Railway: రైలులో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు పట్టాల పక్కన కొంత దూరం వ్యవధిలో సిల్వర్ కలర్లో ఉండే చిన్న పెట్టెలు కనిపిస్తుంటాయి. చాలామంది వాటిని విద్యుత్ పరికరాలుగా భావిస్తారు. కానీ వీటి ఉపయోగం వేరే అనే విషయం మీలో ఎంత మందికి తెలుసు.
రైల్వే ట్రాక్ల పక్కన ఉండే ఈ పెట్టెలను సాధారణంగా "యాక్సిల్ కౌంటర్ బాక్స్లు" (Axle Counter Boxes) అని పిలుస్తారు. వీటిలో ప్రత్యేక ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు, సెన్సర్లు, డేటా ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు ఉంటాయి. రైలు ఒక నిర్దిష్ట ట్రాక్ భాగంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, బయటకు వెళ్లినప్పుడు దాని చక్రాల సంఖ్యను నమోదు చేయడం వీటి ప్రధాన పని. ఈ సమాచారం ఆధారంగానే ట్రాక్ ఖాళీగా ఉందా లేదా అనే విషయాన్ని రైల్వే వ్యవస్థ గుర్తిస్తుంది.
26
రైలు వెళ్లిన విషయాన్ని ఇవి ఎలా గుర్తిస్తాయి?
ప్రతి రైలు చక్రాలు ట్రాక్పై ఉన్న ప్రత్యేక సెన్సర్ల మీదుగా వెళ్లే సమయంలో యాక్సిల్ కౌంటర్ వ్యవస్థ వాటిని లెక్కిస్తుంది. రైలు ఒక ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు ఎన్ని చక్రాలు వెళ్లాయో నమోదు చేస్తుంది. అదే రైలు ఆ ప్రాంతం దాటి వెళ్లిన తర్వాత మళ్లీ చక్రాలను లెక్కిస్తుంది. రెండు లెక్కలు ఒకేలా ఉంటే రైలు పూర్తిగా ట్రాక్ను దాటిందని నిర్ధారిస్తుంది. దీంతో ఆ ట్రాక్ను తదుపరి రైలుకు అందుబాటులో ఉన్నదిగా వ్యవస్థ గుర్తిస్తుంది.
36
ప్రమాదాలను నివారించడంలో వీటి పాత్ర ఏమిటి?
ఒకవేళ లెక్కల్లో తేడా వస్తే, అంటే కొన్ని బోగీలు వెనుక మిగిలిపోయినా లేదా ప్రమాదం కారణంగా రైలు విడిపోయినా, యాక్సిల్ కౌంటర్ వెంటనే హెచ్చరిక పంపిస్తుంది. అప్పుడు సిగ్నల్ వ్యవస్థ ఆటోమేటిక్గా ఎరుపు రంగులోకి మారుతుంది. దీంతో మరో రైలును అదే ట్రాక్పైకి అనుమతించరు. ఈ విధంగా రైళ్ల ఢీకొనడం, పట్టాలు తప్పిన బోగీలపై మరో రైలు వెళ్లడం వంటి ప్రమాదాలను నివారించడంలో ఈ వ్యవస్థ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
ఈ బాక్స్ల నుంచి సేకరించిన సమాచారం నేరుగా రైల్వే సిగ్నలింగ్ నెట్వర్క్కు చేరుతుంది. స్టేషన్ల మధ్య రైళ్ల కదలికలను నియంత్రించే ఇంటర్లాకింగ్ వ్యవస్థ కూడా ఇదే సమాచారాన్ని ఉపయోగిస్తుంది. కొన్ని ఆధునిక మార్గాల్లో ఆటోమేటిక్ ట్రైన్ కంట్రోల్ వ్యవస్థలు, భద్రతా హెచ్చరికలు కూడా ఈ డేటా ఆధారంగానే పనిచేస్తాయి. అందువల్ల ఈ చిన్న పెట్టెలు రైల్వే ట్రాఫిక్ నిర్వహణలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి.
56
అన్ని వాతావరణాల్లోనూ పనిచేసే స్మార్ట్ టెక్నాలజీ
పాతకాలంలో ఉపయోగించిన ట్రాక్ సర్క్యూట్ వ్యవస్థలతో పోలిస్తే యాక్సిల్ కౌంటర్ టెక్నాలజీ మరింత విశ్వసనీయంగా ఉంటుంది. భారీ వర్షాలు, వరదలు, మట్టి, తుప్పు వంటి పరిస్థితుల్లో కూడా ఇవి సమర్థంగా పనిచేస్తాయి. అందుకే భారతీయ రైల్వేలు అనేక మార్గాల్లో ఈ వ్యవస్థను విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నాయి. రైల్వే నిపుణులు వీటిని "రైల్వేకు కళ్లు, చెవులు" అని కూడా అభివర్ణిస్తారు.
66
రైల్వే భద్రతకు కనిపించని కాపలాదారులు
రోజూ కోట్లాది మంది ప్రయాణికులు సురక్షితంగా గమ్యస్థానాలకు చేరుకోవడానికి ఇలాంటి సాంకేతిక పరికరాలు నిరంతరం పనిచేస్తుంటాయి. ట్రాక్ ఖాళీగా ఉందా, రైలు పూర్తిగా దాటిందా, ఎక్కడైనా సమస్య ఏర్పడిందా వంటి కీలక సమాచారాన్ని అందిస్తూ ఈ సిల్వర్ బాక్స్లు రైల్వే భద్రతకు కనిపించని కాపలాదారులుగా వ్యవహరిస్తున్నాయి. అందుకే రైల్వే ట్రాక్ల పక్కన కనిపించే ఈ పరికరాలను తాకడం లేదా ధ్వంసం చేయడం చట్టరీత్యా నేరంగా పరిగణిస్తారు. చిన్న పెట్టెల్లా కనిపించినా, వాటి బాధ్యత మాత్రం ఎంతో పెద్దది.
