Kurumurthi Temple: స్వామి వారికి కొత్త చెప్పులు సమర్పించే వింత ఆచారం ఉన్న ప్రత్యేక ఆలయం ఉందని మీకు తెలుసా? తెలంగాణలోని మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కురుమూర్తి స్వామి ఆలయ చరిత్ర, ప్రత్యేకతలు, కార్తీక మాస జాతర, ఉద్దాల మహోత్సవం విశేషాలు మీకోసం.
తెలంగాణలోని మహబూబ్ నగర్ జిల్లా చిన్నచింతకుంట మండలం అమ్మాపురం సమీపంలో కొలువైన శ్రీ కురుమూర్తి స్వామి ఆలయం ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఏడు కొండల మధ్య వెలసిన శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామిని భక్తులు ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో కొలుస్తారు. తిరుమల వెళ్లలేని భక్తులకు ఈ క్షేత్రం ఎంతో అందుబాటులో ఉండటంతో దీనిని ప్రజలు 'పేదల తిరుపతి', 'రెండో తిరుపతి', 'పాలమూరు తిరుపతి' అని పిలుచుకుంటారు. శ్రీ కురుమూర్తి శ్రీనివాస స్వామి ఆలయంగా కూడా పిలువబడే ఈ పుణ్యక్షేత్రానికి ఏడాది పొడవునా భక్తులు తరలివస్తారు.
26
గుహలో వెలసిన స్వయంభువుడు.. ఆలయ చరిత్ర ఇదే
కురుపతి కొండలపై ప్రకృతి రమణీయత మధ్య ఈ ఆలయం నిర్మితమైంది. ఈ ఆలయ చరిత్ర క్రీ.శ. 1350 నాటిదని చెబుతారు. మొదట రెండు కొండల మధ్య ఉన్న ఒక సహజ గుహలో స్వామి వారు స్వయంభువుగా వెలిశారు. అప్పట్లో భక్తులు స్వామి వారి దర్శనం కోసం గుహలోకి పాకుతూ వెళ్లేవారు. దాదాపు 630 ఏళ్ల పాటు గుహలోనే పూజలు అందుకున్న తర్వాత, ముక్కెర వంశానికి చెందిన శ్రీ ముక్కెర చంద్రారెడ్డి కొండపై ఆలయాన్ని నిర్మించి స్వామి వారిని ప్రతిష్ఠించారు.
అనంతరం గద్వాల సంస్థానాధీశులు కూడా ఆలయ అభివృద్ధికి కృషి చేశారు. అయితే, ఆలయంలోని అసలు గుహ గర్భగుడిని నేటికీ అలాగే సంరక్షిస్తున్నారు. తెలుగు పదాలైన 'కురు' (చేయుట), 'మతి' (మనస్సు), 'పతి' (స్వామి) కలయికతో ఈ క్షేత్రానికి కురుమూర్తి అనే పేరు వచ్చింది. భక్తుల కోసం కొండలపై వెలవాలని లక్ష్మీదేవి కోరడంతో శ్రీనివాసుడు ఇక్కడ కొలువుదీరాడని స్థలపురాణం చెబుతోంది.
36
కురుమూర్తి ఆలయ నిర్మాణ ప్రత్యేకతలు
కురుమూర్తి ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం వద్ద పెద్ద గోపురం ఆకట్టుకుంటుంది. కొండపై ఉన్న ప్రధాన ఆలయానికి చేరుకోవడానికి భక్తులు సుమారు 200 మెట్లు ఎక్కాల్సి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం వాహనాలు కూడా పైకి వెళ్లే సదుపాయం ఉంది. మెట్ల మార్గంలో సగం దూరం ఎక్కాక శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం, ప్రధాన ద్వారానికి ముందు శ్రీ చెన్నకేశవ స్వామి ఆలయం దర్శనమిస్తాయి. కొండ దిగువన ఉన్న పవిత్ర కోనేరు ఆలయానికి మరో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.
కురుమూర్తి స్వామి జాతర పాలమూరు ప్రాంతంలోనే అతిపెద్ద ఆధ్యాత్మిక వేడుక. ప్రతి ఏటా కార్తీక మాసంలో ఈ జాతర ప్రారంభమవుతుంది. దాదాపు 19 రోజుల పాటు ప్రధాన ఉత్సవాలు, మొత్తం నెలన్నర రోజుల పాటు జాతర సందడి కొనసాగుతుంది. 2026 సంవత్సరానికి సంబంధించి బ్రహ్మోత్సవాలు నవంబర్ 10 నుండి నవంబర్ 25 వరకు జరగనున్నాయి.
ఈ వేడుకలకు తెలంగాణతో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, మహారాష్ట్రల నుండి లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు. అంకురార్పణ, ధ్వజారోహణం, భైరవ పూజ, 108 కలశ అభిషేకం వంటి వైదిక కార్యక్రమాలతో ఉత్సవాలు మొదలవుతాయి. ప్రతిరోజూ హంస వాహనం, మయూర వాహనం వంటి వివిధ వాహన సేవలు, స్వామి వారి కల్యాణోత్సవం, అలంకారోత్సవం ఎంతో వైభవంగా నిర్వహిస్తారు.
56
జాతరలో ప్రధాన ఆకర్షణ ఉద్దాల ఉత్సవం
కురుమూర్తి జాతరలో అత్యంత కీలకమైన ఘట్టం ఉద్దాల ఉత్సవం. 2026 నవంబర్ 16న ఈ ఉత్సవం జరగనుంది. స్వామి వారికి తోలు చెప్పులు సమర్పించడం ఇక్కడి ప్రత్యేక ఆచారం. కృష్ణా నది తీరాన లక్ష్మీదేవితో కలిసి నడుస్తున్న వెంకటేశ్వర స్వామి పాదాలకు రాళ్లు గుచ్చుకోకుండా నదీమతల్లి చెప్పులు బహూకరించిందని పురాణ కథనం.
చిన్నచింతకుంట మండలం వడ్డెమాన్ గ్రామానికి చెందిన దళిత కళాకారుల కుటుంబాలు తరతరాలుగా ఈ పాదుకలను తయారు చేసే గౌరవాన్ని పొందుతున్నాయి. పాదుకలు తయారు చేసే మూడు రోజుల పాటు కళాకారులు అత్యంత నియమనిష్ఠలతో ఉపవాసం ఉంటూ, కేవలం పాలు, పండ్లు మాత్రమే తీసుకుంటారు.
66
సామాజిక సామరస్యానికి ప్రతీక
దీపావళి తర్వాత సుమారు వారం రోజులకు వడ్డెమాన్ గ్రామం నుండి డప్పు వాయిద్యాలు, జానపద నృత్యాల మధ్య కొత్త పాదుకలను భారీ ఊరేగింపుగా కొండపైకి తీసుకువస్తారు. ప్రధాన ఆలయం పక్కనే ఉన్న 'ఉద్దాల మండపం'లో పాత పాదుకలను తొలగించి కొత్త వాటిని ప్రతిష్ఠిస్తారు. స్వామి వారి పాదుకలతో వీపుపై మెల్లగా తట్టించుకుంటే పాపాలు తొలగిపోతాయని, అనారోగ్యాలు నయమవుతాయని, దుష్టశక్తులు దరిచేరవని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.
అమ్మాపూర్, కురుమూర్తి, చిన్నచింతకుంట, దుప్పల్లి, గూడూరు తదితర గ్రామాల ప్రజలు రోజుల ముందే జాతరకు సిద్ధమవుతారు. భక్తుల రద్దీని దృష్టిలో ఉంచుకుని అధికారులు రవాణా, పారిశుధ్యం, భద్రతా ఏర్పాట్లను పర్యవేక్షిస్తారు. భక్తిభావంతో పాటు సామాజిక సామరస్యాన్ని, గ్రామీణ కళలను, స్థానిక చిరు వ్యాపారుల ఆర్థిక వ్యవస్థను ఈ జాతర ఎంతగానో ప్రోత్సహిస్తోంది.
