ITR Filing 2026 : ఐటీఆర్ ఫైలింగ్ మొదలైంది.. ఫారాల్లో బిగ్ ఛేంజ్.. ఈ కొత్త రూల్ తెలుసా?

ITR filing 2026: 2026-27 ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్స్ ఫారాలను ప్రభుత్వం విడుదల చేసింది. ఐటీఆర్ ఫారాల్లో బిగ్ చేంజ్ వచ్చింది. ఎవరికి ఏ ఫారాలను ఉపయోగించాలి, వచ్చిన మార్పులు ఏంటో ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.

ఐటీఆర్ ఫైలింగ్ 2026 : కొత్త ఫారాలు వచ్చేశాయి! తెలుసుకోవాల్సిన ముఖ్య విషయాలివే

ప్రతి ఏటా ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్స్ (ITR) దాఖలు చేయడం అనేది సామాన్యులకు కొంత గందరగోళంగా అనిపిస్తుంది. అయితే, 2026-27 అసెస్‌మెంట్ ఇయర్‌కు సంబంధించి ఆదాయపు పన్ను శాఖ తాజాగా ఐటీఆర్-1 నుంచి ఐటీఆర్-7 వరకు అన్ని ఫారాలను నోటిఫై చేసింది. 2025 ఏప్రిల్ 1 నుండి 2026 మార్చి 31 వరకు మీరు సంపాదించిన ఆదాయంపై ఈ ఏడాది జూలై 31 లోపు రిటర్న్స్ దాఖలు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఈసారి ప్రభుత్వం ఫారాలను ముందే విడుదల చేయడం వల్ల పన్ను చెల్లింపుదారులకు తగినంత సమయం దొరికినట్లయింది.

సామాన్యులకు ఐటీఆర్-1 లో భారీ ఊరట

సాధారణంగా ఉద్యోగులు, పెన్షన్ తీసుకునేవారు ఐటీఆర్-1 ఫారం ఉపయోగిస్తారు. గతంలో ఈ ఫారం వాడాలంటే కేవలం ఒకే ఇల్లు ఉన్నవారికి మాత్రమే అవకాశం ఉండేది. ఒకవేళ మీకు రెండు ఇళ్లు ఉండి, వాటి ద్వారా అద్దె వస్తుంటే తప్పనిసరిగా కష్టతరమైన ఐటీఆర్-2 లేదా 3 ఫారాలను నింపాల్సి వచ్చేది. కానీ ఇప్పుడు ప్రభుత్వం ఈ నిబంధనను సడలించింది. ఇకపై రెండు ఇళ్లు ఉన్నవారు కూడా సులభమైన ఐటీఆర్-1 ఫారం ద్వారానే తమ వివరాలను సమర్పించవచ్చు. ఇది లక్షలాది మంది మధ్యతరగతి ప్రజలకు పెద్ద ఊరటనిచ్చే అంశం.

ITR filing 2026: ఏ ఫారం ఎవరికి వర్తిస్తుంది?

మీ ఆదాయ వనరులను బట్టి సరైన ఫారం ఎంచుకోవడం చాలా ముఖ్యం.

• ఐటీఆర్-1: ఏడాదికి ₹50 లక్షల లోపు ఆదాయం ఉండి, జీతం లేదా పెన్షన్ పొందే వ్యక్తులకు ఇది వర్తిస్తుంది.

• ఐటీఆర్-2: మీకు షేర్ మార్కెట్ లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్స్ ద్వారా లాభాలు వచ్చినా, లేదా ఆస్తులు అమ్మినా ఈ ఫారం వాడాలి.

• ఐటీఆర్-3: మీరు సొంతంగా ఏదైనా ప్రొఫెషనల్ ప్రాక్టీస్ చేస్తున్నా లేదా వ్యాపారం చేస్తున్నా ఇది ఉపయోగించాలి.

• ఐటీఆర్-4 (సుగమ్): చిన్న వ్యాపారస్తులు, ఫ్రీలాన్సర్లు తమ ఆదాయాన్ని అంచనా పద్ధతిలో చూపించాలనుకుంటే ఇది సరైనది.

• ఐటీఆర్-U: ఒకవేళ గతంలో ఐటీఆర్ ఫైల్ చేయడంలో ఏదైనా పొరపాటు జరిగితే, దానిని సరిదిద్దుకోవడానికి ఈ అప్‌డేటెడ్ రిటర్న్ ఫారం ఉపయోగపడుతుంది.

ITR filing 2026: నిర్ణీత గడువులోపు ఫైలింగ్ చేస్తేనే లాభం

చాలామంది పన్ను చెల్లింపుదారులు జూలై చివరి వారం వరకు వేచి చూస్తారు. దీనివల్ల వెబ్‌సైట్ స్లో అవ్వడం లేదా సర్వర్ సమస్యలు రావచ్చు. ప్రభుత్వం ఈసారి మార్చి 30నే ఫారాలను నోటిఫై చేయడంతో, మీరు ముందే సిద్ధం కావచ్చు. త్వరగా ఫైలింగ్ చేయడం వల్ల మీకు రావాల్సిన టాక్స్ రిఫండ్ వేగంగా బ్యాంక్ ఖాతాలో జమ అవుతుంది. అంతేకాకుండా, చివరి నిమిషంలో చేసే తప్పులను నివారించవచ్చు. 2026 జూలై 31 లోపు రిటర్న్స్ దాఖలు చేయని వారికి భారీ జరిమానాలు పడే అవకాశం ఉంది.

ఎవరు ఐటీఆర్-1 ఫైల్ చేయకూడదు?

మీరు ఐటీఆర్-1 ఫైల్ చేయాలనుకుంటే కొన్ని పరిమితులు గమనించాలి. మీకు వ్యాపార లాభాలు ఉన్నా, లేదా షేర్ మార్కెట్ ద్వారా షార్ట్ టర్మ్ క్యాపిటల్ గెయిన్స్ వచ్చినా ఈ ఫారం వాడకూడదు. అలాగే విదేశాల్లో ఆస్తులు ఉన్నవారు లేదా విదేశీ ఆదాయం ఉన్నవారు తప్పనిసరిగా ఇతర ఫారాలను ఎంచుకోవాలి. లాటరీల ద్వారా లేదా గుర్రపు పందాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయానికి కూడా ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉంటాయి. మీ ఆదాయం ఏ కేటగిరీలోకి వస్తుందో ముందే సరిచూసుకోవడం ఉత్తమం.

మరింత పారదర్శకంగా పన్ను వ్యవస్థ

ప్రస్తుతం ఆదాయపు పన్ను శాఖ ఏఐ సాయంతో పన్ను వివరాలను స్కానింగ్ చేస్తోంది. మీ బ్యాంక్ లావాదేవీలు, భారీ కొనుగోళ్లు అన్నీ ఆదాయపు పన్ను శాఖ దగ్గర రికార్డు అయి ఉంటాయి. కాబట్టి ఆదాయాన్ని దాచకుండా సరైన వివరాలు ఇవ్వడం ముఖ్యం. ఐటీఆర్ ఫారాలను ముందుగా నోటిఫై చేయడం వల్ల పన్ను చెల్లింపుదారులు తమ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ డాక్యుమెంట్లు, బ్యాంక్ స్టేట్‌మెంట్లు, ఫారం-16 వంటివి సేకరించుకోవడానికి తగినంత సమయం లభిస్తుంది. ముందస్తు ప్లానింగ్‌తో టెన్షన్ లేకుండా పన్ను ప్రక్రియను ముగించవచ్చు.