మనదేశాన్ని పాలించిన అక్బర్ చక్రవర్తిని ఎవరూ మరిచిపోలేరు. మొఘల్ చక్రవర్తుల్లో అక్బర్ చాలా ముఖ్యమైన వ్యక్తి.అయితే ఆయనకు ఎంత భూమి ఉండేది? ఆయన భూమి ఇప్పుడు ఎవరి స్వాధీనంలో ఉందో తెలుసా?
మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ పేరు చెప్పగానే ఆయన పాలన, యుద్ధాలు, కోటలు గుర్తుకొస్తాయి. అయితే అప్పట్లో ఆయనకు ఎన్ని ఎకరాల భూమి ఉండేదో తెలుసా? అక్బర్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ఉత్తరాన కాశ్మీర్, కాబూల్, కాందహార్ నుండి దక్షిణాన దక్కన్ (గోదావరి పరివాహక ప్రాంతం) వరకు, పశ్చిమాన గుజరాత్ నుండి తూర్పున బెంగాల్ వరకు సుమారు 10 లక్షల చదరపు మైళ్లు (సుమారు 64 కోట్ల ఎకరాలు) విస్తరించి ఉండేది. ఈ మొత్తం భూభాగంపై సార్వభౌమాధికారం అక్బర్‌దే. ఇందులో అడవులు, కొండలు, నదులు, సాగుకు పనికిరాని ప్రాంతాలు కూడా ఉన్నాయి. మొఘల్ సామ్రాజ్యం మొత్తాన్ని చక్రవర్తి పరిపాలించినప్పటికీ, మొత్తం భూభాగం ఆయన వ్యక్తిగత ఆస్తి కాదు. నేరుగా చక్రవర్తి ఖజానా కిందకు వచ్చే భూములను 'ఖలీసా' (Khalisa) అనేవారు. మిగిలిన భూభాగాలను జాగీర్లుగా (అధికారుల నిర్వహణ కోసం), ఇనాములుగా లేదా స్థానిక రైతులకు ఇచ్చేవారు.
23
భూముల కొలతల్లో మార్పులు
అక్బర్ పాలనలో భూముల కొలతలు, పన్నుల వసూళ్లను క్రమబద్ధం చేయడంలో రాజా తోడర్‌మల్ ముఖ్య పాత్ర పోషించారు. అప్పట్లో ప్రాంతాన్ని బట్టి భూమి కొలతలు మారేవి. దీంతో పన్నుల లెక్కల్లో తేడాలు వచ్చేవి. ఈ సమస్యను తగ్గించేందుకు భూములను కొలిచే పద్ధతిని క్రమబద్ధం చేశారు. ఇనుప ఉంగరాలు అమర్చిన వెదురు కర్రలతో భూమిని కొలిచే విధానాన్ని అమలు చేశారు. ఇలాహీ గజ్ అనే కొలతను ప్రామాణికంగా తీసుకున్నారు. 3,600 చదరపు ఇలాహీ గజ్‌లను ఒక బీఘాగా నిర్ణయించారు. భూమి సారాన్ని, పంటల దిగుబడిని పరిగణనలోకి తీసుకుని పన్ను లెక్కించే విధానాలనూ అమలు చేశారు. ఈ మార్పుల వల్ల భూముల వివరాలు నమోదు చేయడం, పన్నుల లెక్కలు వేయడం మరింత క్రమబద్ధంగా మారాయి.
33
ఇప్పుడు అక్బర్ భూములు ఏవి?
మొఘల్ సామ్రాజ్యం బలహీనపడిన తర్వాత పాలకులు మారారు. ఆ తర్వాత బ్రిటిష్ పాలన వచ్చింది. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత భూ చట్టాలు, భూ సంస్కరణలు అమల్లోకి వచ్చాయి. దీంతో అప్పటి సామ్రాజ్యంలోని భూములు నేటి ప్రభుత్వ భూములు, రైతుల పొలాలు, నివాస ప్రాంతాలు, అడవులు వంటి విభిన్న రూపాల్లో ఉన్నాయి. అక్బర్ పాలించిన ప్రాంతాల్లోని ప్రతి పొలం ఆయన వ్యక్తిగత ఆస్తిగా ఉండేదని చెప్పలేం. ఆగ్రా కోట, ఫతేపూర్ సిక్రీ వంటి చారిత్రక కట్టడాలు మాత్రం నేటికీ మొఘల్ చరిత్రకు గుర్తులుగా నిలిచాయి. వాటిలోని ముఖ్యమైన కట్టడాలు భారత పురావస్తు శాఖ పర్యవేక్షణలో ఉన్నాయి. అక్బర్ కాలం నాటి భూముల గురించి తెలుసుకునేటప్పుడు సామ్రాజ్య విస్తీర్ణానికి, రాజు వ్యక్తిగత ఆస్తులకు మధ్య తేడాను గుర్తించడం ముఖ్యం.
