Psychology: మనుషులకి కోపం రావడం సహజం. కానీ కోపం, కేవలం ఒక సంఘటనకు వచ్చే ప్రతిస్పందన మాత్రమే కాదు.. అది మన ఆలోచనలు, భావోద్వేగాలు, మానసిక స్థితి కలిసి సృష్టించే ఒక సంక్లిష్టమైన భావన. సైకాలజీ ప్రకారం మనిషికి ఎక్కువ కోపం ఎప్పుడు వస్తుందో ఇక్కడ చూద్దాం.
కోపం అనేది ప్రతి మనిషిలో సహజంగా ఉండే భావోద్వేగం. సంతోషం, బాధ, భయం, ఆశ్చర్యం లాగే కోపం కూడా మన మానసిక వ్యవస్థలో ఒక సాధారణ ప్రతిస్పందన. అయితే కోపం ఎందుకు వస్తుంది? ఎప్పుడు ఎక్కువగా వస్తుంది? అనే ప్రశ్నలకు సైకాలజీ నిపుణులు ఏం చెబుతున్నారో ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
26
అంచనాలు నిజం కానప్పుడు
సైకాలజీ నిపుణుల ప్రకారం మనిషికి ఎక్కువ కోపం వచ్చే ప్రధాన సందర్భం.. అంచనాలు నెరవేరనప్పుడు. ప్రతి వ్యక్తి తన కుటుంబం, స్నేహితులు, జీవిత భాగస్వామి లేదా సహోద్యోగుల మీద కొన్ని ఆశలు పెట్టుకుంటాడు. ఆ ఆశలు నెరవేరకపోతే నిరాశ కలుగుతుంది. ఆ నిరాశ కొన్నిసార్లు బాధగా, మరికొన్నిసార్లు కోపంగా వ్యక్తమవుతుంది. తాను చేసిన పనిని ఎవరూ గుర్తించకపోవడం, తన కష్టానికి తగిన గౌరవం లేదా ఫలితం రాకపోవడం, తాను నమ్మిన వ్యక్తి మోసం చేయడం వంటి సంఘటనలు తీవ్రమైన కోపానికి దారితీస్తాయి.
36
అవమానం
మనిషి తన ఆత్మగౌరవాన్ని ఎంతో విలువైందిగా భావిస్తాడు. నలుగురి ముందు తక్కువ చేసి మాట్లాడడం, ఎగతాళి చేయడం, విమర్శించడం లేదా తన వ్యక్తిత్వాన్ని దెబ్బతీసేలా ఎవరైనా ప్రవర్తించినప్పుడు కోపం ఒక్కసారిగా పెరుగుతుంది. వ్యక్తి తన గౌరవాన్ని కాపాడుకోవాలనే ప్రయత్నంలో భావోద్వేగంగా స్పందించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఉద్యోగ ఒత్తిడి, ఆర్థిక సమస్యలు, కుటుంబ బాధ్యతలు, ఆరోగ్య సమస్యలు లేదా ఆందోళనలో ఉన్నప్పుడు మన మెదడు అప్రమత్తంగా ఉంటుంది. ఇలాంటి పరిస్థితిలో చిన్న సమస్య కూడా పెద్దదిగా అనిపిస్తుంది. అందుకే ఎక్కువ ఒత్తిడిలో ఉన్న వ్యక్తులు చిన్న విషయానికే చిరాకు పడటం లేదా కోప్పడటం కనిపిస్తుంది.
56
నిద్రలేమి
ఆకలి, శారీరక అలసట కూడా కోపాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. తగినంత నిద్ర లేకపోతే మెదడుకు భావోద్వేగాలను నియంత్రించే సామర్థ్యం తగ్గుతుంది. అలాగే ఎక్కువసేపు ఆకలిగా ఉండటం వల్ల శరీరంలో చక్కెర స్థాయిలు తగ్గి చిరాకు, అసహనం పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
66
సెకండరీ ఎమోషన్
సైకాలజీ ప్రకారం కోపం చాలా సందర్భాల్లో సెకండరీ ఎమోషన్. అంటే మనం బయటకు కోపాన్ని చూపిస్తున్నప్పటికీ, లోపల మాత్రం బాధ, భయం, అవమానం, ఒంటరితనం లేదా నిరాశ దాగి ఉండవచ్చు. చిన్న పిల్లల నుంచి పెద్దల వరకు చాలామంది తమ అసలు భావాలను చెప్పలేక కోపంగా స్పందిస్తారు. అందువల్ల ఒక వ్యక్తి ఎందుకు కోపంగా ప్రవర్తిస్తున్నాడో తెలుసుకోవాలంటే అతని పరిస్థితులను కూడా అర్థం చేసుకోవాలి.
నిజానికి కోపం అవసరమైన భావోద్వేగమే. అన్యాయం జరిగినప్పుడు స్పందించడానికి, మన హక్కులను కాపాడుకోవడానికి కొంత కోపం అవసరమే. కానీ ఆ కోపాన్ని ఎలా వ్యక్తం చేస్తున్నామన్నదే ముఖ్యమైన విషయం. సైకాలజీ నిపుణుల ప్రకారం కోపం వచ్చిన వెంటనే స్పందించకుండా కొద్దిసేపు ఆలోచించడం, లోతుగా శ్వాస తీసుకోవడం, పరిస్థితిని మరో కోణంలో చూడడం, అవసరమైతే అక్కడి నుంచి కొంతసేపు దూరంగా వెళ్లడం, ప్రశాంతంగా మాట్లాడడం వంటి పద్ధతులు పాటించడం మంచిది.
