Moon: చిన్నప్పటి నుంచి మనం వింటూ పెరిగిన పదాల్లో 'చందమామ' ఒకటి. అమ్మ పాడే జోలపాటల్లో, అమ్మమ్మ చెప్పే కథల్లో, పాఠశాల పుస్తకాల్లో చంద్రుడిని చందమామ అని పిలవడం చూస్తుంటాం. మ‌రి చంద్రుడిని చందమామ అనే ఎందుకంటారో ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా?
భారతీయ సంస్కృతిలో చంద్రుడిని చందమామగా పిలవడం ఎప్పటి నుంచో వస్తున్న సంప్రదాయం. దీనికి ప్రధాన కారణం సముద్ర మథనానికి సంబంధించిన పౌరాణిక కథ అని చెబుతారు. పురాణాల ప్రకారం దేవతలు, రాక్షసులు కలిసి అమృతం కోసం సముద్ర మథనం చేశారు. ఈ సమయంలో ఒక్కొక్కటిగా 14 అద్భుతమైన రత్నాలు బయటకు వచ్చాయి. వాటిలో చంద్రుడు కూడా ఒకరు. సముద్ర మథనం నుంచి మహాలక్ష్మి కూడా ఆవిర్భవించారు. ఈ కారణంగా చంద్రుడిని లక్ష్మీదేవి సోదరుడిగా భావిస్తారు. లక్ష్మీదేవిని జగన్మాతగా కొలుస్తారు. ఆమె సోదరుడు కావడంతో చంద్రుడిని పిల్లలకు మేనమామగా పరిచయం చేసే సంప్రదాయం ఏర్పడిందని పౌరాణిక నమ్మకం.
25
లక్ష్మీదేవికి సోదరుడిగా చంద్రుడికి ప్రత్యేక స్థానం
హిందూ పురాణాల్లో లక్ష్మీదేవికి సంపద, సౌభాగ్యం, అందం, శాంతికి ప్రతీకగా ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అదే విధంగా చంద్రుడు చల్లదనం, ప్రశాంతత, అందానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. సముద్ర మథనం సమయంలో ఒకే చోట ఆవిర్భవించారనే నమ్మకంతో చంద్రుడికి, లక్ష్మీదేవికి సోదరసోదరీ సంబంధాన్ని ఆపాదించారు. తల్లి సోదరుడిని మేనమామ అని పిలుస్తాం కాబట్టి చంద్రుడిని కూడా చందమామ అని పిలవడం మొదలైందని చెబుతారు. ఈ విధంగా ఒక పౌరాణిక కథ పిల్లల భాషలో అందమైన బంధంగా మారింది.
35
శరద్ పూర్ణిమ రోజు లక్ష్మీదేవి, చంద్రుడి ఆరాధన
చంద్రుడికి, లక్ష్మీదేవికి ఉన్న అనుబంధం శరద్ పూర్ణిమ పండుగలోనూ కనిపిస్తుంది. ఈ రోజున చంద్రుడు అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తాడని ప్రజల నమ్మకం. శరద్ పూర్ణిమ రాత్రి చంద్రుడి వెన్నెలలో ప్రత్యేకమైన శక్తి ఉంటుందని సంప్రదాయంగా భావిస్తారు. అందుకే చాలామంది ఈ రోజున పాయసం లేదా ఖీర్ తయారు చేసి చంద్రకాంతిలో ఉంచుతారు. అనంతరం లక్ష్మీదేవికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఈ ఆచారాన్ని సంపద, ఐశ్వర్యం, సుఖసంతోషాలు కలగాలనే కోరికతో పాటిస్తారు. చంద్రుడి చల్లని వెన్నెల మనసుకు ప్రశాంతతను ఇస్తుందనే భావన కూడా ఈ సంప్రదాయంలో కనిపిస్తుంది.
చందమామ అనే పేరు మన బాల్యంలో ఒక ప్రత్యేకమైన జ్ఞాపకం. పిల్లలకు అన్నం తినిపించేటప్పుడు తల్లులు చంద్రుడిని చూపిస్తూ ముద్దలు తినిపిస్తుంటారు. అమ్మమ్మలు, నానమ్మలు కూడా పిల్లలకు నిద్రపుచ్చే సమయంలో చందమామ కథలు చెబుతుంటారు. 'చందమామ రావే.. జాబిల్లి రావే' వంటి పాటలు తరతరాలుగా వినిపిస్తూనే ఉన్నాయి. చంద్రుడిని ఒక ఆప్యాయమైన బంధువుగా చూపించడం వల్ల పిల్లలకు ఆ కథలు మరింత దగ్గరవుతాయి.
55
నాన్న, అన్నయ్య అని కాకుండా మామ అనే ఎందుకు పిలుస్తారు?
మన కుటుంబ వ్యవస్థలో మేనమామకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంటుంది. పిల్లలపై మేనమామ చూపించే ప్రేమ, ఆప్యాయతను ప్రత్యేకంగా చెబుతుంటారు. తల్లి వైపు బంధువుల్లో మేనమామ పిల్లలకు ఎంతో దగ్గరి వ్యక్తిగా ఉంటారు. చంద్రుడు కూడా తల్లి సోదరుడిగా భావించే లక్ష్మీదేవికి సోదరుడు కావడంతో ఆయనకు మామ అనే బంధాన్ని కలిపారు. అందుకే నాన్న, అన్నయ్య లేదా తాతయ్య అని కాకుండా చందమామ అని పిలిచే సంప్రదాయం ఏర్పడిందని చెబుతారు. అయితే ఇది పౌరాణిక, సాంస్కృతిక నమ్మకాల ఆధారంగా వచ్చిన పేరు మాత్రమే. శాస్త్రీయంగా చంద్రుడు భూమికి సహజ ఉపగ్రహం. కానీ మన సంస్కృతిలో మాత్రం ఆయన ఇప్పటికీ పిల్లలందరికీ ఆప్యాయమైన చందమామే.
