Schemes for Farmers: గత పదేళ్లుగా కేంద్ర బడ్జెట్లో రైతుల కోసం ప్రకటించిన 10 ముఖ్యమైన పథకాలు వ్యవసాయ రంగాన్ని పూర్తిగా మార్చాయి. పంట నష్టాల బీమా, ఆదాయ మద్దతు, సాగునీటి అభివృద్ధి, మార్కెటింగ్ వంటి రంగాలలో ఈ పథకాలు రైతులకు ఆర్థిక భరోసా అందిస్తున్నాయి.
రైతులకు ప్రధాన సమస్య పంట నష్టం. వర్షాలు లేకపోవడం, అధిక వర్షాలు, తుఫాన్లు, తెగుళ్లు వంటి పరిస్థితుల వల్ల రైతులు ప్రతి సంవత్సరం భారీ నష్టాలు చూస్తున్నారు. ఈ సమస్యను ఎదుర్కోవడానికి కేంద్రం PMFBY తీసుకువచ్చింది. తక్కువ ప్రీమియంతో పంట బీమా అందించడం దీని లక్ష్యం. పంట నష్టం జరిగినపుడు రైతులు బీమా పరిహారం పొందుతారు. దీనివల్ల రైతుల అప్పుల భారాన్ని తగ్గించడం, ఆర్థిక భరోసా కల్పించడం సులభం అయింది. వ్యవసాయ నిపుణులు అంటున్నట్లు, పంట బీమా రైతులకు పెద్ద సహాయం చేస్తుంది.
2. ప్రధాన్ మంత్రి కృషి సించాయీ యోజన (PMKSY):
భారతదేశంలో ఇంకా ఎక్కువ వర్షానుపరిధి వ్యవసాయం ఆధారపడి ఉంది. సాగునీరు సరిపోకపోవడం వల్ల పంట దిగుబడులు తగ్గే సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయి. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి “ప్రతి పొలానికి నీరు” అనే నినాదంతో PMKSY ప్రారంభించబడింది. కాలువలు, చెరువులు, డ్రిప్ ఇరిగేషన్, పంటలకు సరైన సాగునీరు అందించడం ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యం. ఫలితంగా రైతులు ఒకే భూమిలో ఎక్కువ దిగుబడిని పొందడం సాధ్యం అయింది.
25
3. జాతీయ వ్యవసాయ మార్కెట్ (e-NAM):
రైతులు కష్టపడి పంట పండించినా, సరైన ధర రాకపోవడం పెద్ద సమస్య. స్థానిక మార్కెట్లకు పరిమితమవ్వడం వల్ల మధ్యవర్తులపై ఆధారపడాల్సి వస్తుంది. దీన్ని మార్చడానికి e-NAM పథకం తీసుకువచ్చారు. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న మార్కెట్లను ఒకే డిజిటల్ వేదికపైకి తీసుకురావడం ద్వారా రైతులు ఆన్లైన్లో ధరలు పరిశీలించి పంటను విక్రయించవచ్చు. ధరల్లో పారదర్శకత పెరగడం, రైతుల ఆదాయం స్థిరంగా ఉండటం దీని ప్రధాన ప్రయోజనం.
4. ఆపరేషన్ గ్రీన్స్
కొన్ని పంటల ధరలు తగ్గడం, కొన్నిసార్లు ధరలు విపరీతంగా పెరగడం రైతులను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. ఈ పరిస్థితిని నియంత్రించడానికి ఆపరేషన్ గ్రీన్స్ ప్రవేశపెట్టబడింది. సరఫరా శ్రేణి బలోపేతం, నిల్వ సౌకర్యాలు, మార్కెటింగ్ మెరుగుదల ద్వారా రైతులకు స్థిరమైన ధరలు అందించడం దీని లక్ష్యం.
35
5. ప్రధాన్ మంత్రి కిసాన్ సమ్మాన్ నిధి (PM-KISAN):
రైతుల ఆర్థిక భరోసాకు నేరుగా ఆదాయ మద్దతు ఇచ్చే పథకంగా PM-KISAN ప్రాధాన్యం పొందింది. ప్రతి సంవత్సరం అర్హులైన రైతుల బ్యాంకు ఖాతాల్లో నేరుగా మొత్తం జమ చేయడం ద్వారా చిన్న, మధ్యతరగతి రైతులకు పెద్ద ఊరట కల్పిస్తుంది. పంట సాగు సమయంలో అవసరమైన ఖర్చులు, విత్తనాలు, ఎరువులు, సాగు పరికరాలు కొనుగోలు చేసుకోవడానికి ఇది సహాయం చేస్తుంది.
6. అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్:
పంట పండిన తర్వాత సరైన నిల్వ సౌకర్యాలు లేకపోవడం వల్ల రైతులు నష్టపోతున్నారు. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి కేంద్రం అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్ ప్రారంభించింది. గిడ్డంగులు, కోల్డ్ స్టోరేజ్, ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా రైతులు పంటను నిల్వ చేసి, తక్షణమే అమ్మాల్సిన పరిస్థితి నుంచి బయటపడుతున్నారు.
పంటను ముడి రూపంలో అమ్మితే తక్కువ ధరే వస్తుంది. అదే పంటకు విలువ జోడిస్తే ఆదాయం పెరుగుతుంది. చిన్న స్థాయి ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లకు ఆర్థిక, సాంకేతిక సహాయం అందించడం ద్వారా రైతులు ఉత్పత్తిదారులుగా మారుతున్నారు. దీనివల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి.
8. సహజ వ్యవసాయ కార్యక్రమం:
రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందుల అధిక వినియోగం నేల సారతను తగ్గిస్తోంది. దీర్ఘకాలంలో ఇది రైతులకు నష్టంగా మారుతుంది. సహజ వ్యవసాయ కార్యక్రమం ద్వారా రైతులు సహజ పద్ధతుల్లో సాగు చేస్తారు. ఖర్చులు తగ్గడం, నేల ఆరోగ్యం మెరుగుపడడం, పర్యావరణ పరిరక్షణ లాంటి లాభాలు దానికి వస్తాయి.
55
9. మిల్లెట్స్ / శ్రీ అన్న మిషన్:
వాతావరణ మార్పులు వ్యవసాయంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. తక్కువ నీటితో, తక్కువ ఖర్చుతో పండే మిల్లెట్స్ పంటలకు ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. శ్రీ అన్న మిషన్ ద్వారా మిల్లెట్స్ సాగును ప్రోత్సహించడంతో రైతులకు కొత్త మార్కెట్లు, మెరుగైన ధరలు లభించాయి.
10. ప్రధాన్ మంత్రి ధన్–ధాన్య కృషి యోజన:
ఇటీవలి బడ్జెట్లో ప్రకటించిన ఈ పథకం జిల్లా స్థాయిలో వ్యవసాయ అభివృద్ధికి దృష్టి పెట్టింది. పంటల ఎంపిక, సాగు విధానాలు, మార్కెటింగ్ వరకు సమగ్ర ప్రణాళికతో వ్యవసాయ ఉత్పాదకత పెంచడమే దీని లక్ష్యం. రైతుల ఆదాయం పెరుగుతూ, వ్యవసాయ రంగాన్ని మరింత వ్యవస్థీకృతం చేస్తుంది.
