Bonedi Barir Durga Puja: బెంగాల్ లో దుర్గాపూజ అనగానే భారీ పందిళ్లు, డెకరేషన్లు గుర్తుకొస్తాయి. కానీ వందల ఏళ్లుగా కొనసాగుతున్న మరో సంప్రదాయం ఉంది. రాజభవనాల్లో జరిగే ఈ పూజల్లో ఒక్కో కుటుంబానికీ ఓ చరిత్ర, ఒక్కో ఆచారానికీ ప్రత్యేకత ఉంది. అదేంటో తెలుసా?
పశ్చిమ బెంగాల్‌లో దుర్గాపూజ అనగానే మనకు భారీ పూజా మండపాలు, అందమైన దుర్గాదేవి విగ్రహాలు, ధునుచి నృత్యాలు, నోరూరించే వంటకాలు గుర్తుకొస్తాయి. పండుగ సమయంలో కొత్త బట్టలు ధరించి, ఒక్కో పందిరినీ సందర్శిస్తూ సందడి చేయడం అక్కడి ప్రజలకు ఎంతో ప్రత్యేకం. అయితే, ఈ వేడుకలకు మించిన మరో ఆసక్తికరమైన సంప్రదాయం కూడా బెంగాల్‌లో ఉంది. వందల ఏళ్ల చరిత్ర కలిగిన పాత రాజభవనాలు, జమీందారుల పూర్వీకుల ఇళ్లలో ఇప్పటికీ కొనసాగుతున్న ఈ వేడుకల గురించి చాలామందికి తెలియదు. అదే ‘బోనేది బారిర్ దుర్గాపూజ’ (Bonedi Barir Durga Puja).
26
అసలు ఏమిటీ బోనేది బారిర్ దుర్గాపూజ?
బెంగాల్‌లోని సంపన్న కుటుంబాలు, జమీందారులు, వ్యాపార వర్గాల వారు తమ పూర్వీకుల ఇళ్లలో దుర్గాపూజను నిర్వహించే సంప్రదాయాన్ని బోనేది బారిర్ పూజ అంటారు. బెంగాలీ భాషలో ‘బోనేది బారి’ అంటే సంప్రదాయ నేపథ్యం ఉన్న సంపన్న కుటుంబానికి చెందిన పూర్వీకుల ఇల్లు అని అర్థం.
ఇప్పటిలా భారీ పందిళ్లు, డెకరేషన్స్ అందుబాటులో లేని కాలంలోనే ఈ కుటుంబాలు తమ ఇళ్లలో దుర్గాదేవిని ప్రతిష్ఠించి ఘనంగా పూజలు నిర్వహించేవి. ఇందుకోసం ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన స్తంభాలతో కూడిన ప్రాంగణాలను ‘ఠాకుర్ దలాన్’ (Thakur Dalan) అంటారు. ఈ ప్రదేశాల్లోనే కుటుంబ సభ్యులంతా కలిసి అమ్మవారికి పూజలు చేసేవారు.
కాలక్రమంలో ఈ వేడుకలు కేవలం మతపరమైన కార్యక్రమాలకే పరిమితం కాలేదు. బ్రిటిష్ పాలన సమయంలో సంపన్న కుటుంబాల ఇళ్లలో జరిగే దుర్గాపూజలకు విదేశీ అధికారులు, వ్యాపారులు, ఇతర ప్రముఖులు కూడా హాజరయ్యేవారు.
36
ఒక్కో ఇంట్లో ఒక్కో ప్రత్యేకత
బోనేది బారిర్ దుర్గాపూజలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే.. ప్రతి ఇంటికీ తనదైన ప్రత్యేకత ఉంటుంది. విగ్రహాల తయారీ నుంచి అమ్మవారికి సమర్పించే పూలు, ఆభరణాలు, నైవేద్యాల వరకు ఒక్కో కుటుంబం ఒక్కో సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తుంది. తరతరాలుగా వస్తున్న ఈ ఆచారాలను నేటికీ కొనసాగించడం విశేషం.
ఉదాహరణకు, కోల్‌కతాలోని దర్జిపారా మిత్రా బారిలో దుర్గాపూజ సందర్భంగా సాధారణంగా సమర్పించే తామర పూలకు బదులుగా 108 అపరాజిత పూలను సమర్పించే ప్రత్యేక సంప్రదాయం ఉంది. ఇలా ఒక్కో కుటుంబం పాటించే ఆచారాలు ఈ వేడుకలకు ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకొస్తాయి.
కొన్ని ఇళ్లలో అమ్మవారి విగ్రహానికి అలంకరించే ఆభరణాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిస్తే, మరికొన్ని చోట్ల విగ్రహాల రూపకల్పన, నైవేద్యాలు సందర్శకులను ఆకట్టుకుంటాయి. అందుకే ఈ పూజలను సందర్శించడం అంటే కేవలం దేవీ దర్శనం చేసుకోవడమే కాదు.. బెంగాల్ చరిత్ర, కుటుంబ సంప్రదాయాలు, కళా వైభవాన్ని దగ్గరగా చూడటంతో సమానం.
కోల్‌కతాలోని ప్రసిద్ధ చారిత్రక భవనాల్లో ఇది ఒకటి. రాజ కుటుంబ సంప్రదాయాలు, వలస పాలన కాలంతో ఉన్న చారిత్రక సంబంధాలు, ఘనంగా జరిగే దుర్గాపూజ ఈ ఇంటికి ప్రత్యేక గుర్తింపును తెచ్చాయి.
సబర్ణ రాయ్ చౌధురీ ఆట్‌చాలా బారి
కోల్‌కతాలోని బరిషా ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ కుటుంబం దుర్గాపూజ సంప్రదాయాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న పూజా విధానాలు బెంగాల్ వారసత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.
ఛాటు బాబు–లాటు బాబు బారి
ఈ ఇంట్లోని దుర్గాదేవి విగ్రహం ప్రత్యేక రూపకల్పనతో ఆకట్టుకుంటుంది. అమ్మవారి పరివారంలోని జయ, విజయలకు సంబంధించిన ప్రత్యేకతలు ఈ విగ్రహాన్ని ఇతర విగ్రహాల నుంచి భిన్నంగా నిలుపుతాయి.
శివ్ కృష్ణ దావ్ బారి
కోల్‌కతాలోని జోరాసంకో ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ పాత కుటుంబానికి చెందిన దుర్గాపూజలో అమ్మవారి అలంకరణ, ఆభరణాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి.
56
బోనేది బారిల సందర్శనకు ప్రత్యేక టూర్లు
ఈ సంప్రదాయాన్ని దగ్గరగా చూడాలనుకునే పర్యాటకుల కోసం కోల్‌కతాలో హెరిటేజ్ వాక్‌లు, గైడెడ్ టూర్లు, బస్సులు కూడా అందుబాటులో ఉంటాయి. వీటి ద్వారా ఒకే పర్యటనలో పలు పూర్వీకుల ఇళ్లను సందర్శించవచ్చు. ఆయా కుటుంబాల చరిత్ర, భవనాల నిర్మాణ శైలి, పూజా సంప్రదాయాల గురించి తెలుసుకోవచ్చు.
పర్యటనల వ్యవధి, సందర్శించే ప్రదేశాలు, గైడ్ సేవలను బట్టి ధరలు మారుతాయి. కొన్ని పర్యటనలకు ఒక్కొక్కరికి సుమారు రూ.1,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఖర్చవుతుంది. అయితే, ధరలు, అందుబాటులో ఉన్న తేదీలు నిర్వాహకులను బట్టి మారుతాయి.
66
సంప్రదాయాన్ని కాపాడుతున్న కుటుంబాలు
కాలం మారినా బోనేది బారిల్లో దుర్గాపూజ సంప్రదాయం కొనసాగుతూనే ఉంది. ఆధునిక పందిళ్లలో కనిపించే భారీ అలంకరణలు ఇక్కడ ఉండకపోవచ్చు. కానీ పూర్వీకుల నుంచి అందిన ఆచారాలు, కుటుంబ సభ్యుల భాగస్వామ్యం, చారిత్రక భవనాల ప్రత్యేకత ఈ వేడుకలకు ప్రత్యేకమైన అందాన్ని తీసుకొస్తాయి.
దుర్గాపూజ సమయంలో వినిపించే ఢాక్ వాయిద్యాల శబ్దాలు, అమ్మవారి రాక కోసం ఎదురుచూసే కుటుంబ సభ్యుల సందడి, తరతరాలుగా వస్తున్న ఆచారాలు ఈ ఇళ్లలో ఒక ప్రత్యేకమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తాయి.
