Gold: శ్రీశైలంలో ఇనుమును బంగారంగా మార్చారా? నాగార్జునుడి గుహలో ఏం జరిగింది?

Gold: ఇనుమును బంగారంగా మార్చే రసవాదం పై అనేక కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. మధ్యయుగంలో శ్రీశైలం కేంద్రంగా ఆచార్య నాగార్జునుడు జరిపిన రసవాద ప్రయోగాలు, పాదరసం ద్వారా ఇనుమును బంగారంగా మార్చే రహస్యాల పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.

నల్లమల అడవుల్లో బంగారం తయారీ.. ఆచార్య నాగార్జునుడి రసవాద రహస్యం

శ్రీశైలం అనగానే మనకు ముందుగా గుర్తుకువచ్చేది ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటైన మల్లికార్జున స్వామి క్షేత్రం. అయితే ఈ పవిత్ర భూమి కేవలం ఆధ్యాత్మికతకే కాదు, మధ్యయుగ భారతదేశంలో రసవాదానికి కూడా ప్రధాన కేంద్రంగా విరాజిల్లింది. ఇక్కడే ఆచార్య సిద్ధ నాగార్జునుడు ఇనుము వంటి సాధారణ లోహాలను బంగారంగా మార్చే ప్రయోగాలు చేశాడని, పాదరసం మీద విస్తృత పరిశోధనలు జరిపాడని చరిత్ర, చారిత్రక గాథలు చెబుతాయి.

కృష్ణా నది ఒడ్డున, దట్టమైన నల్లమల అడవుల మధ్య ఉన్న శ్రీశైలం నాగార్జునుడి ప్రయోగాలకు అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని ఇచ్చింది. నాగార్జునుడి ప్రయోగశాల ఉన్న ప్రాంతాన్ని 'దర్దా' అని కూడా పిలిచేవారు. పాదరసానికి 'దరద' అనే మరో పేరు ఉండడం వల్ల ఈ ప్రాంతానికి ఆ పేరు వచ్చిందని స్థానికులు నమ్ముతారు. శ్రీశైలం చుట్టూ ఉన్న నల్లమల అడవుల్లో ఇప్పటికీ అనేక అరుదైన ఔషధ మొక్కలు, ఖనిజాలు దొరుకుతాయి. ఇదే పర్యావరణం ఆనాడు రసవాద సిద్ధులకు ఎంతో సహాయపడింది.

నాగార్జునుడు – రసవాద గురువుగా ప్రస్థానం

ఆచార్య నాగార్జునుడు 84 సిద్ధులలో ఒకడిగా, బౌద్ధ సన్యాసిగా, తాంత్రిక గురువుగా, రసవిద్యా నిపుణుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన రచించిన 'రసరత్నాకరం' అనే గ్రంథం సంస్కృతంలో లభించే అతి పురాతన రసవాద గ్రంథాలలో ఒకటి. నాగార్జునుడి ప్రయోగశాల శ్రీ పర్వతం అంటే శ్రీశైలం మీద ఉండేదని చారిత్రక కథనాలు వివరిస్తున్నాయి.

ఇక్కడే ఆయన పాదరసం, ఇనుము, రాగి, సీసం, వెండి వంటి లోహాలతో సుదీర్ఘ ప్రయోగాలు చేశాడు. వాటిని ఔషధాలుగా, రసాయనాలుగా మార్చే వినూత్న పద్ధతులను అభివృద్ధి చేశాడు. నాగార్జునుడు కేవలం లోహాలను మార్చడమే కాకుండా, మానవ శరీరాన్ని రోగరహితంగా ఉంచే పరిశోధనలపై కూడా దృష్టి పెట్టాడు.

ఇనుమును బంగారంగా మార్చే పద్ధతులు

రసవాద గ్రంథాల ప్రకారం నాగార్జునుడు లోహాలను బంగారంగా మార్చే ప్రక్రియలను స్పష్టంగా వివరించాడు. ఆయన పాదరసాన్ని 'లోహరాజు'గా భావించాడు. అన్ని లోహాలను తనలో కరిగించుకోగల శక్తి ద్రవ రూపంలో ఉండే పాదరసానికి మాత్రమే ఉందని చెప్పాడు. పాదరసానికి 18 రకాల శుద్ధి ప్రక్రియలు చేసి, దానిలో ఉన్న విషగుణాలను పూర్తిగా తొలగించి, ఔషధ యోగ్యంగా మార్చే పద్ధతులను కనిపెట్టాడు.

ఈ శుద్ధి చేసిన పాదరసాన్ని ఇనుము, రాగి, సీసం, వెండి వంటి లోహాలతో కలిపి, నిర్దిష్ట ఉష్ణోగ్రతల వద్ద వేడి చేస్తే, ఆ లోహాలు బంగారంగా మారతాయని రసవాద గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి. రసజల నిధి, రసరత్నాకర గ్రంథాలలో ఇనుము పొడి, పాదరసం, గంధకం, మాక్షికం, సీసం, రాగి, వెండి వంటివాటిని కలిపి, కొన్ని పద్ధతుల ద్వారా బంగారం తయారు చేసే విధానాలు ఉన్నాయని ఆ గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి.

ఒక ప్రత్యేక పద్ధతిలో ఇనుము పొడిని కొన్ని మూలికల రసంతో కలిపి, మూడు సార్లు జాగ్రత్తగా వేడి చేస్తారు. ఆ తర్వాత మాక్షికం పొడిని రాతి ఉప్పు, పులుసు రసంతో కలిపి మళ్లీ వేడి చేస్తారు. ఈ రెండు పొడులను సమానంగా కలిపి, వెండి, రాగి పొడులతో కలిపి, క్రమంగా సీసాన్ని కలుపుతూ వేడి చేస్తారు. చివరకు వెండి కరిగిపోయి, 6/16వ వంతు బంగారం కలిగిన పసుపు రంగు లోహం వస్తుందని ఆ గ్రంథాల్లో వర్ణించారు.

ప్రాణ రక్షణగా రసౌషధుల తయారీ

నాగార్జునుడి రసవాదం కేవలం బంగారం తయారు చేయడానికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. అది ప్రాణాలను కాపాడే రసౌషధుల తయారీకి ఎంతో ఉపయోగపడింది. పాదరసం, గంధకం, ఇనుము, రాగి, సీసం, వెండి, ఇతర ఖనిజాలు, మూలికలను కలిపి తయారు చేసిన ఈ రసౌషధులు అనేక వ్యాధులను నయం చేసేవని గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి.

జీర్ణశక్తి లోపాలు, తీవ్రమైన జ్వరాలు, చర్మ వ్యాధులు, నరాల బలహీనత, కీళ్ల నొప్పులు, శ్వాసకోశ సమస్యలు వంటి అనేక దీర్ఘకాలిక వ్యాధుల చికిత్సకు ఈ మందులు వాడేవారు. నాగార్జునుడే పాదరసం, ఖర్పర వంటివాటిని మొదటిసారిగా ఔషధాలుగా వాడాడని, వాటిని విషరహితం చేసే పద్ధతులను కనిపెట్టాడని చరిత్ర చెబుతోంది.

చారిత్రక సత్యం vs ఆధునిక విశ్వాసం

ఆధునిక శాస్త్ర దృష్టితో చూస్తే, సాధారణ రసాయన ప్రక్రియల ద్వారా ఇనుమును బంగారంగా మార్చడం సాధ్యం కాదు. ఎందుకంటే ఇనుము, బంగారం వేర్వేరు మూలకాలు. ఒక మూలకాన్ని మరో మూలకంగా మార్చాలంటే అణు స్థాయి మార్పులు జరగాలి.

అయితే రసవాద గ్రంథాలు, స్థానిక గాథలు, సిద్ధ సంప్రదాయం దృష్టిలో నాగార్జునుడి ప్రయోగాలు కేవలం లోహాల మార్పిడి మాత్రమే కాదు. అవి ఆరోగ్యం, ఆధ్యాత్మికత, పర్యావరణం కలిసిన ఒక సమగ్ర విజ్ఞాన వ్యవస్థ. నల్లమల గుహల్లో ప్రాచీన కాలంలో జరిగిన ఈ పరిశోధనలు భారతీయ రసాయన శాస్త్ర పునాదులకు నిదర్శనంగా నిలిచాయి.