భార‌త స్వ‌తంత్ర పోరాటంలో స్పూర్తిదాయ‌క ఘ‌ట్టం ‘సన్యాసి-ఫకీర్ తిరుగుబాటు’

భారత దేశ స్వ‌తంత్ర పోరాటంలో ఒక స్ఫూర్తిదాయకమైన అధ్యాయం ఉంది, హిందూ సన్యాసులు, ముస్లిం ఫకీర్లు ఆయుధాలు చేపట్టి ఆంగ్లేయులతో ఉమ్మడిగా పోరాడారు. దీనినే సన్యాసి-ఫకీర్ తిరుగుబాటుగా పిలుస్తారు. ఇది 18 వ శతాబ్దంలో బెంగాల్, బీహార్ లతో ప్రాంతంలో మూడు దశాబ్దాల పాటు చెలరేగింది.  ఆ స‌మ‌యంలో బెంగాల్ కు తీవ్ర క‌రువు వ‌చ్చింది. దీని కార‌ణంగా 10 మిలియన్ల మంది మరణించారు. పంటలు పండ‌క పోవ‌డం, ప్ర‌కృతి వైప‌రీత్యాలు, ఆక‌లి కేక‌లు వంటివి ఈ ప్రాంతంలో జనజీవనాన్ని పరుగులు పెట్టించాయి. ఇదే సమ‌యంలో ఈస్టిండియా కంపెనీ అత్యంత దారుణంగా బ‌ల‌వంతంగా ప‌న్నులు వేస్తూ దోపిడీ చేయ‌డం ప్రారంభించాయి.రామనామి సన్యాసులు, మదారీ ఫకీర్లు తీర్థయాత్రల కోసం భిక్షాటన చేసేవారు, వీరు సాంప్రదాయకంగా ఈ ప్రాంత ప్రజల నుండి భిక్షాటనను కోరుకున్నారు. కానీ కరువు అసలే క‌రువు. మ‌ళ్లీ ఈస్టిండియా కంపెనీ పన్నుల భారం వ‌ల్ల ప్ర‌జ‌ల జీవ‌నమే క‌ష్టంగా మారింది. వారు భిక్షువులకు కూడా సాయం చేయ‌లేనంత ధీన‌స్థితికి చేరుకున్నారు. ఈ దుఃఖాన్ని ఇక భరించలేక స‌న్యాసులు, ఫ‌కీర్లు కంపెనీ అధికారుల‌పై ప్రతిఘటించడం ప్రారంభించారు. సన్యాసులు, ఫకీర్లు ఆయుధాలు చేపట్టి, విదేశీ ఆక్రమణదారుడికి వ్యతిరేకంగా పెరుగుతున్న కోపోద్రిక్త జనసమూహాన్ని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. దీంతో బెంగాల్, బీహార్ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఉన్న ఈ ప్రాంతం అంతటా నెత్తుటి ఘర్షణలు వ్యాపించాయి. తిరుగుబాటుదార్లను బందిపోట్లు, దుర్మార్గులుగా ముద్రవేసి మొదటి గవర్నర్ జనరల్ వారన్ హేస్టింగ్స్ నాయకత్వంలోని కంపెనీ విస్తృతమైన అణచివేతను ప్రారంభించింది. దీంతో సన్యాసుల నాయకత్వంలో హిందూ, ముస్లిం తిరుగుబాటుదారులు కంపెనీ ఖ‌జానాను లూటీ చేయడం, ఇంగ్లీష్ అధికారుల‌ను హ‌త‌మారుస్తూ వారిటి తిప్పికొట్టారు. వలసవాద ఆర్థిక విధానాల ద్వారా నిరుపేదలుగా ఉన్న ఢక్కాకు చెందిన ముస్లిన్ నేత కార్మికులను కూడా ఫకీర్లు సమీకరించారు. జమీందార్లు, వివిధ ప్రాంతాల పాలకులు రాణి చౌదరాణి వంటి నదీతీర యుద్ధంలో నిష్ణాతురాలైన పురాణ రాణి సన్యాసులకు మద్దతు ఇచ్చారు. అయితే ఉప్పొంగిన తీస్తా నదిలోని నాటు పడవల్లో తిరుగుబాటుదారులు కంపెనీ దళాలపై ఆకస్మిక దాడులు ప్రారంభించారు. కానీ ఆర్థిక, మానవ సంక్షోభ స‌మ‌యంలో కూడా ప్ర‌జ‌ల నుంచి బ‌ల‌వంతంగా సేకరించిన డ‌బ్బుతో కంపెనీ ఖజానా గ‌ట్టిగానే ఉంది. దీంతో వారు ఈ తిరుబాటును అణిచివేయ‌డానికి ప్ర‌య‌త్నించారు. కానీ ఈ సన్యాసి-ఫకీర్ తిరుగుబాటును ముగించడానికి కంపెనీకి దాదాపు మూడు దశాబ్దాలు పట్టింది.