జీవితఖైదు అంటే.. ఊపిరున్నంతవరకు జైలులో ఉండడమే.. అలహాబాద్ హైకోర్టు..

యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష అనేది నిందితుల సహజ జీవితకాలం ఉన్నంత వరకు ఉంటుందని, దీనిని హైకోర్టు నిర్ధారించిన సంవత్సరాలను బట్టి నిర్ణయించలేమని అలహాబాద్ హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. 

అలహాబాద్ : 1997 సంవత్సరం నాటి ఒక కేసులో ట్రయల్ కోర్టు ఐదుగురు హత్యానేర దోషులకు విధించిన జీవిత ఖైదును సమర్థిస్తూ జస్టిస్ సునీతా అగర్వాల్, జస్టిస్ సుభాష్ చంద్ర శర్మలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ విధంగా పేర్కొంది. ముఖ్యంగా, దోషుల్లో ఒకరైన కల్లు తాను ఇప్పటికే దాదాపు 20-21 ఏళ్ల జైలు శిక్ష అనుభవించానని వాదించాడు. దీనిమీద న్యాయస్థానం స్పష్టతనిస్తూ.. ఎన్నేళ్లు జీవితఖైదు పడిందనేది కోర్టు నిర్ణయించే సంవత్సరాలను బట్టి ఉండదని.. జీవిత ఖైదు అంటూ ఒక మనిషి పూర్తి జీవితకాలంఅని.. దీన్ని బట్టి జీవిత ఖైదు కాలాన్ని నిర్ధిష్టంగా నిర్ణయించడం న్యాయస్థానానికి అనుమతించదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. 

కేసు వివరాల్లోకి వెడితే.. జీవిత ఖైదు విధించబడిన ఐదుగురు హత్యనేరంలోని నిందితులు దాఖలు చేసిన మూడు అప్పీళ్లను కోర్టు విచారించింది. వారిలో ఒకరు అప్పీల్ పెండింగ్‌లో ఉన్న సమయంలో మరణించినందున, అతని తరపున అప్పీల్ రద్దు చేయబడింది. మొత్తం ఐదుగురు నిందితులు కల్లు, ఫూల్ సింగ్, జోగేంద్ర (ఇప్పుడు చనిపోయారు), హరి, చరణ్ లు. వీరు తమ 12 బోర్ గన్‌లు, రైఫిల్స్‌తో  జై సింగ్‌ అనే వ్యక్తిని చంపేశారు. ఈ హత్యానేరం కింద వీరు దోషులుగా నిర్ధారించబడ్డారు. ట్రయల్ కోర్టు తీర్పును ధృవీకరిస్తూ హైకోర్టు ఈ విధంగా తెలిపింది:

"కేసు పూర్వాపరాలు పరిశీలిస్తే.. సాక్ష్యాల దగ్గరి నుండి జై సింగ్ హత్యకు దారితీసిన ప్రతి పరిస్థితిని ప్రాసిక్యూషన్ నిరూపించిందని చూడవచ్చు. ప్రత్యక్ష సాక్షి,  వైద్య పరమైన సాక్ష్యాలు రెండూ ఒకదానికొకటి ధృవీకరించాయి. అందువల్ల, ట్రయల్ కోర్ట్  నేరారోపణ తీర్పులో బలహీనతను కనుగొనవచ్చు. ట్రయల్ కోర్ట్ అందించిన శిక్ష తక్కువగా ఉంటుంది."

కోర్టులో శిక్ష తగ్గించమని అడిగినప్పుడు...
శిక్షను తగ్గించమని కోర్టుకు అప్పీల్ చేసుకున్నప్పుడు.. కోర్టు క్రిమినల్ ప్రొసీజర్ కోడ్ సెక్షన్ 28ని పరిగణనలోకి తీసుకుంది. ఇది చట్టం ప్రకారం అందులో చెప్పిన శిక్షను విధించడానికి కోర్టుకు అధికారం ఇస్తుంది. ఈ కేసు కోర్టు సెక్షన్ 302 IPCకి సంబంధించింది. ఇది యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష లేదా మరణశిక్ష విధించడానికి కోర్టుకు అధికారం ఇస్తుంది. హత్య చేసిన నేరానికి కనీస శిక్ష జీవిత ఖైదు  గరిష్టంగా మరణశిక్ష అని స్పష్టమవుతుంది. దీని దృష్ట్యా, చట్టం ద్వారా అధికారం పొందిన కనీస శిక్షను కోర్టు తగ్గించలేదని పేర్కొంది.

ఇక ఇప్పుడు, జీవిత ఖైదు అనే పదానికి అర్థం.., 

HC గోపాల్ వినాయక్ గాడ్సే vs స్టేట్ ఆఫ్ మహారాష్ట్ర, ఇతరుల AIR 1961 SC 600 కేసును ప్రస్తావించింది, ఈ పదం దోషి మొత్తం కాలాన్ని సూచిస్తుంది అని సుప్రీం కోర్టు పేర్కొంది. క్రిమినల్ ప్రొసీజర్ కోడ్ సెక్షన్ 433-Aతో, సెక్షన్ 432 కింద ఉపశమనం మంజూరు చేయడానికి ప్రభుత్వ అధికారానికి లోబడి ఉండే మనిషి జీవితకాలం. 

దుర్యోధన్ రౌట్ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ ఒరిస్సా (2015) 2 SCC 783 కేసులో SC  2016 నిర్ణయాన్ని కూడా కోర్టు ప్రస్తావించింది, ఇందులో యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష పడిన వ్యక్తి తన జీవితాంతం జీవిత ఖఐదు అనుభవించవలసి ఉంటుందని నిర్ధారించబడింది. ముఖ్యంగా, హైకోర్టు డివిజన్ బెంచ్ రెండు కేసుల్లో [క్రిమినల్ అప్పీల్ నెం.2135 ఆఫ్ 2013 (సావిర్ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ యు.పి) క్రిమినల్ అప్పీల్ నెం.1839 ఆఫ్ 2004 (వీర్సెన్ vs స్టేట్ ఆఫ్ యు.పి)] పేర్కొన్నట్లు కోర్టు పేర్కొంది. సెక్షన్ 302 IPC కింద జీవిత ఖైదు కాలాన్ని వరుసగా 14.6 సంవత్సరాలు,15 సంవత్సరాలుగా తప్పుగా నిర్ణయించారు.

కాబట్టి, మారు రామ్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా & Anr 1980 AIR 2147, వికాస్ యాదవ్ vs స్టేట్ ఆఫ్ U.P , ఇతరులు (2016) 9 SCC 541 కేసుల్లో సుప్రీంకోర్టు తీర్పులను తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నందున ఈ రెండు తీర్పులను న్యాయస్థానం క్యూరియంలో ఉంచింది. 

ఇప్పుడు, ప్రస్తుతం ఉన్న కేసుకు సంబంధించి, ఉపశమన చట్టం ప్రకారం, జీవిత ఖైదీ కనీసం 14 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష అనుభవించిన తర్వాత అతనికి ఉపశమనం కల్పించడం రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విచక్షణ పరిధిలో ఉందని కోర్టు పేర్కొంది.అయితే, అప్పీలుదారు కల్లు 20-21 సంవత్సరాలు జైలులో ఉన్నారని గమనించిన కోర్టు, అతని శిక్షాకాలం పూర్తై  విడుదలయ్యాక, అతని పరిస్థితిని అంచనా వేయాలని జైలు అధికారులకు తెలిపింది. రాష్ట్ర అధికారులకు సిఫార్సు చేస్తే, జీవిత ఖైదీల ఉపశమనం విషయంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూపొందించిన విధానం కిందికి అప్పీలుదారు కేసు వస్తుంది.

పై విషయాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని, అప్పీళ్లు కొట్టివేయబడ్డాయి. అప్పీలుదారులు ఫూల్ సింగ్, కల్లు ఇప్పటికే జైలులో ఉన్నారు కాబట్టి, వారికి సంబంధించి ఎటువంటి ఆదేశాలు రాలేదు. అయితే, అప్పీలుదారులైన హరి అలియాస్ హరీష్ చంద్ర, చరణ్‌లను అదుపులోకి తీసుకుని, మిగిలిన శిక్షను అనుభవించడానికి వారిని జైలుకు పంపాలని సంబంధిత కోర్టు ఆదేశించింది.