విదేశాలకు వెళ్లాలంటే పాస్పోర్ట్ తప్పనిసరి... ఇది అందరికీ తెలిసిన రూల్. కానీ ప్రపంచంలో ఓ ముగ్గురికి మాత్రం ఈ నిబంధన వర్తించదు. పాస్పోర్ట్ లేకుండానే ఏ దేశానికైనా వెళ్లే ప్రత్యేక హక్కు వాళ్లకుంది. అసలు ఎవరా ముగ్గురు? వాళ్లకే ఎందుకీ మినహాయింపు?
ఈ ప్రపంచంలో పాస్ పోర్ట్ అవసరంలేనిది ఈ ముగ్గురికే..
విదేశాలకు వెళ్లాలంటే సాధారణంగా పాస్పోర్ట్ తప్పనిసరి. దేశ సరిహద్దులు దాటి మరో దేశంలోకి ప్రవేశించాలంటే ప్రయాణికుడి గుర్తింపు, జాతీయతను నిర్ధారించేందుకు పాస్పోర్ట్ కీలకమైన అధికారిక పత్రంగా ఉంటుంది. ఇలా ఏ దేశానికి చెందినవారో తెలుసుకోడానికి పాస్ పోర్ట్, ఆ దేశంలో పర్యటించడానికి అనుమతి పత్రంగా వీసా అవసరం అవుతాయి... ఇవి లేకుండా విదేశీ ప్రయాణం అసాధ్యం.
అయితే ప్రపంచంలో కొంతమంది అత్యున్నత స్థాయి రాజ్యాధినేతలకు మాత్రం ఈ సాధారణ నిబంధన వర్తించవు... అంటే ఎలాంటి పాస్ పోర్ట్ లేకున్నా ఏ దేశంలో అయినా పర్యటించవచ్చు. ఇలాంటి అధికారం ఈ ప్రపంచంలో ముగ్గురికి మాత్రమే ఉంది. జపాన్ చక్రవర్తి, జపాన్ మహారాణి, బ్రిటన్ సింహాసనంపై ఉన్న రాజుకు ఈ అరుదైన అవకాశం ఉంది. వీరు సాధారణ ప్రయాణికుల మాదిరిగా పాస్పోర్ట్ చూపించి ఇమ్మిగ్రేషన్ ప్రక్రియ పూర్తి చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా విదేశీ పర్యటనలు చేయగలరు. అయితే ఈ ప్రత్యేకత వెనుక కేవలం రాజకుటుంబ హోదా మాత్రమే కాకుండా, ఆయా దేశాల రాజ్యాంగ సంప్రదాయాలు, దౌత్యపరమైన విధానాలు కూడా ఉన్నాయి.
25
జపాన్ చక్రవర్తి, మహారాణికి పాస్పోర్ట్ ఎందుకు అవసరం లేదు?
జపాన్ రాజకుటుంబంలో అత్యున్నత స్థానంలో ఉన్న చక్రవర్తి, మహారాణికి ప్రత్యేక ప్రయాణ మినహాయింపు ఉంది. వారు విదేశాలకు వెళ్లే సమయంలో సాధారణ పౌరుల మాదిరిగా పాస్పోర్ట్ ఉపయోగించరు. దీనికి ప్రధాన కారణం వారి అధికారిక హోదా.
జపాన్ చక్రవర్తి దేశానికి ప్రతీకాత్మకంగా అత్యున్నత ప్రతినిధిగా వ్యవహరిస్తారు. అలాంటి వ్యక్తికి అదే దేశ ప్రభుత్వం ఒక సాధారణ ప్రయాణ పత్రాన్ని జారీ చేయడం అనేది ప్రోటోకాల్ పరంగా సరిపోదనే భావన ఉంది. అందుకే చక్రవర్తి, మహారాణి విదేశీ పర్యటనలకు వెళ్లే సమయంలో సాధారణ పాస్పోర్ట్ విధానాన్ని అనుసరించరు. వారి పర్యటన గురించి సంబంధిత దేశాల ప్రభుత్వాలకు, ముఖ్యంగా దౌత్య మార్గాల ద్వారా ముందుగానే సమాచారం అందుతుంది. దీంతో సాధారణ ప్రయాణికులకు ఉండే ఇమ్మిగ్రేషన్ ప్రక్రియకు భిన్నమైన ప్రోటోకాల్ అమలవుతుంది.
జపాన్ రాజకుటుంబంలోని అందరికీ ఈ సౌకర్యం ఉందా?
ఇక్కడే ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. పాస్పోర్ట్ మినహాయింపు జపాన్ చక్రవర్తి, మహారాణికి మాత్రమే ఉంటుంది. రాజకుటుంబంలోని ఇతర సభ్యులకు ఈ సౌకర్యం వర్తించదు. యువరాజు, యువరాణి సహా ఇతర రాజకుటుంబ సభ్యులు విదేశీ ప్రయాణాల సమయంలో తగిన అధికారిక లేదా దౌత్య పాస్పోర్టులను ఉపయోగించాల్సి ఉంటుంది. అంటే రాజకుటుంబంలో పుట్టిన ప్రతి ఒక్కరికీ పాస్పోర్ట్ రహిత ప్రయాణ హక్కు ఉండదు.
35
బ్రిటన్ రాజుకు నో పాస్ పోర్ట్
ఇక బ్రిటన్ రాజకుటుంబంలో కూడా ఇలాంటి ప్రత్యేక నిబంధన ఉంది. సింహాసనంపై ఉన్న రాజు లేదా రాణి పాస్పోర్ట్ లేకుండానే విదేశాలకు ప్రయాణించగలరు. దీనికి ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రోటోకాల్ కారణంగా చెప్పబడుతుంది. బ్రిటిష్ పాస్పోర్ట్లోనే అది బ్రిటన్ రాజు తరఫున జారీ చేయబడే పత్రంగా ఉంటుంది. అంటే పాస్పోర్ట్ జారీ చేసే అధికారం రాజు తరఫునే పనిచేస్తున్నప్పుడు అదే రాజుకు వ్యక్తిగతంగా మరో పాస్పోర్ట్ జారీ చేయాల్సిన అవసరం లేదనే రాజ్యాంగ సంప్రదాయం ఉంది. దివంగత క్వీన్ ఎలిజబెత్ II తన పాలనా కాలంలో ఇలా పాస్ పోర్ట్ మినహాయింపు పొందారు. ప్రస్తుతం బ్రిటన్ సింహాసనంపై ఉన్న కింగ్ చార్లెస్ IIIకు ఈ ప్రత్యేక హక్కు వర్తిస్తుంది.
బ్రిటన్ రాజకుటుంబంలోని ఇతర సభ్యుల విషయంలో మాత్రం పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంటుంది. ప్రిన్స్ విలియం, కేట్ మిడిల్టన్ సహా ఇతర రాజకుటుంబ సభ్యులు విదేశాలకు వెళ్లేటప్పుడు తగిన పాస్పోర్ట్లను కలిగి ఉండాలి. అంటే బ్రిటన్ రాజకుటుంబంలో సభ్యుడిగా ఉండటం మాత్రమే పాస్పోర్ట్ మినహాయింపును ఇవ్వదు. సింహాసనంపై ఉన్న రాజు లేదా రాణికి మాత్రమే ఈ ప్రత్యేక ప్రయాణ సౌకర్యం ఉంటుంది.
పైన పేర్కొన్న ముగ్గురు అత్యున్నత రాజ్యాధినేతల విదేశీ పర్యటనలు సాధారణ అంతర్జాతీయ ప్రయాణాల మాదిరిగా ఉండవు. వారి ప్రయాణాల కోసం ప్రత్యేక దౌత్య ప్రోటోకాల్స్, ప్రభుత్వాల మధ్య ముందస్తు సమన్వయం, భద్రతా ఏర్పాట్లు ఉంటాయి. వీరు విదేశీ పర్యటనలకు వెళ్లినప్పుడు సంబంధిత దేశాల ప్రభుత్వాలు ముందుగానే సమాచారం అందుకుంటాయి. విమానాశ్రయంలో సాధారణ ప్రయాణికులు ఎదుర్కొనే ప్రతి ఇమ్మిగ్రేషన్ దశను వీరు అనుసరించాల్సిన అవసరం ఉండదు. ఇది వారికి వ్యక్తిగతంగా ఇచ్చిన సాధారణ VIP సౌకర్యం కాదు. వారి రాజ్యాధినేత హోదా, రాజ్యాంగ సంప్రదాయాలు, అంతర్జాతీయ దౌత్య ప్రోటోకాల్స్ కారణంగా ఏర్పడిన ప్రత్యేక వ్యవస్థ.
55
మరి వీసా కూడా అవసరం లేదా?
పాస్పోర్ట్ మినహాయింపు అంటే ప్రతి దేశంలోకి ఎలాంటి ప్రక్రియ లేకుండా ప్రవేశించవచ్చని అర్థం కాదు. వారి పర్యటనలకు సంబంధించి ఆయా దేశాల ప్రభుత్వాల మధ్య ముందస్తు దౌత్యపరమైన సమన్వయం జరుగుతుంది. అందువల్ల సాధారణ ప్రయాణికులు పాస్పోర్ట్, వీసా, ఇమ్మిగ్రేషన్ తనిఖీల ద్వారా వెళ్లే విధానానికి భిన్నంగా వీరి అధికారిక పర్యటనలు నిర్వహించబడతాయి. దేశాధినేతల విదేశీ పర్యటనల్లో దౌత్యపరమైన గుర్తింపు, అధికారిక సమాచారం, ప్రోటోకాల్కు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది ప్రజలు విదేశీ ప్రయాణాల కోసం పాస్పోర్ట్, వీసా వంటి పత్రాలపై ఆధారపడుతుంటారు. అయితే జపాన్ చక్రవర్తి, మహారాణి, బ్రిటన్ సింహాసనంపై ఉన్న రాజుకు మాత్రం వారి ప్రత్యేక రాజ్యాధినేత హోదా కారణంగా సాధారణ పాస్పోర్ట్ నిబంధనల నుంచి మినహాయింపు ఉంది. అయితే దీనిని కేవలం 'పాస్పోర్ట్ లేకుండా ఎక్కడికైనా వెళ్లే అధికారం'గా చూడటం కంటే, రాజ్యాధినేతలకు వర్తించే ప్రత్యేక దౌత్యపరమైన ప్రయాణ ప్రోటోకాల్ గా అర్థం చేసుకోవడం సరైనది. ప్రపంచ దేశాల మధ్య సంబంధాలు, రాజ్యాంగ సంప్రదాయాలు, దౌత్య విధానాలు కలిసి రూపొందించిన అరుదైన వ్యవస్థ ఇది.
