Facts: మనం ఎప్పుడైనా ఖాళీగా ఉన్న ఇంట్లోకి లేదా గదిలోకి వెళ్లినప్పుడు మాట్లాడినా, చ‌ప్ప‌ట్లు కొట్టినా రీ సౌండ్ వినిపిస్తుంది. అదే గదిలో సోఫా, మంచం, అల్మారా వంటి వస్తువులు పెట్టిన తర్వాత రీసౌండ్ రాదు. మ‌రి దీని వెనుక ఉన్న అసలు కారణం ఏంటో తెలుసా?
మనం మాట్లాడినప్పుడు మన గొంతు నుంచి శబ్ద తరంగాలు వెలువడతాయి. ఇవి గాలిలో ప్రయాణిస్తూ గదిలోని గోడలు, నేల, పైకప్పును తాకుతాయి. అక్కడి నుంచి తిరిగి మన చెవులకు చేరుతాయి. ఖాళీ గదిలో శబ్దాన్ని పీల్చుకునే వస్తువులు తక్కువగా ఉండటంతో ఈ తరంగాలు చాలావరకు తిరిగి వెనక్కి వస్తాయి. అందుకే మనం మాట్లాడిన మాటలే మళ్లీ వినిపిస్తున్నట్లు అనిపిస్తుంది. దీనినే ఎకో అని అంటాం. ముఖ్యంగా గోడలు, నేల, పైకప్పు గట్టిగా, నునుపుగా ఉంటే శబ్దం వాటిని తాకి తిరిగి వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అందువల్ల ఖాళీ గదిలో చిన్న శబ్దం చేసినా అది పెద్దగా వినిపిస్తుంది. ఇదంతా శబ్ద తరంగాల వల్ల జరిగే సహజమైన ప్రక్రియ.
25
గదిలో సామాన్లు పెడితే శబ్దం ఎందుకు తగ్గుతుంది?
ఒక ఖాళీ గదిలో సోఫా, మంచం, పరుపులు, దిండ్లు, కర్టెన్లు, తివాచీలు వంటి వస్తువులు పెట్టిన తర్వాత రీసౌండ్ రాదు. ఎందుకంటే ఈ వస్తువుల్లోని మెత్తని పదార్థాలు శబ్ద తరంగాల్లో కొంత శక్తిని పీల్చుకుంటాయి. ఫలితంగా శబ్దం గోడలకు తాకి తిరిగి వచ్చే పరిమాణం తగ్గుతుంది. ఉదాహరణకు, కిటికీలకు మందపాటి కర్టెన్లు వేస్తే, నేలపై తివాచీ పరుస్తే, గదిలో సోఫా పెడితే శబ్దం ప్రతిధ్వనించడం తగ్గుతుంది. అయితే అన్ని వస్తువులు ఒకే స్థాయిలో శబ్దాన్ని తగ్గించవు. వాటి పదార్థం, మందం, పరిమాణం, గదిలో వాటిని అమర్చిన విధానంపై ఫలితం ఆధారపడి ఉంటుంది. అందుకే సామాన్లు ఉన్న గదిలో మాట్లాడినప్పుడు గొంతు స్పష్టంగా వినిపించినా, ఖాళీ గదిలో ఉన్నట్లుగా ఎక్కువసేపు ప్రతిధ్వనించదు. గది ప్రశాంతంగా మారినట్లు అనిపిస్తుంది.
35
రీసౌండ్ రావాలంటే ఎంత దూరం ఉండాలి?
సైన్స్‌ ప్రకారం, మనం మాట్లాడిన అసలు శబ్దానికి, గోడను తాకి తిరిగి వచ్చిన శబ్దానికి మధ్య తగినంత సమయ విరామం ఉంటేనే మనకు అవి రెండు వేర్వేరు శబ్దాలుగా వినిపిస్తాయి. సాధారణంగా మనిషి చెవి రెండు శబ్దాలను స్పష్టంగా వేరుగా గుర్తించడానికి సుమారు 0.1 సెకను లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సమయం అవసరం. గాలిలో శబ్దం సెకనుకు సుమారు 343 మీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది. శబ్దం గోడను తాకి తిరిగి రావడానికి 0.1 సెకను పట్టాలంటే, మనకు ఎదురుగా ఉన్న గోడ సుమారు 17 మీటర్ల దూరంలో ఉండాలి. అందుకే స్పష్టమైన ప్రతిధ్వని వినిపించడానికి పెద్ద హాళ్లు, విశాలమైన భవనాలు లేదా కొండ ప్రాంతాలు అనుకూలంగా ఉంటాయి. అయితే ఈ దూరం ఒక సాధారణ అంచనా మాత్రమే. శబ్దం తీవ్రత, గోడల స్వభావం, పరిసరాల్లోని ఇతర శబ్దాలు వంటి అంశాల వల్ల ప్రతిధ్వని వినిపించే విధానం మారవచ్చు.
చిన్న గదుల్లో కూడా శబ్దం ఎందుకు మారి వినిపిస్తుంది?
మన ఇళ్లలోని గదులు సాధారణంగా 17 మీటర్ల కంటే చిన్నవిగానే ఉంటాయి. అయినప్పటికీ అక్కడ మాట్లాడినప్పుడు గొంతు గట్టిగా లేదా కొంచెం ఎక్కువసేపు వినిపించడాన్ని గమనించవచ్చు. దీనికి ప్రధాన కారణం 'రివర్బరేషన్' (Reverberation). తెలుగులో దీన్ని శబ్దం మార్మోగడం లేదా శబ్దం కొంతసేపు నిలిచిపోవడం అని చెప్పవచ్చు. చిన్న గదిలో మనం మాట్లాడినప్పుడు శబ్ద తరంగాలు గోడలు, నేల, పైకప్పును తాకి చాలా తక్కువ సమయంలో తిరిగి వస్తాయి. ఈ శబ్దాలు అసలు గొంతుతో కలిసిపోవడంతో మనకు ఒకే శబ్దం కొంతసేపు కొనసాగుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. అందుకే గొంతు కొంచెం బరువుగా, సాగదీసినట్లు లేదా మార్మోగుతున్నట్లు వినిపిస్తుంది. ప్రతిధ్వని (Echo), రివర్బరేషన్ రెండూ ఒకటే కావు. అసలు శబ్దం తర్వాత కొంత విరామంతో అదే శబ్దం మళ్లీ స్పష్టంగా వినిపిస్తే దాన్ని ప్రతిధ్వని అంటారు. శబ్దాలు చాలా తక్కువ వ్యవధిలో తిరిగి వచ్చి అసలు శబ్దంతో కలిసిపోతే దాన్ని రివర్బరేషన్ అంటారు.
55
పెద్ద హాళ్లు, సినిమా థియేటర్లలో శబ్దం ఎలా ఉంటుంది?
ఖాళీగా ఉన్న పెద్ద హాళ్లు, ఆడిటోరియంలు, సినిమా థియేటర్లలో శబ్దం ఎక్కువసేపు మార్మోగే అవకాశం ఉంటుంది. అక్కడ గోడలు, పైకప్పు, నేల నుంచి శబ్ద తరంగాలు తిరిగి వస్తూ ఉంటాయి. వాటిని పీల్చుకునే పదార్థాలు తక్కువగా ఉంటే ఈ ప్రభావం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది. అయితే సినిమా థియేటర్లు, ఆడిటోరియంలలో శబ్దం స్పష్టంగా వినిపించేందుకు ప్రత్యేకంగా శబ్ద నియంత్రణ ఏర్పాట్లు చేస్తారు. గోడలకు శబ్దాన్ని పీల్చుకునే పదార్థాలు అమర్చడం, ప్రత్యేక ప్యానెల్స్ ఉపయోగించడం, తెరలు, సీట్లను సరైన విధంగా ఏర్పాటు చేయడం వంటి చర్యలు తీసుకుంటారు. దీనివల్ల శబ్దం మరీ ఎక్కువగా మార్మోగకుండా, ప్రేక్షకులకు స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది.
