
ప్రధాని హోదాలో ఉండే వ్యక్తి మాట్లాడే ప్రతి మాట, పంపే ప్రతి సమాచారం అత్యంత రహస్యంగా ఉండాలి. శత్రు దేశాలు లేదా సైబర్ నేరగాళ్లు ఆ సంభాషణలను టాప్ చేయడం లేదా హ్యాక్ చేయడం దాదాపు అసాధ్యం కావాలి. ఈ క్రమంలో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ రెండు రకాల ఫోన్లను సందర్భాన్ని బట్టి ఉపయోగిస్తుంటారు.
మొదటిది అత్యున్నత ప్రభుత్వ రహస్యాలు, కేబినెట్ భేటీలు, అధికారిక సంభాషణల కోసం వాడే ప్రత్యేక RAX (Restricted Area Exchange) ఫోన్. రెండోది బహిరంగ కార్యక్రమాలు, ఫొటోగ్రఫీ, సోషల్ మీడియా నిర్వహణ కోసం వాడే సాధారణ కమర్షియల్ స్మార్ట్ఫోన్లు. ప్రధాని భద్రతకు సంబంధించి ఈ రెండు పరికరాల పనితీరు, వాటి వెనుక ఉన్న కఠినమైన సెక్యూరిటీ ప్రోటోకాల్స్ వివరాలు ఇప్పుడు చూద్దాం.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ సురక్షితమైన, అధికారిక సంభాషణల కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన RAX (Restricted Area Exchange) ఫోన్ను ఉపయోగిస్తారు. ఇది మార్కెట్లో అందరికీ అందుబాటులో ఉండే సాధారణ మొబైల్ కాదు. భారత్కు చెందిన సెంటర్ ఫర్ డెవలప్మెంట్ ఆఫ్ టెలిమాటిక్స్ (C-DOT) సంస్థ దీనిని ప్రత్యేకంగా ప్రభుత్వ అవసరాల కోసం అభివృద్ధి చేసింది.
ఈ పరికరం ద్వారా జరిగే కాల్స్ అత్యంత భద్రతా ప్రమాణాలతో కూడుకుని ఉంటాయి. సాధారణ టెలికాం నెట్వర్క్ల ద్వారా కాకుండా పూర్తిగా ఎన్క్రిప్ట్ చేసిన ప్రత్యేక కమ్యూనికేషన్ ఛానెళ్ల ద్వారా ఈ వ్యవస్థ పనిచేస్తుంది. ప్రధాని కార్యాలయం ఆయన వాడే మోడల్ వివరాలను అధికారికంగా బయటకు చెప్పకపోయినప్పటికీ, ఆర్ఎక్స్ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థను సురక్షిత నెట్వర్క్గా ఉపయోగిస్తున్నారు.
RAX ఫోన్ నెట్వర్క్ అత్యంత భద్రమైన సైబర్ రక్షణను కలిగి ఉంటుంది. ఇందులో ప్రధానంగా చెప్పుకోదగిన సాంకేతిక ఫీచర్లు ఇవే..
• ట్రిపుల్ లేయర్ ఎన్క్రిప్షన్: సంభాషణలు ప్రారంభమయ్యే హ్యాండ్సెట్ స్థాయి నుంచే బహుళ అంచెల ఎన్క్రిప్షన్ అమల్లో ఉంటుంది. దీనివల్ల కాల్ సిగ్నల్స్ను అడ్డుకోవడం, టాపింగ్ చేయడం లేదా లొకేషన్ ట్రాక్ చేయడం సాధ్యం కాదు.
• మిలిటరీ గ్రేడ్ ఫ్రీక్వెన్సీలు: ఇది సాధారణ కమర్షియల్ స్పెక్ట్రమ్ ద్వారా కాకుండా సైనిక, రక్షణ అవసరాల కోసం కేటాయించిన ప్రత్యేక ఫ్రీక్వెన్సీ బ్యాండ్స్పై మాత్రమే పనిచేస్తుంది.
• బయోమెట్రిక్ గుర్తింపు: ఫోన్ను అనధికారిక వ్యక్తులు ఎవరూ అన్లాక్ చేయకుండా ఉండేందుకు అధునాతన ఫింగర్ప్రింట్ ఆథెంటికేషన్ వ్యవస్థ ఉంటుంది.
• లైవ్ పిక్చర్ వెరిఫికేషన్: సురక్షిత నెట్వర్క్లో కాల్ చేస్తున్న అవతలి వ్యక్తి గుర్తింపును రియల్ టైమ్లో ధ్రువీకరించే లైవ్ విజువల్ కన్ఫర్మేషన్ ఫీచర్ ఇందులో ఉంది.
RAX ఫోన్ పనిచేసే పరిధి చాలా పరిమితమైనది. ఇది ప్రభుత్వ క్లోజ్డ్ నెట్వర్క్లో మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటుంది. దేశ అగ్రగామి సైనిక నాయకత్వం, కేబినెట్ మంత్రులు, ఉన్నతాధికారులు మాత్రమే ఈ కమ్యూనికేషన్ లైన్ పరిధిలోకి వస్తారు.
ఈ మొత్తం వ్యవస్థను నేషనల్ టెక్నికల్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ (NTRO), మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (MeitY) వంటి అత్యున్నత జాతీయ భద్రతా సంస్థలు 24 గంటలూ నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుంటాయి. ఈ రక్షణ అంచెల వల్ల నెట్వర్క్లోకి ఎలాంటి బాహ్య సైబర్ బెదిరింపులు చొరబడలేవు.
సాధారణ ప్రజలు RAX ఫోన్లను కొనుగోలు చేయడానికి కుదరదు. కాబట్టి దీనికి నిర్దిష్టమైన అమ్మకం ధర అనేది ఉండదు. అయితే టెలికాం పరిశ్రమ కథనాల ప్రకారం, ఈ సెక్యూర్ నెట్వర్క్ సేవలను పొందే ప్రభుత్వ వినియోగదారుడికి నెలకు సుమారు రూ.2,354 సేవా రుసుము ఖర్చవుతుందని పలు రిపోర్టులు పేర్కొంటున్నాయి. ఇది ఫోన్ పరికరం ధర కాదు, కేవలం ఆ నెట్వర్క్ కనెక్షన్ నిర్వహణ కోసం అయ్యే నెలవారీ ఛార్జ్ మాత్రమే.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ విదేశీ పర్యటనల్లో, ప్రపంచ నాయకులతో సెల్ఫీలు దిగేటప్పుడు లేదా ప్రచార కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నప్పుడు ఆపిల్ ఐఫోన్ ఉపయోగిస్తూ కనిపించారు. గతంలో ఆయన ఐఫోన్ 5ఎస్, ఐఫోన్ 6, ఐఫోన్ 7, ఐఫోన్ ఎక్స్ వంటి మోడళ్లను ఉపయోగించిన ఆధారాలు ఉన్నాయి.
అయితే ఆయన వాడే ఈ కమర్షియల్ స్మార్ట్ఫోన్లను సెక్యూరిటీ ఏజెన్సీలు (SPG) పూర్తిగా రీ-కాన్ఫిగర్ చేస్తాయి. ఇందులో సాధారణ సిమ్ కార్డ్ డైరెక్ట్ కనెక్షన్ ఉండదు. థర్డ్ పార్టీ మెసేజింగ్ యాప్స్, అన్సెక్యూర్డ్ బ్రౌజర్లు, ప్రమాదకర నెట్వర్క్ ప్రొటోకాల్స్ను డిసేబుల్ చేస్తారు. వీటిని కేవలం పబ్లిక్ ఇంటరాక్షన్, వ్యక్తిగత ఫొటోగ్రఫీ, సెక్యూర్ ప్రాక్సీ సర్వర్ల ద్వారా అధికారిక సోషల్ మీడియా పోస్టులు పెట్టడానికి మాత్రమే ప్రధాని బృందం ఉపయోగిస్తుంది.