కోలీజియం వ్య‌వ‌స్థ‌పై మాజీ సీజేఐ యూయూ.లలిత్ కీల‌క వ్యాఖ్య‌లు

New Delhi: కొలీజియం వ్యవస్థ సరైన నమూనా అని సుప్రీంకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి యూయూ. లలిత్ అన్నారు. న్యాయమూర్తుల నియామకంలో ఇంతకంటే గొప్పది ఏమీ లేదని ఆయ‌న అభిప్రాయ‌ప‌డ్డారు. కొలీజియం వ్యవస్థ నాణ్యత పరంగా అత్యుత్తమమైనదని, అది కొనసాగాలని పేర్కొన్నారు.   

Former CJI UU Lalit Defends Collegium System: న్యాయమూర్తుల నియామకానికి ప్రస్తుతం ఉన్న కొలీజియం వ్యవస్థ కంటే మెరుగైన వ్యవస్థ ఏదీ లేదని సుప్రీంకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఉదయ్ ఉమేశ్ లలిత్ అభిప్రాయపడ్డారు. క్యాంపెయిన్ ఫర్ జ్యుడీషియల్ అకౌంటబిలిటీ అండ్ రిఫార్మ్స్ (సీజేఏఆర్) నిర్వహించిన 'జ్యుడీషియల్ అపాయింట్మెంట్స్ అండ్ రిఫార్మ్స్' అనే అంశంపై జరిగిన కార్యక్రమంలో సుప్రీంకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి న్యాయమూర్తుల నియామకాల ప్రక్రియలో చేపట్టే వివిధ స్థాయిల పరిశీలన, సంప్రదింపుల గురించి వివరించారు. ఈ క్ర‌మంలోనే న్యాయమూర్తుల నియామకంలో కొలీజియం వ్యవస్థ పూర్తి ఆదర్శమనే అభిప్రాయం వ్య‌క్తంచేశారు. రాజ్యాంగ కోర్టుల్లో న్యాయమూర్తుల పేర్లను సిఫారసు చేసే ప్రక్రియ కఠినంగా ఉందన్నారు.

''కొలీజియం వ్యవస్థ కంటే మెరుగైన వ్యవస్థ మన దగ్గర లేదని నేను నమ్ముతున్నాను. నాణ్యత పరంగా కొలీజియం వ్యవస్థను మించినది ఏదీ లేకపోతే కొలీజియం వ్యవస్థ మనుగడ సాగించేలా కృషి చేయాలి'' అని అన్నారు. 2022 నవంబర్ లో పదవీ విరమణ చేసిన జస్టిస్ లలిత్ మాట్లాడుతూ, సమర్థులైన అభ్యర్థుల మెరిట్ ను నిర్ణయించడానికి న్యాయవ్యవస్థ మెరుగైన స్థితిలో ఉందనీ, ఎందుకంటే అక్కడ వారి పనిని ఏళ్ల తరబడి చూసుకుంటున్నారని అన్నారు. ఈ వ్యవహారం సుప్రీంకోర్టు కొలీజియంకు చేరితే ఆ పేరును ఆమోదించే పరిస్థితి ఉంటుంద‌ని తెలిపారు. కేంద్ర న్యాయశాఖ మంత్రి, ఉపరాష్ట్రపతి న్యాయ‌మూర్తుల నియామ‌కం విష‌యంపై వ్యాఖ్య‌లు చేశారు. కొలీజియం వ్యవస్థపై జరుగుతున్న చర్చల నేపథ్యంలో ఇటీవల పదవీ విరమణ చేసిన సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి చేసిన‌ వ్యాఖ్యలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.

కొలీజియం వ్యవస్థ అంశంపై ఉపరాష్ట్రపతి జగదీప్ ధన్కర్ ఇటీవల మాట్లాడుతూ జాతీయ న్యాయ నియామకాల కమిషన్ (ఎన్జేసీ)ను రద్దు చేయడం ద్వారా సుప్రీంకోర్టు పార్లమెంటరీ సార్వభౌమత్వాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీసిందనీ, తీర్పును అగౌరవపరిచిందని అన్నారు. పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా ఎన్జేఏసీని అమ‌లు చేసింది. సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టులకు న్యాయమూర్తుల నియామకంలో కొలీజియం వ్యవస్థను రద్దు చేయాలనే సూచ‌న‌లు సైతం అందాయి. అయితే, ఇది రాజ్యాంగ విరుద్ధమని అత్యున్నత న్యాయస్థానం కొట్టివేసింది. 

కేంద్ర న్యాయశాఖ మంత్రి కిరణ్ రిజిజు కూడా కొలీజియం వ్యవస్థపై పలుమార్లు విమర్శలు చేశారు. సుప్రీంకోర్టు వార్నింగ్ ఇవ్వడం తాను చూశానని రిజిజు అన్నారు. "ఈ దేశ యజమానులు ఇక్కడి ప్రజలే. మేము సేవకులం. అందరూ సేవకులే. వారు సేవ చేయడానికి వచ్చారు. అది ఎవరికైనా సొంతమైతే తెలుస్తుంది. మనకు మార్గదర్శి ఎవరైనా ఉన్నారంటే అది రాజ్యాంగమే. రాజ్యాంగం ప్రకారం ప్రజల ఆలోచనల మేరకే దేశం నడుస్తుంది" అని ఆయ‌న అన్నారు. 

కాగా, సీనియర్ న్యాయవాదులు ఆదిత్య సోంధీ, దుష్యంత్ దవే, ప్రొఫెసర్ ఫైజాన్ ముస్తఫా, ప్రొఫెసర్ మోహన్ గోపాల్ లు 'జ్యుడీషియల్ అపాయింట్మెంట్స్ అండ్ రిఫార్మ్స్' అనే అంశంపై జరిగిన సెమినార్ తొలి సెషన్ లో ప్రసంగించారు. ఈ సందర్భంగా న్యాయవాది ప్రశాంత్ భూషణ్ సభకు ప్రారంభోపన్యాసం చేశారు. ఈ సమావేశానికి అడ్వకేట్ చెరిల్ డిసౌజా మోడరేటర్ గా వ్యవహరించారు.