Hyderabad Groundwater : హైదరాబాద్‌లో భూగర్భజలాలు అతి తక్కువగా ఉన్న టాప్ 5 ప్రాంతాలివే..

హైదరాబాద్ లో నీటి సమస్య అధికం అవుతోంది. దేశంలోని ప్రధాన నగరాల్లో గ్రౌండ్ వాటర్ లెవెల్స్ పై కేంద్ర జలశక్తి శాఖ సర్వే చేపట్టింది… ఇందులో అత్యంత దారుణమైన పరిస్థితి హైదరాబాద్ లోనే ఉందని తేలింది. నగరంలో గ్రౌండ్ వాటర్ లెవెల్స్ తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలివే…

హైదరాబాద్ ప్రమాదంలో ఉందా?

హైదరాబాద్... దేశంలో వేగంగా విస్తరిస్తున్న మహానగరాల్లో ఒకటి. ఐటీ కంపెనీలు, భారీ అపార్ట్‌మెంట్లు, కమర్షియల్ కాంప్లెక్సులు, కొత్త నిర్మాణాలతో నగరం రోజురోజుకూ విస్తరిస్తోంది... జనాభా అంతకంతకు పెరుగుతోంది. దీంతో నీటి అవసరాలు కూడా అదే స్థాయిలో పెరుగుతున్నాయి. అయితే హైదరాబాద్ విస్తరణకు అనుగుణంగా నగరంలో భూగర్భజలాల పరిస్థితి మాత్రం మెరుగుపడటం లేదు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో భూగర్భజలాలు ఏకంగా పదుల మీటర్ల లోతుకు వెళ్లిపోయాయి.

తాజా గణాంకాలు హైదరాబాద్‌లో భూగర్భజలాల పరిస్థితిపై ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. తెలంగాణ గ్రౌండ్ వాటర్ డిపార్ట్‌మెంట్ గణాంకాల ప్రకారం 2026 ఆగస్టులో హైదరాబాద్‌లో సగటు భూగర్భజల మట్టం భూమి నుంచి 11.20 మీటర్ల లోతులో నమోదైంది. 2025 ఆగస్టులో ఇది 6.36 మీటర్లుగా ఉండగా.. ఏడాది వ్యవధిలో నీటిమట్టం దాదాపు ఐదు మీటర్లు లోతుకు వెళ్లింది. దీన్నిబట్టే పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా మారుతుందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

పశ్చిమ హైదరాబాద్‌లో పరిస్థితి మరీ దారుణం

హైదరాబాద్‌లోని అన్ని ప్రాంతాల్లో భూగర్భజలాల పరిస్థితి ఒకేలా లేదు. ముఖ్యంగా వేగంగా పట్టణీకరణ జరుగుతున్న పశ్చిమ, వాయువ్య ప్రాంతాల్లో నీటిమట్టాలు మరింత లోతుకు పడిపోయినట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. కుత్బుల్లాపూర్, కూకట్‌పల్లి, శేరిలింగంపల్లి వంటి ప్రాంతాలు ఈ సమస్యను ఎక్కువగా ఎదుర్కొంటున్నాయి. తాజా పర్యవేక్షణలో ఈ ప్రాంతాల్లోని కొన్ని కేంద్రాల్లో నీటిమట్టం 15 నుంచి 30 మీటర్ల వరకు లోతులో నమోదైనట్లు రిపోర్ట్స్ పేర్కొంటున్నాయి.

భూగర్భజలాలు అతి తక్కువగా ఉన్న టాప్ 5 ప్రాంతాలివే..

1. కుత్బుల్లాపూర్

హైదరాబాద్‌లో భూగర్భజలాల పరిస్థితి తీవ్రంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో కుత్బుల్లాపూర్ ముఖ్యమైనది. 2026 మార్చిలో ఈ ప్రాంతంలో భూగర్భజల మట్టం దాదాపు 28 మీటర్ల లోతులో నమోదైంది. అనంతరం మే నెలలో ఇది సుమారు 122 అడుగులకు, అంటే 37 మీటర్లకు పైగా లోతుకు వెళ్లినట్లు రిపోర్ట్స్ వెల్లడించాయి.

ఇంత లోతుకు నీటిమట్టం పడిపోతే సాధారణ బోర్లు వేయడం ద్వారా నీరు అందుకోవడం కష్టమవుతుంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో బోర్లు ఎండిపోవడంతో ఇళ్లకు, అపార్ట్‌మెంట్లకు మున్సిపల్ నీటి సరఫరా లేదా వాటర్ ట్యాంకర్లపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.

కుత్బుల్లాపూర్‌ పరిధిలోని జగద్గిరిగుట్ట, చింతల్, జీడిమెట్ల పరిసర ప్రాంతాల్లో కూడా భూగర్భజలాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. ఈ ప్రాంతాల్లో పెద్ద సంఖ్యలో నివాసాలు, పరిశ్రమలు, వాణిజ్య కార్యకలాపాలు ఉండటం వల్ల నీటి వినియోగం ఎక్కువగా ఉంటుంది. భూగర్భ జలాలు అడుగంటడంతో ఈ ప్రాంతాల్లో నీటి ట్యాంకర్లకు ఫుల్ గిరాకీ ఉంది.

2. మియాపూర్‌

మియాపూర్… గత కొన్నేళ్లుగా నిర్మాణాలు భారీగా సాగుతున్న ప్రాంతం. ముఖ్యంగా అపార్ట్‌మెంట్ సంస్కృతి విస్తరించడంతో ఒకే ప్రాంతంలో వేలాది మంది నివసిస్తున్నారు. ఇళ్ల అవసరాలకు మాత్రమే కాకుండా నిర్మాణ రంగం, వాణిజ్య సంస్థలు, కార్యాలయాలు, ఇతర కార్యకలాపాలకు కూడా నీటి అవసరం పెరుగుతోంది. ఒకవైపు బోర్ల నుంచి నిరంతరం నీటిని తోడుతుండటం, మరోవైపు వర్షపు నీరు భూమిలోకి ఇంకేందుకు అవసరమైన ఖాళీ ప్రదేశాలు తగ్గిపోవడం ఈ ప్రాంతంలోని భూగర్భజలాలపై ప్రభావం చూపుతోంది. ప్రస్తుతం మియాపూర్ లో వేల అడుగుల లోతుకు బోర్లు వేసినా నీటి జాడ కనిపించని పరిస్థితి.

3. గచ్చిబౌలి, మాదాపూర్‌ 

హైదరాబాద్ ఐటీ కారిడార్‌గా పేరున్న గచ్చిబౌలి, మాదాపూర్ ప్రాంతాల్లో భూమి విలువలు పెరగడంతో ఖాళీ స్థలాలు, సహజ నీటి ఇంకుడు ప్రాంతాలు వేగంగా తగ్గిపోయాయి. భారీ భవనాలు, రోడ్లు, పార్కింగ్ ప్రాంతాలు, కాంక్రీట్ నిర్మాణాలతో నేల ఎక్కువగా కప్పబడుతోంది.

దీంతో వర్షం పడినప్పుడు నీరు భూమిలోకి ఇంకే అవకాశం తగ్గి, ఎక్కువ భాగం డ్రైనేజీ వ్యవస్థలోకి వెళ్లిపోతుంది. మరోవైపు వేసవిలో నీటి డిమాండ్ పెరగడంతో బోర్లపై ఒత్తిడి అధికమవుతుంది. నగరంలోని వాణిజ్య సంస్థల్లో పెద్ద సంఖ్యలో బోర్‌వెల్ నీటిపై ఆధారపడుతున్నట్లు అధికారులు గతంలో వెల్లడించారు.

4. జూబ్లీహిల్స్, బంజారాహిల్స్‌

జూబ్లీహిల్స్, బంజారాహిల్స్ ప్రాంతాల్లో భూగర్భజల సమస్యకు పట్టణీకరణతో పాటు భౌగోళిక పరిస్థితులు కూడా కారణమవుతున్నాయి. ఈ ప్రాంతాలు ఎత్తైన భూభాగాల్లో ఉండటంతో పాటు కొన్ని చోట్ల భూగర్భంలో రాతి నిర్మాణాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. ఇలాంటి ప్రాంతాల్లో బోర్ వేసినంత మాత్రాన నీరు దొరుకుతుందనే హామీ ఉండదు. భూగర్భంలోని రాతి చీలికలు, నీటి నిల్వలు, వర్షపు నీటి రీచార్జ్ వంటి అంశాలపై బోరు విజయవంతం కావడం ఆధారపడి ఉంటుంది.

5. కూకట్‌పల్లిలోనూ వేగంగా తగ్గుతున్న నీటిమట్టం

కూకట్‌పల్లి హైదరాబాద్‌లో అత్యంత జనసాంద్రత కలిగిన ప్రాంతాల్లో ఒకటి. ఇక్కడ అపార్ట్‌మెంట్లు, కమర్షియల్ భవనాలు, పరిశ్రమలు, నివాస ప్రాంతాలు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నాయి. ఫలితంగా నీటి డిమాండ్ కూడా అధికంగానే ఉంటుంది.

తెలంగాణ గ్రౌండ్ వాటర్ డిపార్ట్‌మెంట్‌కు చెందిన పర్యవేక్షణ డేటాలో కూకట్‌పల్లి పరిధిలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో నీటిమట్టాలు గణనీయంగా లోతుకు వెళ్లినట్లు నమోదైంది. 2025 ఆగస్టు డేటాలో కూకట్‌పల్లి పరిధిలోని ఒక పరిశీలనా కేంద్రంలో నీటి మట్టం 15.25 మీటర్ల లోతులో ఉండగా, మరో కేంద్రంలో 3.61 మీటర్లుగా నమోదైంది. అంటే ఒకే ప్రాంతంలో కూడా భౌగోళిక పరిస్థితులను బట్టి భూగర్భజల స్థాయి గణనీయంగా మారవచ్చు.

నగరం కాంక్రీట్ జంగిల్‌గా మారడమే ప్రధాన సమస్య

హైదరాబాద్‌లో భూగర్భజలాలు తగ్గడానికి కేవలం బోర్ల నుంచి నీటిని అధికంగా తోడటం మాత్రమే కారణం కాదు. నగరం విస్తరించే కొద్దీ చెరువులు, బహిరంగ స్థలాలు, మట్టి నేలలు తగ్గిపోవడం కూడా కీలక సమస్యగా మారింది.

సాధారణంగా వర్షం కురిసినప్పుడు కొంత నీరు నేలలోకి ఇంకి భూగర్భ జలాలను రీచార్జ్ చేస్తుంది. కానీ కాంక్రీట్, టైల్స్, తారు రోడ్లు వంటి ఉపరితలాలు పెరిగితే నీరు నేరుగా డ్రైనేజీ వ్యవస్థలోకి వెళ్లిపోతుంది. దీంతో వర్షం పడినా భూగర్భజలాలకు అవసరమైన రీచార్జ్ జరగకపోవచ్చు.

రాష్ట్ర స్థాయిలోనూ హైదరాబాద్‌పై ప్రత్యేక ఆందోళన

కేంద్ర జలశక్తి శాఖ అంచనాల ప్రకారం.. తెలంగాణలో వార్షిక భూగర్భజల రీచార్జ్ సుమారు 20.40 బిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లు కాగా, అన్ని అవసరాలకు కలిపి వార్షిక భూగర్భజల వినియోగం సుమారు 8.47 బిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లుగా అంచనా వేశారు. రాష్ట్ర స్థాయిలో భూగర్భజల వినియోగ దశ 45.91 శాతంగా ఉంది. అయితే హైదరాబాద్ జిల్లాలో భూగర్భజల వెలికితీత వార్షికంగా లభించే వనరులను మించి ఉందని ఆ అంచనా పేర్కొంది.

అంటే హైదరాబాద్‌లో సమస్య కేవలం నీటి కొరతకు సంబంధించినది మాత్రమే కాదు. భూగర్భంలో ఉన్న నీటి నిల్వలు ఎంత వేగంగా తిరిగి నిండుతున్నాయి, వాటి కంటే ఎంత వేగంగా నీటిని బయటకు తీస్తున్నామనే అంశం కూడా కీలకం.

పరిష్కారం ఏంటి?

భూగర్భజలాలపై ఒత్తిడి తగ్గించాలంటే వర్షపు నీటిని వృథా కాకుండా భూమిలోకి పంపించే చర్యలు పెరగాలి. ఇళ్లలో, అపార్ట్‌మెంట్లలో, కార్యాలయాల్లో రైన్‌వాటర్ హార్వెస్టింగ్ వ్యవస్థలను సక్రమంగా నిర్వహించడం ముఖ్యమైన చర్య.

అదే సమయంలో చెరువులు, కుంటలు, నాలాలు, సహజ నీటి ప్రవాహ మార్గాలను సంరక్షించాలి. కొత్త నిర్మాణాల్లో నీటి రీచార్జ్‌కు అవకాశం కల్పించే విధానాలను అమలు చేయడం అవసరం. బోర్ల నుంచి నీటిని అధికంగా తోడకుండా వినియోగాన్ని నియంత్రించడం కూడా అంతే ముఖ్యం.

హైదరాబాద్‌లో భూగర్భజల పరిస్థితి ఒక్కరోజులో ఏర్పడిన సమస్య కాదు. వేగంగా పెరుగుతున్న జనాభా, పట్టణీకరణ, నీటి వినియోగం, బోర్లపై ఆధారపడటం, వర్షపు నీటి రీచార్జ్ తగ్గడం వంటి అనేక అంశాలు కలిసి ఈ పరిస్థితికి దారితీస్తున్నాయి. తాజాగా నమోదవుతున్న లోతైన నీటిమట్టాలు నగర భవిష్యత్ నీటి భద్రతపై ముందుగానే దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.