kargil vijay diwas: టైగర్ హిల్ నుంచి ఆపరేషన్ సిందూర్ వరకు.. కార్గిల్ నిర్మించింది ఏంటి.?

kargil vijay diwas: ప్రతి సంవత్సరం జూలై ఇరవై ఆరున, కార్గిల్ శిఖరాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడానికి పోరాడి ప్రాణాలర్పించిన సైనికులను గుర్తు చేసుకోవడానికి భారతదేశం ఆగిపోతుంది. యూనిఫారంలో సేవ చేసిన మనలాంటి వారికి, ఈ వార్షికోత్సవం కాలంతో పాటు తగ్గని ఒక భారాన్ని మోసుకువస్తుంది.

అరుదుగా మాత్రమే నేరుగా అడగబడే ఒక ప్రశ్నను కూడా ఇది తెస్తుంది. భారతదేశం తాను ఊహించని యుద్ధంలో, అధిక్యత గల స్థానాల్లో స్థిరపడిన శత్రువుకు వ్యతిరేకంగా పోరాడవలసి వచ్చినప్పుడు, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా భారతదేశం పక్కన నిలిచిన దేశం ఏది? ఇప్పుడు నమోదిత సైనిక చరిత్రలో భాగమైన దీనికి సమాధానం ఇజ్రాయెల్.

భారత వైమానిక దళానికి బాధ్యత

1999 వసంతకాలం భారతదేశ సైనిక సన్నద్ధతలోని అనేక తీవ్రమైన లోపాలను బహిర్గతం చేసింది. సాంప్రదాయిక భూతల దాడిని అత్యంత ఖరీదైనదిగా మార్చే ఎత్తుల్లో కార్గిల్-ద్రాస్ ప్రాంతంలోని పర్వత శ్రేణులను ఆక్రమించిన పాకిస్తానీ దళాలను, నియంత్రణ రేఖను దాటకూడదన్న కఠినమైన ఆదేశాల కింద తరిమివేయాల్సి వచ్చింది. కాల్పుల మధ్య శిఖరాలను అధిరోహించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న భూతల సైనికులకు కచ్చితమైన వైమానిక మద్ధతు అందించే బాధ్యతను భారత వైమానిక దళానికి అప్ప‌గించారు.

సమస్య ఖచ్చితత్వానిదే. పరిమిత గగనతలంలో ఎగురుతున్న విమానాల నుంచి, ఇరుకైన, నిటారుగా ఉన్న పర్వత శ్రేణులపై గురిపెట్టిన మార్గదర్శకత లేని ఆయుధాలు ఫలితాలనివ్వడం లేదు. మిరాజ్ 2000హెచ్ యుద్ధ విమానానికి లేజర్-గైడెడ్ ఆయుధాలను ప్రయోగించే సామర్థ్యం ఉంది, కానీ లైటనింగ్ లేజర్ డిజైనేటర్ పాడ్ అనుసంధానం అసంపూర్ణంగా ఉంది, అలాగే 1998 పోఖ్రాన్ అణు పరీక్షల తర్వాత ఆంక్షల కింద ఉన్న భారతదేశానికి ఈ లోపాన్ని త్వరగా పరిష్కరించుకోవడానికి పరిమిత మార్గాలే ఉన్నాయి.

ఇజ్రాయెల్ అలాంటి ఒక భాగస్వామిగా నిలిచింది. ఆయుధాల రవాణాను ఆలస్యం చేయాలన్న అమెరికాతో పాటు ఇతర పాశ్చాత్య ప్రభుత్వాల ఒత్తిడిని పట్టించుకోకుండా, ఇజ్రాయెల్ భారతదేశానికి లైటనింగ్ పాడ్‌లను, తన మిరాజ్ విమానాలను సన్నద్ధం చేయడానికి అవసరమైన లేజర్-గైడెడ్ ఆయుధాలను సరఫరా చేసింది. భూతల యుద్ధానికి వెన్నెముకగా నిలిచిన బోఫోర్స్ ఫిరంగుల కోసం 155 ఎంఎం మందుగుండు సామగ్రిని, ఎత్తైన ప్రాంతాల్లోని శత్రు స్థానాలపై భారతదేశానికి మొదటిసారిగా నిరంతర నిఘా సామర్థ్యాన్ని ఇచ్చిన సెర్చర్, హెరాన్ మానవరహిత వైమానిక వాహనాలను కూడా ఇజ్రాయెల్ సరఫరా చేసింది.

1999 జూన్ 24న, ఒక మిరాజ్ 2000హెచ్ లైటనింగ్ పాడ్ ఉపయోగించి టైగర్ హిల్ శిఖరంపై ఉన్న పాకిస్తానీ సైన్య కమాండ్‌తోపాటు నియంత్రణ కేంద్రాలపై లేజర్-నిర్దేశిత ఆయుధాలను మళ్లించింది. భారత వైమానిక దళం చేసిన లేజర్-గైడెడ్ బాంబుల మొదటి యుద్ధ వినియోగం ఇదే. యుద్ధ గమనం మారిపోయింది. టైగర్ హిల్ స్వాధీనమైంది.

ఆ క్షణం కేవలం సైనిక చరిత్రగా మాత్రమే ముఖ్యమైనది కాదు. ఇది భారత్-ఇజ్రాయెల్ రక్షణ సంబంధపు మౌలిక స్వభావాన్ని స్థాపించింది: విశ్వసనీయమైనది, కార్యాచరణపరంగా స్పందించేది, రాజకీయ లెక్కల నుంచి విముక్తమైనది. కార్గిల్ సమయంలో భారతదేశపు అనేక సాంప్రదాయిక సరఫరాదారులతో అనుభవం సరిగ్గా వ్యతిరేక దిశలో ఒక పాఠంగా నిలిచింది. ఆ తర్వాత రూపొందిన సంబంధం ఆ పాఠం ద్వారానే ఆకృతి పొందింది.

కార్గిల్ తర్వాతి సంవత్సరాల్లో, భారతదేశం ఇజ్రాయెలీ వ్యవస్థల నిల్వను ఉద్దేశపూర్వకంగా నిర్మించుకుంది. హెరాన్, సెర్చర్ యుఎవిలు నియంత్రణ రేఖ వెంబడి నిరంతర నిఘాను అందించాయి. ఫాల్కన్ వైమానిక ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు భారతదేశపు వైమానిక పరిస్థితి అవగాహనను విస్తరించాయి. స్పైక్ యాంటీ-ట్యాంక్ గైడెడ్ క్షిపణులు భూతల దళాలకు చేరాయి. స్పైస్-2000 గైడెడ్ బాంబ్ కిట్‌లు, మరో ఇజ్రాయెలీ కచ్చితత్వ ఆయుధం, 2019 ఫిబ్రవరి బాలాకోట్ దాడిలో పాకిస్తాన్‌లోని జైష్-ఎ-మొహమ్మద్ శిక్షణా మౌలిక సదుపాయాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడానికి వినియోగించారు. ఈ ప్రతి కొనుగోలుతో సంబంధం మరింత లోతుగా మారింది, కానీ కొనుగోలుదారు-విక్రేత సంబంధం నుంచి సహ-అభివృద్ధి భాగస్వామ్యానికి అధికారిక మార్పు మాత్రం ఇంకా సాధించ‌లేదు.

2025 మే నెలలో జరిగిన ఆపరేషన్ సిందూర్ మరో మైలురాయిని గుర్తించింది. లష్కరే తొయిబా, జైష్-ఎ-మొహమ్మద్ మౌలిక సదుపాయాలపై భారత దాడుల్లో ఇజ్రాయెల్-తయారీ హరోప్ లోయిటరింగ్ ఆయుధాలతో పాటు స్పైస్-250 కచ్చితత్వ బాంబ్ కిట్‌లను వినియోగించారు. నిఘాతో పాటు దాడి మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని ఒకే వ్యవస్థలోకి కుదించే లోయిటరింగ్ ఆయుధమైన హరోప్, కార్గిల్ పాఠాలు అనివార్యం చేసిన భారతదేశపు ఉగ్రవాద వ్యతిరేక, సరిహద్దు దాటిన దాడి సామర్థ్యంలో ఒక సైద్ధాంతిక పరిణామాన్ని ప్రదర్శించింది. ఆ పరికరం ఒకే విమాన నిర్మాణంలో భారతీయ సిద్ధాంతాన్ని, ఇజ్రాయెలీ సాంకేతికతను రెండింటినీ మోసుకెళ్లింది.

2026 ఫిబ్రవరిలో జరిగిన జెరూసలేం శిఖరాగ్ర సదస్సు ఇప్పుడు సంస్థాగతంగా పరిష్కరించినది ఈ వ్యూహాత్మక కొనసాగింపునే. ప్రధానమంత్రులు మోదీ, నెతన్యాహు ద్వైపాక్షిక సంబంధాన్ని శాంతి, నవకల్పన, శ్రేయస్సు కోసం ఒక ప్రత్యేక వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంగా అధికారికంగా ఉన్నతీకరించినప్పుడు, వారు కొత్తగా ఏమీ సృష్టించలేదు. యుద్ధభూమిలో ఇప్పటికే నిరూపితమైన దానికి వారు శాశ్వత నిర్మాణాన్ని ఇచ్చారు.

శిఖరాగ్ర సదస్సులో సహ-అభివృద్ధి యంత్రాంగంగా స్థాపించిన‌ పారిశ్రామిక పరిశోధన-అభివృద్ధి, నవకల్పన నిధి, కొనుగోలుదారు నుంచి సహ-ఉత్పత్తిదారుగా మారే పరివర్తనను నియంత్రించే సాధనం. రెండు ప్రభుత్వాల ప్రకటిత లక్ష్యం మేక్ ఇన్ ఇండియా చట్రం కింద మానవరహిత వ్యవస్థలతో పాటు డ్రోన్-వ్యతిరేక వేది కల సంయుక్త అభివృద్ధి, మూడవ మార్కెట్‌కు ఎగుమతి చేయాలన్న ఆకాంక్షతో సహా. ఇది భవిష్యత్తు ఆకాంక్ష కాదు. 1999లో ప్రారంభమై, అప్పటి నుంచి ఈ సంబంధపు ప్రతి పెద్ద పరీక్షలోనూ అంతరాయం లేకుండా సాగిన ప్రయాణానికి తార్కికమైన తదుపరి దశ ఇది.

ఈ భాగస్వామ్యపు ఉగ్రవాద వ్యతిరేక కోణం కూడా అంతే ప్రాధాన్యం పొందదగినది. ఉగ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా భారతదేశపు పోరాటంలో ఇజ్రాయెల్ మద్ధతుకు గాను ప్రధానమంత్రి మోదీ శిఖరాగ్ర సదస్సులో ప్రధానమంత్రి నెతన్యాహుకు అధికారికంగా కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. ఆ కృతజ్ఞత దశాబ్దాలుగా నిర్మించిన పునాదిపై ఆధారపడి ఉంది. నిఘా సమాచార పంపిణీ, ప్రత్యేక దళాల శిక్షణ సహకారం, ఏ దేశమూ ఎన్నడూ దౌత్యపరమైన నైరూప్యతకు కుదించుకోలేని ముప్పు గురించి ఒక ఉమ్మడి అవగాహన ద్వారా.

కార్గిల్ విజయ్ దివస్ ఈ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా, చారిత్రక రికార్డు ఏమి చూపిస్తుందో స్పష్టంగా చెప్పడం సముచితం. బాహ్య ఒత్తిడికి వ్యతిరేకంగా తన ప్రమాదాలను లెక్కించని లేదా తన కట్టుబాట్లను తూకం వేయని ఒక భాగస్వామి భారతదేశానికి అవసరమైనప్పుడు, ఇజ్రాయెల్ వారిలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇరవై ఏడు సంవత్సరాల తర్వాత, ఆ భాగస్వామ్యపు నిర్మాణం దాని చరిత్రలోని ఏ మునుపటి దశ కంటే బలంగా, మరింత సమర్థంగా, మరింత సంస్థాగతంగా పాతుకుపోయి ఉంది. టైగర్ హిల్‌ను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న సైనికులు, వారి యుద్ధం నిర్మించడానికి సహాయపడిన ఈ సంబంధంతో పాటు స్మరించుకోబడటానికి అర్హులు.