
భారతదేశంలో వేలాది రైల్వే స్టేషన్లు ఉన్నాయి. ప్రతిరోజూ పెద్ద సంఖ్యలో ప్రయాణికులు రాకపోకలు సాగిస్తుంటారు. ఈ నేపథ్యంలో స్టేషన్లో ప్రయాణికులకు అవసరమైన వస్తువులు విక్రయించే షాపులకు అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా టీ, కాఫీ స్టాల్స్, ప్యాక్ చేసిన ఆహార పదార్థాలు, బుక్స్, మ్యాగజైన్స్, న్యూస్పేపర్లతో పాటు తాళాలు, ప్రయాణ అవసరాలకు సంబంధించిన వస్తువులను విక్రయించవచ్చు. అలాగే డ్రింకింగ్ వాటర్, కూల్డ్రింక్స్ను అమ్మొచ్చు.
రైల్వే స్టేషన్లో షాపు పెట్టాలంటే రైల్వే శాఖ నుంచి అనుమతి లేదా లైసెన్స్ పొందాలి. ఇందుకోసం సంబంధిత రైల్వే డివిజన్ లేదా స్టేషన్కు సంబంధించిన వాణిజ్య విభాగం విడుదల చేసే టెండర్లు, నోటిఫికేషన్లను పరిశీలించాలి. ఫుడ్కి సంబంధించిన కొన్ని స్టాల్స్ను ఇండియన్ రైల్వే క్యాటరింగ్ అండ్ టూరిజం కార్పొరేషన్ (IRCTC) లేదా సంబంధిత రైల్వే విభాగాలు నిర్వహించవచ్చు. అయితే అన్ని షాపుల దరఖాస్తులను IRCTC ఒక్కటే నిర్వహిస్తుందని భావించకూడదు. షాపు రకం, స్టేషన్, టెండర్ను బట్టి సంబంధిత అధికారం మారవచ్చు. అందువల్ల ముందుగా మీరు ఏ రైల్వే స్టేషన్లో, ఎలాంటి షాపు పెట్టాలనుకుంటున్నారో నిర్ణయించుకోవాలి. ఆ తర్వాత సంబంధిత అధికారిక రైల్వే వెబ్సైట్లో టెండర్ నోటిఫికేషన్లను పరిశీలించాలి.
రైల్వే స్టేషన్లో షాపు ఏర్పాటు చేయడానికి సాధారణంగా అనుసరించాల్సిన ప్రక్రియ ఇలా ఉంటుంది.
మొదటి దశ: ఇండియన్ రైల్వేస్ అధికారిక వెబ్సైట్ లేదా సంబంధిత రైల్వే డివిజన్ వెబ్సైట్ను సందర్శించాలి.
రెండో దశ: టెండర్లు, వాణిజ్య స్థలాల కేటాయింపు లేదా క్యాటరింగ్ స్టాల్స్కు సంబంధించిన నోటిఫికేషన్లను పరిశీలించాలి.
మూడో దశ: మీకు అనుకూలమైన స్టేషన్, షాపు రకానికి సంబంధించిన టెండర్ను ఎంచుకోవాలి. అందులో పేర్కొన్న అర్హతలు, దరఖాస్తు చివరి తేదీ, లైసెన్స్ కాలపరిమితి, ఫీజులు, ఇతర షరతులను పూర్తిగా చదవాలి.
నాలుగో దశ: టెండర్లో కోరిన వివరాలను నమోదు చేసి, అవసరమైన పత్రాలను సమర్పించాలి. గుర్తింపు పత్రాలు, చిరునామా వివరాలు, వ్యాపారానికి సంబంధించిన పత్రాలు వంటి వాటిని అడగవచ్చు.
ఐదో దశ: టెండర్ నిబంధనల ప్రకారం దరఖాస్తు ఫీజు, ఎర్నెస్ట్ మనీ డిపాజిట్ (EMD) లేదా ఇతర అవసరమైన మొత్తాన్ని చెల్లించాలి.
ఆరో దశ: టెండర్ ప్రక్రియలో ఎంపికైతే, సంబంధిత అధికారుల సూచనల ప్రకారం ఒప్పందం పూర్తి చేసి, లైసెన్స్ పొందాలి. ఆ తర్వాతే అనుమతించిన స్థలంలో షాపు ఏర్పాటు చేయాలి.
రైల్వే స్టేషన్లో షాపు ఏర్పాటు చేయాలనుకునేవారు ముందుగా పెట్టుబడి గురించి తెలుసుకోవాలి. షాపు అద్దె అన్ని స్టేషన్లలో ఒకేలా ఉండదు. కొన్ని ముఖ్యమైన అంశాల ఆధారంగా ఖర్చులు మారుతాయి. ఎక్కువ మంది ప్రయాణికులు వచ్చే పెద్ద స్టేషన్లలో వాణిజ్య స్థలాలకు డిమాండ్ ఎక్కువగా ఉంటుంది. ప్లాట్ఫామ్పై లేదా ప్రయాణికులకు సులభంగా కనిపించే ప్రాంతంలో ఉన్న షాపులకు అద్దె ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. టెండర్ విధానం, కనీస లైసెన్స్ ఫీజు, బిడ్డింగ్ నిబంధనల ఆధారంగా ఖర్చు మారుతుంది. కొన్ని టెండర్లలో డిపాజిట్గా రూ.40 వేల నుంచి రూ.3 లక్షల వరకు ఉంటాయి. అయితే ఈ మొత్తాన్ని అన్ని స్టేషన్లకు వర్తించే స్థిరమైన ధరగా భావించకూడదు. వాస్తవంగా చెల్లించాల్సిన డిపాజిట్, అద్దె, టెండర్ ఫీజు వంటి వివరాలను సంబంధిత నోటిఫికేషన్లోనే నిర్ధారించుకోవాలి. అలాగే షాపు ఏర్పాటు ఖర్చు, సరుకుల కొనుగోలు, సిబ్బంది జీతాలు, విద్యుత్, నిర్వహణ వంటి ఖర్చులను కూడా ముందుగానే లెక్కించుకోవాలి.
రైల్వే స్టేషన్లో షాపు ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ఆదాయం సంపాదించే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ప్రయాణికుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉండే స్టేషన్లలో టీ, కాఫీ, తినుబండారాలు, ప్రయాణానికి అవసరమైన చిన్న వస్తువులకు గిరాకీ ఉండవచ్చు. అయితే ఎక్కువ మంది ప్రయాణికులు ఉన్నంత మాత్రాన లాభాలు కచ్చితంగా వస్తాయని చెప్పలేం. రోజువారీ అమ్మకాలు, సరుకుల కొనుగోలు ధర, అద్దె, సిబ్బంది ఖర్చులు, వ్యాపార సమయాలు వంటి అంశాలు లాభనష్టాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
షాపు ప్రారంభించే ముందు మీ పెట్టుబడికి సరిపోయే టెండర్ను ఎంచుకోండి. లైసెన్స్ ఫీజు, అద్దె, డిపాజిట్ వివరాలను స్పష్టంగా తెలుసుకోండి. ఆహార పదార్థాలు విక్రయిస్తే వర్తించే ఆహార భద్రతా అనుమతులు, పరిశుభ్రత నిబంధనలను పాటించండి. రైల్వే శాఖ అనుమతించిన వస్తువులనే విక్రయించండి. ఒప్పందంలో పేర్కొన్న సమయాలు, ఇతర నిబంధనలను పాటించండి. ఆదాయం, ఖర్చులను ముందుగానే అంచనా వేసి నిర్ణయం తీసుకోండి.