Triphala Tree: నల్లమలలో త్రిఫల వృక్షం.. ఒక్క కాయ తింటే ముసలితనమే రాదా? ఆ సంజీవని చెట్టు ఎక్కడుంది?

Published : Sep 07, 2026, 03:10 PM IST

Triphala Tree : నల్లమల దట్టమైన అడవుల్లో సంజీవని వుందని నమ్ముతారు. సిద్ధ నాగార్జునుడు నాటినట్లు చెప్పబడే సంజీవని 'త్రిఫల వృక్షం' వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యాలు, స్థానిక నమ్మకాలు, రసవాద కథనాలు ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.

PREV
15
ఒకే చెట్టుకు మూడు రకాల కాయలు.. నల్లమల గుహల్లో సిద్ధులు దాచిన సంజీవని చెట్టు

నల్లమల అడవులు అంటేనే గుప్తంగా ఉండే అనేక రహస్యాలకు, దివ్య మూలికలకు నిలయం. దట్టమైన ఆ చెట్ల నడుమ, సిద్ధులు తపస్సు చేసే లోయలలో ఒక అద్భుతమైన వృక్షం ఉందనే కథనం తరతరాలుగా ప్రచారంలో ఉంది. ఆయుర్వేదంలో ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందిన త్రిఫలాలు అంటే ఉసిరి, కరక్కాయ, తానెకాయ.. ఈ మూడూ వేర్వేరు చెట్లకు కాస్తాయి. కానీ నల్లమల అడవుల లోతుల్లో మాత్రం ఒకే ఒక చెట్టుకు ఈ మూడు రకాల కాయలూ కాస్తాయని స్థానికులు, యోగులు నమ్ముతారు. అదే త్రిఫల వృక్షం.

ఈ చెట్టు సాధారణమైనది కాదని, దీని వెనుక ప్రాచీన రసవాద ప్రయోగాలు ఉన్నాయని చెంచు గిరిజనులు చెబుతారు. శ్రీశైల క్షేత్రం చుట్టూ ఉన్న కదలీవనం, ఇష్టకామేశ్వరి ఆలయ పరిసరాలు, కాళహస్తి గుహల వైపు ఉండే అత్యంత ప్రమాదకరమైన లోయలలో ఈ దివ్య వృక్షం ఉందని నమ్ముతారు. అక్కడ సాధారణ మానవులు అడుగు పెట్టడం దాదాపు అసాధ్యం.

25
నాగార్జున సిద్ధుడు నాటిన దివ్య వృక్షం

ఈ త్రిఫల వృక్షం వెనుక గొప్ప బౌద్ధ తత్త్వవేత్త, రసవాద మహర్షి అయిన ఆచార్య నాగార్జునుడు ఉన్నాడని ప్రాచీన కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి. శ్రీశైల నల్లమల అడవులను తన రసవాద ప్రయోగశాలగా మార్చుకున్న నాగార్జున సిద్ధుడు, మానవాళికి ముసలితనం, రోగాలు లేని దీర్ఘాయువును ప్రసాదించడం కోసం పరిశోధనలు చేశారు. ఆయుర్వేదంలో శరీర సమతుల్యతకు మూలస్తంభాలైన ఉసిరి, కరక్కాయ, తానెకాయల రసాలను, రసభస్మాన్ని కలిపి ఒకే విత్తనంలోకి ప్రవేశపెట్టారని చెబుతారు.

ఆ దివ్య విత్తనాన్ని నల్లమల అడవుల లోపలి భాగంలో నాటగా అది 'త్రిఫల వృక్షం'గా రూపాంతరం చెందిందని అంటారు. ఒకే చెట్టు కొమ్మలపై ఒకవైపు ఉసిరి, మరోవైపు కరక్కాయ, ఇంకోవైపు తానెకాయ కాసేలా ఆయన తన శక్తులతో సృష్టించారని, ఇది ప్రకృతి నియమాలకు అతీతమైన ఒక రసవాద అద్భుతమని ప్రాచీన గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి.

35
ఒక్కటి తింటే ముసలితనమే రాదా?

ఈ త్రిఫల వృక్షం గురించి ప్రచారంలో ఉన్న అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం ఏమిటంటే.. దీని ఫలాలను తిన్నవారికి ముసలితనం దరిచేరదని నమ్మడం. ఆయుర్వేదంలో త్రిఫల చూర్ణం క్రమం తప్పకుండా తీసుకుంటే 'కాయకల్ప చికిత్స' లాగా పనిచేసి శరీరాన్ని పునరుజ్జీవింపజేస్తుంది. మరి నాగార్జున సిద్ధుడి రసవాద శక్తితో, నల్లమల మూలికా ప్రాణశక్తితో పెరిగిన ఈ త్రిఫల వృక్షం ఫలాన్ని తింటే శరీర కణాలు ముసలిబారకుండా యవ్వనంగా ఉంటాయని నమ్ముతారు.

ఈ చెట్టు కాసే కాయల రసాన్ని సేవించిన సిద్ధులు, యోగులు వందలాది సంవత్సరాలు జీవిస్తారని, వారికి రోగాలు కానీ, శరీర క్షీణత కానీ ఉండవని గిరిజన కథనాలు చెబుతాయి. అమరత్వాన్ని ఇచ్చే సంజీవని మూలికల గుణాలు ఈ ఒక్క చెట్టులోనే నిక్షిప్తమై ఉన్నాయని భావిస్తారు.

45
త్రిఫల వృక్షం ప్రస్తుతం ఎక్కడ ఉంది?

ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకడం అంత సులువు కాదు. శ్రీశైలంలో మల్లికార్జున స్వామి ఆలయ ప్రాంగణంలో రావి, మేడి, జువ్వి చెట్లు కలిసి పెరిగిన ఒక కలయికను 'త్రిఫల వృక్షం'గా భక్తులు పూజిస్తారు. కానీ, నాగార్జునుడు వేసిన అసలైన ఉసిరి-కరక్కాయ-తానెకాయల త్రిఫల వృక్షం మాత్రం నల్లమల దట్టమైన లోయల్లో, సిద్ధులు సంచరించే కాళహస్తి గుహల పరిసరాల్లోనే ఉందనేది ప్రధాన నమ్మకం.

సాధారణ భక్తులకు లేదా పర్యాటకులకు ఈ చెట్టు కనిపించదని, కేవలం దివ్య దృష్టి ఉన్న సిద్ధులకు, యోగులకు మాత్రమే దీని ప్రాప్తి దక్కుతుందని అంటారు. రాత్రి వేళల్లో స్వయం ప్రకాశంతో వెలిగే 'జ్యోతిర్లత' మూలికల నడుమ ఈ వృక్షం సురక్షితంగా వుందని గిరిజనులు చెబుతుంటారు.

55
మూలికా రహస్యం.. విశ్వాసం వెనుక ఉన్న నిజం ఏమిటి?

ఆధునిక శాస్త్రం ప్రకారం ఒకే చెట్టుకు వేర్వేరు జాతులకు చెందిన మూడు వేర్వేరు కాయలు కాయడం అనేది సహజ సిద్ధంగా అసాధ్యం. అయితే నాగార్జున సిద్ధుడు లోహాలను, మూలికలను ప్రయోగించే 'రసశాస్త్రం'లో దిట్ట కావడంతో ఆయన చెట్ల జన్యువులపై లేదా ఔషధ కలయికలపై ఆనాడే ప్రయోగాలు చేసి ఉండవచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తారు.

త్రిఫలాల గొప్పదనాన్ని జనంలోకి తీసుకెళ్లడానికి, నల్లమలలోని ఔషధ సంపదను కాపాడటానికి మన పెద్దలు ఈ రకమైన కథలను సంప్రదాయంలో భాగం చేసి ఉండవచ్చు అనే వారు ఉన్నారు. ఏది ఏమైనా, నల్లమల అడవుల్లో దాగున్న అరుదైన వనమూలికలు, నాగార్జునుడి రసవాద ప్రయోగాలు, త్రిఫల వృక్షం కథలు శ్రీశైల క్షేత్రానికి ఒక ప్రత్యేకతను తెచ్చిపెట్టాయి.

Read more Photos on
click me!

Recommended Stories