Manipur : మణిపూర్‌లో రాష్ట్రపతి పాలన

President's Rule in Manipur: మణిపూర్ ముఖ్యమంత్రి బిరేన్ సింగ్ రాజీనామా చేయ‌డంతో నాలుగు రోజుల తర్వాత రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలన విధించారు. 

President's Rule in Manipur: మణిపూర్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి స్థానంలో కొత్త సీఎంను ఎంపిక చేయడంలో బీజేపీ ప్రయత్నాలు ఫలించలేదు. దీంతో మణిపూర్‌లో రాష్ట్రపతి పాలన విధించారు. దాదాపు రెండేళ్లుగా ఈ ఈశాన్య రాష్ట్రం అల్లకల్లోలంగా ఉంది. కొద్ది రోజుల క్రితం ఎన్. బీరెన్ సింగ్ ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు. అప్పటి నుంచి అధికారంలో ఉన్న బీజేపీ వరుస సమావేశాలు నిర్వహించినప్పటికీ, ఏకాభిప్రాయం కుదరకపోవడంతో చివరికి రాష్ట్రపతి పాలన విధించారు. 

ఫిబ్రవరి 9న మణిపూర్ ముఖ్యమంత్రిగా ఎన్. బీరెన్ సింగ్ రాజీనామా చేశారు. కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షాతో సమావేశం అనంతరం ఇంఫాల్‌కు తిరిగి వచ్చిన ఆయన గవర్నర్ అజయ్ కుమార్ భల్లాను కలిసి రాజీనామా పత్రం సమర్పించారు. ఆయన రాజీనామా తర్వాత కొత్త ముఖ్యమంత్రిని ఎంపిక చేయడంలో బీజేపీ ప్రయత్నాలు ఫలించలేదు.

గురువారం హోం మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక ప్రకటనలో మణిపూర్‌లో రాష్ట్రపతి పాలన విధించినట్లు ప్రకటించారు. రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము కార్యాలయం నుంచి ఒక ప్రకటన విడుదలైంది. "మణిపూర్ గవర్నర్ నుంచి నాకు నివేదిక అందింది. ఆ నివేదిక, ఇతర సమాచారం ఆధారంగా, రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారం రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వాన్ని కొనసాగించడం సాధ్యం కాదని నేను భావిస్తున్నాను" అని ఆ ప్రకటనలో పేర్కొన్నారు.

మణిపూర్ తదుపరి ముఖ్యమంత్రిని ఎంపిక చేయడానికి రాష్ట్ర బీజేపీ బాధ్యుడు సంబిత్ పాత్ర చాలా ప్రయత్నించారు. వరుస సమావేశాలు నిర్వహించారు. గవర్నర్‌తో కూడా రెండు సార్లు సమావేశమయ్యారు. కానీ పరిష్కారం దొరకలేదు. దీంతో రాష్ట్రపతి పాలన విధించినట్లు రిపోర్టులు పేర్కొంటున్నాయి.

ముఖ్యమంత్రి బిరేన్ సింగ్ రాజీనామా 

మణిపూర్‌లో నాయకత్వ మార్పు కోరుతూ రాష్ట్ర బీజేపీలో గుసగుసలు వినిపిస్తున్న నేపథ్యంలో ముఖ్యమంత్రి బిరేన్ సింగ్ ఇంఫాల్‌లోని రాజ్ భవన్‌లో గవర్నర్ అజయ్ కుమార్ భల్లాకు తన రాజీనామాను అందజేశారు. గవర్నర్ తన మంత్రి మండలి రాజీనామాతో పాటు సింగ్ రాజీనామాను ఆమోదించారు. ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లు చేసే వరకు ఆయన పదవిలో కొనసాగాలని అభ్యర్థించారు. కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షాను కలిసిన తర్వాత సింగ్ ఢిల్లీ నుండి తిరిగి వచ్చిన 9 గంటల తర్వాత ఫిబ్రవరి 2023లో ఈ పరిణామం జరిగింది. 21 నెలల క్రితం మే 2023లో జాతి హింసతో బాధపడుతున్న రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి పదవి నుంచి వైదొలగాలని ప్రతిపక్షాలు చేసిన డిమాండ్‌ను సింగ్ ధిక్కరిస్తూ వచ్చారు.

రాష్ట్రపతి పాలన అంటే ఏమిటి? 

భారతదేశంలో రాష్ట్రపతి పాలన అంటే రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని సస్పెండ్ చేసి, కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యక్ష పాలన విధించడాన్ని సూచిస్తుంది. రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పనిచేయలేనప్పుడు భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 356 ప్రకారం రాష్ట్రప‌తి పాల‌న చ‌ర్య‌లు తీసుకుంటారు. 

రాష్ట్రపతి పాలన కింద, రాష్ట్ర కార్యనిర్వాహక అధికారం గవర్నర్‌కు బదిలీ అవుతుంది. ఆయన భారత రాష్ట్రపతి తరపున వ్యవహరిస్తారు. గవర్నర్ పరిపాలనలో సహాయం చేయడానికి నిర్వాహకులను, సాధారణంగా పక్షపాతం లేని పదవీ విరమణ చేసిన పౌర సేవకులను నియమించే అధికారం కలిగి ఉంటారు.

సాధారణ పరిస్థితులలో, ఒక రాష్ట్రాన్ని ఎన్నికైన మంత్రి మండలి పరిపాలిస్తుంది, దీనికి ముఖ్యమంత్రి నాయకత్వం వహిస్తారు, ఆయనకు కార్యనిర్వాహక అధికారాలు ఉంటాయి, గవర్నర్ రాజ్యాంగబద్ధమైన వ్యక్తిగా ఉంటారు. అయితే, రాష్ట్రపతి పాలన విధించిన తర్వాత, మంత్రి మండలి రద్దు అవుతుంది. దీని ఫలితంగా ముఖ్యమంత్రి పదవి నుండి తొలగించబడతారు. అదనంగా, రాష్ట్ర శాసనసభను వాయిదా వేయవచ్చు లేదా రద్దు చేయవచ్చు, దీని వలన కొత్తగా ఎన్నికలు నిర్వహించాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతుంది.