అనుకున్న లక్ష్యం ప్రకారం కక్ష్యలోకి చేర్చినట్లు ప్రకటించారు. ఈ విజయం వెనుక శాస్త్రవేత్తల కృషి, సమష్టి ప్రయత్నం ఉన్నాయని ప్రశంసించారు. మరోవైపు బెంగళూరులోని హసన్ మాస్టర్ కంట్రోల్ సెంటర్‌కు ఉపగ్రహం నుంచి సంకేతాలు అందడంతో దాని స్థితిగతులు సక్రమంగా ఉన్నట్లు నిర్ధారణ అయింది. మొత్తంగా NVS-03 ప్రయోగం భారత్ అంతరిక్ష రంగంలో సాధించిన మరో ముఖ్యమైన విజయంగా నిలిచింది. స్వదేశీ సాంకేతికతతో నావిగేషన్ సేవలను విస్తరించుకోవడంతో పాటు అంతరిక్ష రంగంలో ఇతర దేశాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకునే దిశగా ఈ ప్రయోగం ఉపయోగపడనుంది.
