Nobel Prize: భార‌త సంత‌తి మ‌హిళ‌కు నోబెల్ శాంతి బ‌హుమ‌తి.. ఇంత‌కీ ఎవ‌రీమో, ఏం చేశారు.?

Nobel Prize: భారతీయ మూలాలున్న దక్షిణాఫ్రికా న్యాయవాది, మానవ హక్కుల కార్యకర్త నవనీతమ్‌ ‘నవీ’ పిళ్లైకి అరుదైన గౌరవం దక్కింది. 2026 సంవత్సరానికి ప్రతిష్ఠాత్మక నోబెల్ శాంతి బహుమతికి ఆమె ఎన్నికయ్యారు. ఈ నేపథ్యంలో నవీ పిళ్లై జీవిత విశేషాలు.

తమిళ మూలాలు.. దక్షిణాఫ్రికాలో జననం

నవనీతమ్ పిళ్లై 1941లో దక్షిణాఫ్రికాలోని డర్బన్‌లో భారతీయ తమిళ మూలాలున్న కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆమె తల్లిదండ్రులు శాంతమ్మ నాయుడు, నారాయణస్వామి నాయుడు. ఆమె పూర్వీకులు తమిళనాడు నుంచి దక్షిణాఫ్రికాకు వలస వెళ్లారు. 1890 ప్రాంతంలో ఆమె కుటుంబ పూర్వీకులు చక్కెర తోటల్లో పనిచేయడానికి ఒప్పంద కార్మికులుగా అక్కడికి చేరుకున్నారు. వర్ణవివక్ష తీవ్రంగా ఉన్న వాతావరణంలో పెరిగిన నవీ పిళ్లై, చిన్నప్పటి నుంచే సమానత్వం, న్యాయం ప్రాముఖ్యతను గుర్తించారు. ఆమె దక్షిణాఫ్రికాలోని నాటల్ విశ్వవిద్యాలయంలో బీఏ, న్యాయశాస్త్ర పట్టాలు పూర్తి చేశారు. ఆ తర్వాత అమెరికాలోని హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నత న్యాయ విద్యను అభ్యసించి, 1988లో జ్యూరిడికల్ సైన్స్‌లో డాక్టరేట్ పొందారు. న్యాయవిద్యను కేవలం వృత్తిగా కాకుండా, అణచివేతకు గురైన ప్రజలకు న్యాయం అందించే మార్గంగా ఆమె ఎంచుకున్నారు.

వర్ణవివక్షకు వ్యతిరేకంగా న్యాయపోరాటం

నవీ పిళ్లై తన న్యాయవృత్తిని 1967లో ప్రారంభించారు. దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్ష ఉన్న సమయంలో నల్లజాతీయులు, ఇతర అణగారిన వర్గాలు ఎదుర్కొన్న వివక్షకు వ్యతిరేకంగా ఆమె గళమెత్తారు. రాజకీయ కారణాలతో నిర్బంధానికి గురైనవారికి, హక్కుల కోసం పోరాడిన కార్యకర్తలకు న్యాయ సహాయం అందించారు. నెల్సన్ మండేలా సహా వర్ణవివక్ష వ్యతిరేక ఉద్యమంలో పాల్గొన్నవారి తరఫున న్యాయం కోసం నిలబడిన న్యాయవాదుల్లో ఆమె కూడా ఒకరు.

దక్షిణాఫ్రికాలో నల్లజాతి మహిళలు న్యాయరంగంలో ముందుకు రావడం కష్టంగా ఉన్న కాలంలో ఆమె అనేక అడ్డంకులను అధిగమించారు. 1995లో ఆ దేశ హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులై, అక్కడ తొలి నల్లజాతి మహిళా న్యాయమూర్తిగా చరిత్ర సృష్టించారు. ఈ ప్రయాణం ఆమె వ్యక్తిగత విజయానికే పరిమితం కాలేదు. సమాజంలో వివక్షను ఎదుర్కొంటున్న మహిళలకు, అణగారిన వర్గాలకు న్యాయవ్యవస్థలోనూ సమాన అవకాశాలు ఉండాలనే సందేశాన్ని అందించింది.

అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాల్లో కీలక బాధ్యతలు

నవీ పిళ్లై సేవలు దక్షిణాఫ్రికాకే పరిమితం కాలేదు. 1995లో రువాండా అంతర్జాతీయ నేర ట్రిబ్యునల్‌లో న్యాయమూర్తిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆ తర్వాత ఆ ట్రిబ్యునల్ అధ్యక్షురాలిగానూ పనిచేశారు. రువాండా మారణహోమానికి సంబంధించిన కేసుల విచారణలో ఆమె కీలక పాత్ర పోషించారు. ముఖ్యంగా అత్యాచారం, లైంగిక హింస వంటి చర్యలు యుద్ధ నేరాలు, మానవాళికి వ్యతిరేకమైన నేరాలు, మారణహోమం వంటి నేరాల పరిధిలోకి రావచ్చనే న్యాయసూత్రాల అభివృద్ధికి ఆమె కృషి చేశారు. 2003లో హేగ్‌లోని అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు. ఈ పదవిలో పనిచేస్తూ అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తీవ్రమైన నేరాలకు బాధ్యులైనవారిపై న్యాయపరమైన చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరాన్ని బలంగా సమర్థించారు. బాధితులకు న్యాయం అందించడం, నేరాలకు పాల్పడినవారు ఎంతటి అధికారంలో ఉన్నా చట్టానికి అతీతులు కారనే సూత్రాన్ని బలోపేతం చేయడం ఆమె న్యాయప్రస్థానంలో ముఖ్యమైన అంశాలుగా నిలిచాయి.

ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల విభాగానికి నాయకత్వం

2008 సెప్టెంబర్ 1న నవీ పిళ్లై ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. 2014 వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలను వెలుగులోకి తీసుకురావడం, బాధితులకు న్యాయం అందేలా అంతర్జాతీయ సమాజం స్పందించేలా చేయడం, ప్రజల ప్రాథమిక హక్కులకు రక్షణ కల్పించడం వంటి అంశాలపై ఆమె దృష్టి సారించారు.

మహిళల హక్కులు, వివక్ష నిర్మూలన, మైనారిటీల రక్షణ, యుద్ధాల సమయంలో పౌరులపై జరిగే దాడులకు బాధ్యులను జవాబుదారీగా నిలబెట్టడం వంటి అంశాల్లో ఆమె నిరంతరం పనిచేశారు. మహిళల హక్కుల కోసం పనిచేసే అంతర్జాతీయ సంస్థ ‘ఈక్వాలిటీ నౌ’తోనూ ఆమెకు అనుబంధం ఉంది. న్యాయవ్యవస్థలో పనిచేసిన అనుభవాన్ని అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల పరిరక్షణకు ఉపయోగించారు. న్యాయం అనేది పత్రాల్లో ఉండే సూత్రం మాత్రమే కాకుండా, ప్రతి మనిషికి ఆచరణలో అందాల్సిన హక్కు అనే భావనను ఆమె తన పనితో చాటిచెప్పారు.

అంతర్జాతీయ చట్టాలకు గుర్తింపుగా నోబెల్ పురస్కారం

2026 నోబెల్ శాంతి బహుమతికి నవీ పిళ్లై ఎంపిక కావడం ఆమె దశాబ్దాల సేవలకు అంతర్జాతీయ గుర్తింపుగా నిలిచింది. యుద్ధాలు, రాజకీయ సంఘర్షణలు, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు పెరుగుతున్న పరిస్థితుల్లో అంతర్జాతీయ చట్టాలను బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరాన్ని ఈ పురస్కారం మరోసారి గుర్తుచేస్తోంది. వివాదాలను పరిష్కరించడంలో దౌత్యం, చట్టబద్ధమైన వ్యవస్థలు, అంతర్జాతీయ సహకారం కీలకమని నోబెల్ కమిటీ అభిప్రాయపడింది. భారతీయ తమిళ మూలాలున్న కుటుంబంలో జన్మించి, దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడి, అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాలు, ఐక్యరాజ్యసమితిలో కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించిన నవీ పిళ్లై ప్రస్థానం ఎంతో మందికి స్ఫూర్తిదాయకం అన‌డంలో సందేహం లేదు.