Facts : నుదిటినే బొట్టు ఎందుకు పెట్టుకోవాలి? కుంకుమ, చందనం, విభూతి, పసుపు.. ఏది పెట్టుకుంటే ఏమిటర్థం?

హిందూమతంలో నుదుట బొట్టు పెట్టుకోవడం ఒక ముఖ్యమైన సంప్రదాయం. దీని వెనుక కేవలం మతపరమైన నమ్మకాలే కాదు, కొన్ని సైంటిఫిక్ కారణాలు కూడా ఉన్నాయి. అవేంటో చాలామందికి తెలియదు… కాబట్టి ఇక్కడ తెలుసుకుందాం. 

బొట్టు పెట్టుకోవడం వెనక ఇంత స్టోరీ ఉందా?

Why Tilak is Applied: హిందూ సంప్రదాయంలో పూజలు, పండుగలు, పెళ్లిళ్లు లేదా ఏదైనా శుభకార్యం మొదలుపెట్టేటప్పుడు నుదుట బొట్టు పెట్టడం చూస్తూనే ఉంటాం. ఇది శతాబ్దాలుగా వస్తున్న ఆచారం. తిలకం కేవలం ఒక మతపరమైన గుర్తు మాత్రమే కాదు అది గౌరవానికి, నమ్మకానికి, శుభాకాంక్షలకు కూడా చిహ్నం. కుంకుమ, చందనం, పసుపు, భస్మం (విభూది) లేదా సిందూరంతో తిలకం దిద్దుతారు. అయితే ఒక్కో సంప్రదాయంలో, ఒక్కో పద్ధతిలో పెట్టే తిలకానికి వేర్వేరు అర్థాలు ఉంటాయి.

అసలు బొట్టు ఎందుకు పెట్టుకుంటారు?

హిందూ సంప్రదాయంలో బొట్టు పెట్టుకోడాన్ని శుభానికి, పాజిటివ్ ఎనర్జీకి సంకేతంగా భావిస్తారు. పూజ తర్వాత బొట్టు పెట్టుకున్నారంటే, ఆ వ్యక్తి దేవుడి ఆశీస్సులు తీసుకున్నాడని అర్థం. అలాగే ఇంటికి వచ్చిన అతిథులకు, సైనికులకు, విద్యార్థులకు లేదా ఏ ముఖ్యమైన వ్యక్తికైనా తిలకం దిద్ది స్వాగతం పలకడం అంటే వారికి గౌరవం ఇవ్వడం, శుభం కలగాలని కోరుకోవడం. దసరా, దీపావళి, రక్షాబంధన్, భాయ్ దూజ్, పెళ్లిళ్ల వంటి సందర్భాల్లో కుటుంబ సభ్యులు ఒకరికొకరు బొట్టు పెట్టుకుని సుఖసంతోషాలు, మంచి భవిష్యత్తు కలగాలని ప్రార్థిస్తారు.

నుదురు మీదే బొట్టు ఎందుకు పెట్టాలి?

సాధారణంగా బొట్టును రెండు కనుబొమ్మల మధ్య నుదుటిపై పెడతారు. యోగా, ధ్యాన సంప్రదాయాల్లో ఈ ప్రదేశాన్ని 'ఆజ్ఞా చక్రం' (Ajna Chakra) అని పిలుస్తారు. దీన్ని ఏకాగ్రత (concentration), ఆత్మపరిశీలన (Self-Examination), మానసిక సమతుల్యతకు (Mental Balance) కేంద్రంగా చూస్తారు.

బొట్టు పెట్టుకోవడం వెనుక ఉన్న సైన్స్‌పై కొన్ని పరిశోధనలు జరిగాయి. చందనంతో బొట్టు పెట్టుకుంటే చర్మానికి చల్లగా అనిపిస్తుంది, ఎందుకంటే చందనానికి సహజంగానే శీతలీకరణ గుణం ఉంటుంది. నుదుటిపై సున్నితంగా తాకడం వల్ల కొంతమందికి మానసిక ప్రశాంతత లభిస్తుంది, మనసును ఒకేచోట నిలపడానికి సహాయపడుతుంది. పూజల సమయంలో తిలకం పెట్టుకునే ప్రక్రియ, ఆ వ్యక్తిని మానసికంగా ఆ కార్యక్రమంతో కనెక్ట్ చేయడానికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

రకరకాల తిలకాలకు అర్థాలేంటి?

హిందూమతంలో చాలా రకాల తిలకాలు వాడుకలో ఉన్నాయి. వాటికి వేర్వేరు ప్రాముఖ్యతలు కూడా ఉన్నాయి.

1. కుంకుమ బొట్టు

శుభకార్యాలు, పూజలు, పండుగల్లో దీన్ని ఎక్కువగా వాడతారు. దీన్ని అదృష్టానికి, సౌభాగ్యానికి చిహ్నంగా భావిస్తారు.

2. చందనం తిలకం

చాలా ఆలయాల్లో, మతపరమైన కార్యక్రమాల్లో గంధంతో బొట్టు పెడతారు. ఇది శాంతికి, పవిత్రతకు, భక్తికి గుర్తు.

3. భస్మం (విభూది) తిలకం

శైవ సంప్రదాయంలో శివభక్తులు భస్మాన్ని తిలకంగా ధరిస్తారు. ఇది జీవితం అశాశ్వతత్వానికి, వైరాగ్యానికి ప్రతీకగా పరిగణిస్తారు.

4. పసుపు బొట్టు

పసుపును చాలా శుభకార్యాల్లో, ముఖ్యంగా పెళ్లిళ్ల వంటి వేడుకల్లో వాడతారు. దీన్ని శుభప్రదంగా, పవిత్రంగా భావిస్తారు.

బొట్టు కేవలం హిందూమతంలోనే పెట్టుకుంటారా?

ప్రధానంగా ఇది హిందూ సంప్రదాయానికి సంబంధించిందే అయినా, భారతీయ సంస్కృతిలో చాలా సామాజిక, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లోనూ దీన్ని వాడతారు. చాలా చోట్ల అతిథులకు తిలకం దిద్ది స్వాగతం పలుకుతారు. ఇది గౌరవానికి, ఆదరణకు చిహ్నంగా మారింది.

రోజూ బొట్టు పెట్టుకోవడం తప్పనిసరా?

ఇది పూర్తిగా వ్యక్తిగత నమ్మకం, సంప్రదాయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కొంతమంది రోజూ పూజ తర్వాత బొట్టు పెట్టుకుంటారు. మరికొందరు కేవలం గుడికి వెళ్లినప్పుడు, పండుగలప్పుడు లేదా ప్రత్యేక సందర్భాల్లో మాత్రమే పెట్టుకుంటారు, కొందరు అస్సలు పెట్టుకోరు. ఎవరి ఇష్టానుసారం బొట్టు పెట్టుకోవాలా, వద్దా అన్నది ఆదారపడి ఉంటుంది.

తిలకం వెనుక ఉన్న సామాజిక ప్రాముఖ్యత

తిలకం కేవలం మతపరమైన గుర్తింపు మాత్రమే కాదు, ఇది ఒక పురాతన సామాజిక బంధం కూడా. కుటుంబంలో, సమాజంలో, మతపరమైన కార్యక్రమాల్లో ఇది ప్రజలను కలుపుతుంది. ఉదాహరణకు విద్యార్థులు పరీక్షలకు వెళ్తున్నప్పుడు, కుటుంబ సభ్యులు వారి నుదుట బొట్టు పెట్టి విజయం కలగాలని ఆశీర్వదిస్తారు. అలాగే సైనికులకు లేదా క్రీడాకారులకు తిలకంతో స్వాగతం పలకడం వారికి ఇచ్చే గౌరవానికి, శుభాకాంక్షలకు గుర్తు.