వాన‌కు త‌డుస్తాయి, ఎండ‌కు ఎండుతాయి.. అయినా రైలు ప‌ట్టాలు ఎందుకు తుప్పు ప‌ట్ట‌వో తెలుసా?

Indian Railway: దేశంలో ప్రతిరోజూ లక్షలాది మంది రైళ్లలో ప్రయాణిస్తుంటారు. అయితే రైల్వేకు సంబంధించిన కొన్ని ఆసక్తికర విషయాలు చాలా మందికి తెలియవు. అలాంటి వాటిలో ఒకటి రైలు పట్టాలు ఎందుకు తుప్పు ప‌ట్ట‌వో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

రైలు పట్టాల తయారీలో ఉపయోగించే ఉక్కు ప్రత్యేకం

రైలు పట్టాలు సాధారణ ఇనుముతో తయారు చేయరు. అధిక బలం, ఎక్కువ మన్నిక కలిగిన ప్రత్యేక రకం ఉక్కును ఉపయోగిస్తారు. ఈ ఉక్కులో కార్బన్, మాంగనీస్ వంటి మూలకాలు నిర్దిష్ట మోతాదులో కలిపి తయారు చేస్తారు. దీంతో పట్టాలు అధిక బరువును భరించడమే కాకుండా తుప్పు పట్టే వేగాన్ని కూడా గణనీయంగా తగ్గిస్తాయి. రైల్వే ట్రాక్‌ల తయారీలో ఉపయోగించే ఈ ప్రత్యేక స్టీల్‌ను పరిశ్రమలో అత్యంత నాణ్యమైన లోహాల్లో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. అందుకే అవి దశాబ్దాల పాటు చెక్కు చెద‌ర‌కుండా ఉంటాయి.

రైళ్ల నిరంతర రాకపోకలు కూడా ఒక కారణం

రైలు చక్రాలు ప్రతిరోజూ పట్టాలపై వేల కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తుంటాయి. ఈ సమయంలో చక్రాలు, పట్టాల మధ్య నిరంతర రాపిడి జరుగుతుంది. ఈ రాపిడి వల్ల పట్టాల పైభాగం ఎప్పటికప్పుడు మెరుస్తూ ఉంటుంది. సాధారణంగా తుప్పు ఏర్పడాలంటే లోహంపై తేమ ఎక్కువసేపు ఉండాలి. కానీ రైలు చక్రాల ఒత్తిడి, రాపిడి కారణంగా పట్టాల ఉపరితలం నిరంతరం శుభ్రంగా ఉండటం వల్ల తుప్పు పేరుకుపోయే అవకాశం తగ్గిపోతుంది.

తుప్పు పూర్తిగా పట్టదా? అసలు నిజం ఇదే

రైలు పట్టాలకు అసలు తుప్పు పట్టదని అనుకోవడం పొరపాటు. వాస్తవానికి చాలా స్వల్ప స్థాయిలో తుప్పు ఏర్పడుతుంది. అయితే అది చాలా నెమ్మదిగా జరుగుతుంది. రైల్వేలో ఉపయోగించే ప్రత్యేక ఉక్కు కారణంగా తుప్పు వేగం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. అంతేకాకుండా పట్టాల పక్క భాగాల్లో కొద్దిపాటి తుప్పు కనిపించినా, అది భద్రతపై ప్రభావం చూపే స్థాయికి చేరుకోవడానికి చాలా సంవత్సరాలు పడుతుంది. అందువల్ల సాధారణంగా ప్రయాణికులకు అది కనిపించదు.

రైల్వే నిర్వహణ కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది

రైల్వే అధికారులు ట్రాక్‌లను నిరంతరం పరిశీలిస్తూ ఉంటారు. ఎక్కడైనా పగుళ్లు, దెబ్బతిన్న భాగాలు లేదా అధిక తుప్పు కనిపిస్తే వెంటనే మరమ్మతులు చేపడతారు. అవసరమైతే ఆ పట్టాలను పూర్తిగా మార్చేస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో తేమ ఎక్కువగా ఉండే పరిస్థితులను దృష్టిలో పెట్టుకుని రక్షణాత్మక పూతలు కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఈ చర్యల వల్ల ట్రాక్‌ల జీవిత‌కాలం మరింత పెరుగుతుంది. భద్రత పరంగా కూడా ఎలాంటి సమస్యలు తలెత్తకుండా ఉంటుంది.

సాధారణ ఇనుముకు తుప్పు ఎందుకు పడుతుంది?

ఇనుము గాలి, నీటితో ఎక్కువసేపు సంబంధంలో ఉన్నప్పుడు రసాయనిక చర్య జరుగుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో ఇనుము ఆక్సిజన్‌తో కలిసి ఐరన్ ఆక్సైడ్‌గా మారుతుంది. మనం దీనినే తుప్పు అని పిలుస్తాం. తేమ ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఈ ప్రక్రియ వేగంగా జరుగుతుంది. అందుకే ఇళ్లలో ఉపయోగించే ఇనుప గేట్లు, కంచెలు, పరికరాలు కొంతకాలానికి గోధుమరంగు తుప్పుతో కప్పబడతాయి. కానీ రైలు పట్టాల్లో ఉపయోగించే ప్రత్యేక ఉక్కు, నిరంతర రాపిడి, క్రమమైన నిర్వహణ కారణంగా తుప్పు ప్రభావం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.

రైలు పట్టాల మన్నిక వెనుక ఉన్న రహస్యం

రైలు పట్టాలు తుప్పు పట్టకుండా ఉండటానికి ఒకే ఒక్క కారణం కాదు. ప్రత్యేక నాణ్యత గల ఉక్కు, రైళ్ల నిరంతర రాకపోకలు, రక్షణ పూతలు, రెగ్యుల‌ర్ చెకింగ్స్‌, సమయానికి మరమ్మతులు వంటి అనేక అంశాలు కలిసి పనిచేస్తాయి. అందుకే ఎండలోనూ, వర్షంలోనూ సంవత్సరాల తరబడి సేవలందిస్తున్నా రైలు పట్టాలు సురక్షితంగా, బలంగా ఉంటాయి.