కాగా.. ఇటీవలి డేటా ఆధారంగా కాంగ్రెస్ ఎంపీ శశిథరూర్  వాదనలను తిరస్కరించవచ్చు. దీనికి ముందు దక్షిణ, పశ్చిమ రాష్ట్రాలు తమ ఉత్తర, తూర్పు ప్రత్యర్ధుల ఖర్చుతో ఐదు దశాబ్దాలుగా అభివృద్ధి చెందిన చారిత్రక సందర్భాన్ని పునఃసమీక్షించడం అత్యవసరం.ఈ కథనం శశి థరూర్ వంటి వారిని ఆశ్చర్యపరుస్తుంది.
 
ఇలాంటి భావజాలం ప్రమాదకరం - నరేంద్ర మోదీ   

ఉత్తరాది-దక్షిణాది విభజన అంశంపై పార్లమెంట్‌లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మాట్లాడుతూ.. ‘‘మన రాష్ట్రంలో వసూలు చేసే పన్నులు పూర్తిగా మనవే.. సరిహద్దుల్లోని నదీ జలాలు మనవే.. మన భూమి నుంచి సేకరించిన ఖనిజాలు మనవే. మన సరిహద్దుల్లో పండించే వ్యవసాయోత్పత్తులు మనవి, ఇలాంటి భావజాలం ప్రమాదకరం, ఇది జాతీయ ఐక్యతను బలహీనపరుస్తుంది. అని పేర్కొన్నారు. 

స్వాతంత్య్రానంతరం ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, మధ్యప్రదేశ్, జార్ఖండ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, పశ్చిమ బెంగాల్ వెనుకబడిన రాష్ట్రాలకు చెందిన ఖనిజ సంపదను వెనుకబడిన రాష్ట్రాలుగా పేర్కొనబడిన రాష్ట్రాల ప్రగతికి మాత్రమే వినియోగించుకోలేదు. ఈ ప్రాంతాలకు ప్రయోజనం చేకూర్చడంతోపాటు నైరుతి రాష్ట్రాల అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం విధానాలను రూపొందించింది. ఈ విధానం 1957 నుండి 1992 వరకు 35 సంవత్సరాలు కొనసాగింది. ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో అభివృద్ధి వేగం మందగించింది. అదే సమయంలో నైరుతి రాష్ట్రాలు మరింత అభివృద్ధి చెందాయి. అని పేర్కొన్నారు.  

సమకాలీన కాలంలో పురోగతి, శ్రేయస్సు  

నైరుతి రాష్ట్రాలలో పురోగతిని ప్రోత్సహిస్తూ.. సరుకు సమీకరణ పథకం' (FES) అమలు చేయబడింది. అయితే..  ఇది ఈశాన్య రాష్ట్రాల అభివృద్ధి అవకాశాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపింది. ఖనిజాలు సమృద్ధిగా ఉన్నప్పటికీ.. ఈశాన్య రాష్ట్రాలు అభివృద్ధిలో వెనుకబడి ఉన్నాయి.

ఎఫ్‌ఈఎస్‌ విధానాన్ని అమలు చేయకుంటే.. ఖనిజాలు అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాలను ఇతరుల అభివృద్ధి కోసం దోపిడి చేయడం గురించి నేడు గొంతెత్తడం ఖాయం. FES విధానం నైరుతి రాష్ట్రాల అభివృద్ధిని సులభతరం చేసింది. అదే సమయంలో ఉత్తరాది రాష్ట్రాల అభివృద్ధి ఆశలకు ఎదురుదెబ్బ తగిలిందని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు.

FES: ఈశాన్యంలో వినాశనం, నైరుతిలో శ్రేయస్సు

ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, మధ్యప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్, ఛత్తీస్‌గఢ్ , జార్ఖండ్‌లలో బొగ్గు, ఇనుప ఖనిజం, డోలమైట్, సున్నపురాయి భారీ నిల్వలు ఉన్నాయి. ఈ రాష్ట్రాల్లో ఉక్కు కర్మాగారాలు, థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్లు, ఖనిజ నిక్షేపాల సమీపంలో వ్యూహాత్మకంగా ఉన్న సిమెంట్ కర్మాగారాలకు కేంద్రాలుగా పనిచేస్తాయి. ఇది ఉక్కు, విద్యుత్ , సిమెంట్ ఉత్పత్తికి కీలకమైన ముడి పదార్థాలను సులభంగా అందుబాటులో ఉంచేలా చేస్తుంది.

1907లో ఇండియన్ ఐరన్ అండ్ స్టీల్ కంపెనీ (IISCO) బ్యానర్‌పై బీహార్‌లోని జంషెడ్‌పూర్‌లో టాటా గ్రూప్ స్టీల్ ప్లాంట్‌ను స్థాపించడం. ఈ ఖనిజ సంపన్న ప్రాంతాల యొక్క వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది. ఇది కాకుండా.. స్టీల్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (SAIL) ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని బందా, ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని భిలాయ్, ఒడిశాలోని రూర్కెలా , పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని దుర్గాపూర్‌లో ఉక్కు కర్మాగారాలు, థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్‌లను ఏర్పాటు చేసింది. 1950- 1960లలో సమృద్ధిగా సహజ వనరులను కలిగి ఉన్న రాష్ట్రాలు ఉక్కు, విద్యుత్ , సిమెంట్ పరిశ్రమలను అభివృద్ధి చేశాయి. ఇది పారిశ్రామికీకరణ, ఆర్థిక శ్రేయస్సు తరంగానికి దారితీసింది. కానీ, 1960ల చివరలో పరిస్థితి మారింది. సంపన్న రాష్ట్రాల అభివృద్ధిలో స్తబ్దత నెలకొంది. ఉక్కు, విద్యుత్, సిమెంట్ పరిశ్రమలు నైరుతి రాష్ట్రాలకు పెద్ద ఎత్తున వలసలు జరిగాయి.

నెహ్రూ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన రాయితీ విధానం అయిన ఫ్రైట్ ఈక్వలైజేషన్ స్కీమ్ (FES) ఈ తిరుగుబాటులో కీలకమైన అంశంగా మారింది. సరుకు రవాణాలో రాయితీలు ఇచ్చే ఈ విధానం పెద్ద ఎత్తున గందరగోళానికి కారణమైంది.వనరులు అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాల నుండి సుదూర రాష్ట్రాలకు ముడి పదార్థాలను రవాణా చేయడానికి రవాణా ఖర్చులను తగ్గించడానికి రూపొందించబడింది. ఇది ముడి పదార్థాల లభ్యతతో సంబంధం లేకుండా పరిశ్రమలను నైరుతి ప్రాంతాలకు తరలించడానికి ప్రోత్సహించింది.  పర్యవసానంగా వనరులు అధికంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఉత్పత్తి , అభివృద్ధి ఊపందుకోవడం ఆకస్మికంగా నిలిచిపోయింది. ఈ విధానం వల్ల స్తబ్దత, ఆర్థిక అస్తవ్యస్తతకు దారి తీశాయి.  

 
దక్షిణ , పశ్చిమ రాష్ట్రాల ఆరోహణ
  
ప్రతికూల పరిణామాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి: నైరుతి రాష్ట్రాలు పరిశ్రమలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ, పన్ను రాబడి మరియు తలసరి ఆదాయంలో అభివృద్ధి చెందాయి. ఖనిజాలు అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాలు నిర్లక్ష్యం  నీడలో కొట్టుమిట్టాడుతున్నాయి. ఈ కఠోర వాస్తవికత గత అర్ధ శతాబ్దంలో నైరుతి రాష్ట్రాల యొక్క సమస్యాత్మక వృద్ధిని నొక్కి చెబుతుంది. 1957 నుండి 1992 వరకు అమలు చేయబడిన ఈ విధానం ఒక ఉత్ప్రేరకం వలె పనిచేసింది, ఒక ప్రాంతంలో మరొక ప్రాంతంలో శ్రేయస్సును పెంపొందించింది.

అయితే, సరళీకరణ రాకతో, ఈ నమూనా మారిపోయింది, ఉక్కు మరియు విద్యుత్ వంటి ఉత్పాదక పరిశ్రమలను వారు ఒకప్పుడు విడిచిపెట్టిన ఖనిజ సంపన్న రాష్ట్రాలకు తిరిగి రావడానికి ప్రేరేపించారు. ఏదేమైనప్పటికీ, 35 సంవత్సరాల FES పాలన యొక్క మచ్చలు ఈ రాష్ట్రాల ఆర్థిక ప్రకృతి దృశ్యాన్ని దెబ్బతీస్తూనే ఉన్నాయి, వాటి పునరుద్ధరణకు ఆటంకం కలిగిస్తుంది. బహుళ అధ్యయనాలు కథనాన్ని ధృవీకరిస్తాయి. నైరుతి రాష్ట్రాలు తమ సహచరులకు నష్టం కలిగించి, అసమానత, అన్యాయ కథను శాశ్వతం చేశాయి.

FES యొక్క లక్ష్యం ఖనిజ సంపదను  సమానంగా పంపిణీ చేయడం, రాష్ట్ర సహజ వనరులను దేశ సమిష్టి ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగించడం దీని ఉద్దేశ్యం. తద్వారా వనరులు లేని ప్రాంతాలలో కూడా అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం. కానీ, దీని ప్రతిఫలం వాస్తవికతకు పూర్తి భిన్నంగా ఉంది. FES అమలు సహజ వనరులతో సమృద్ధిగా ఉన్న రాష్ట్రాలపై వినాశనం సృష్టించింది. పంజాబ్ వంటి దక్షిణ, పశ్చిమ, ఉత్తర రాష్ట్రాలతో సహా సుదూర ప్రాంతాలకు సబ్సిడీ తోనే ఖనిజ వనరులను నిర్బంధంగా రవాణా చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. వనరులు అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాల నుండి పరిశ్రమల వలసలు ప్రారంభమయ్యాయి. 

 బలమైన మార్కెట్లు, విద్యా సంస్థలతో కూడిన పరిశ్రమలు పశ్చిమ-దక్షిణ రాష్ట్రాలకు వలస వచ్చాయి. ఇది నైరుతి రాష్ట్రాల్లో పరిశ్రమలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ, పన్నుల ఆదాయం, తలసరి ఆదాయం వృద్ధికి దారితీసింది. మరోవైపు ఖనిజ సంపన్న రాష్ట్రాలు నిర్లక్ష్యపు నీడలోకి వెళ్లిపోయాయి. 1957 నుండి 1992 వరకు అమలు చేయబడిన FES ఒక ప్రాంతంలో మరొక ప్రాంతంలో శ్రేయస్సును ప్రోత్సహించింది. సరళీకరణ తర్వాత పరిస్థితి మారిపోయింది. ఖనిజాలు అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాల్లో ఉక్కు, విద్యుత్ వంటి పరిశ్రమలు పునరాగమనం చేశాయి.

  
ఉత్తర-దక్షిణ రాజకీయ విభజన ప్రమాదకరం

కేంద్రం-రాష్ట్రాల కేటాయింపు అంశాన్ని ఉత్తర-దక్షిణ అంశంగా చిత్రీకరించారన్న శశిథరూర్ వాదన తప్పు. దీనికి మద్దతు ఇవ్వలేము. మొత్తం రూ.16.63 లక్షల కోట్ల ప్రత్యక్ష పన్ను వసూలైంది. ప్రత్యక్ష పన్నులు మహారాష్ట్రలో రూ.6.05 లక్షల కోట్లు, ఢిల్లీలో రూ.2.22 లక్షల కోట్లు, కర్ణాటకలో రూ.2.08 లక్షల కోట్లు, తమిళనాడులో రూ.1.07 లక్షల కోట్లు.

ఈ నాలుగు రాష్ట్రాలు కలిసి రూ. 11.42 లక్షల కోట్లు (69%) ప్రత్యక్ష పన్నుల రూపంలో అందిస్తున్నాయి. ప్రత్యక్ష పన్నుల కోసం ఆదాయాన్ని సమకూర్చే ఏజెన్సీలు వివిధ రాష్ట్రాల్లో పనిచేస్తున్నాయి. పన్నుల సొమ్ము పూర్తిగా ఆ రాష్ట్రానికే చెందుతుందనే భావన అసంబద్ధం. ఉదాహరణకు ఢిల్లీలో వసూలు చేసిన రూ.2.22 లక్షల కోట్ల పన్ను కేవలం ఢిల్లీ సరిహద్దుల్లోనే కాకుండా దేశవ్యాప్తంగా ఆర్జించిన లాభాల్లో భాగం. 

వివిధ రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చే కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు పెద్ద సంఖ్యలో ఢిల్లీలో పన్నులు చెల్లిస్తున్నారు. ఆ పన్నులు ఢిల్లీ నుంచి అని చెప్పడం సరైనదేనా? అదేవిధంగా.. చెన్నై, ముంబై, బెంగళూరు తమ తమ రాష్ట్రాల్లోని పన్ను రాబడికి మూడు వంతుల వాటాను అందిస్తున్నాయి. పన్ను చెల్లింపులు లాభాలు ఆర్జించే రాష్ట్ర సరిహద్దులను దాటుతాయి. రాజ్యాంగ ఆదేశం వ్యాపారాలు దేశవ్యాప్తంగా పనిచేయడానికి అనుమతిస్తుంది. లాభాలు వచ్చే రాష్ట్రాల మధ్య పన్ను రాబడిని న్యాయమైన పంపిణీని ఇది తప్పనిసరి చేస్తుంది.

అందువల్ల, పన్ను వసూలు చేసిన రాష్ట్రం దానిని క్లెయిమ్ చేయడం తప్పు. ఆ పన్ను ప్రత్యక్షమైనా పరోక్షమైనా.. ఈ తప్పుడు ప్రాతిపదికన ఉత్తర-దక్షిణ రాజకీయాలు చేయడం అపార్థానికి దారి తీస్తుంది. అంతేకాకుండా రాజకీయ చర్చ , జాతీయ ఐక్యతకు తీవ్ర ప్రమాదాన్ని కలిగిస్తుంది.

అన్నామలై సమాధానం

ఎక్కువ జనాభా ఉన్న ఉత్తరాది రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ డబ్బు ఇస్తున్నారని శశి థరూర్ వాదించారు. శశి థరూర్‌కు తమిళనాడు బీజేపీ అధ్యక్షుడు అన్నామలై సమాధానమిచ్చారు. కేంద్రం,  రాష్ట్రాల మధ్య ఆదాయ పంపిణీని నిర్ణయించడానికి రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారం ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి ఫైనాన్స్ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని ఆయన నొక్కిచెప్పారు.

2021లో ఏర్పాటైన 15వ ఆర్థిక సంఘం అనేక అంశాల ఆధారంగా రాష్ట్రాలకు నిధులను కేటాయిస్తుంది: (1) రాష్ట్రాలలో తలసరి ఆదాయ అసమానత - 45 పాయింట్లు, (2) భూభాగం - 15 పాయింట్లు, (3) జనాభా - 15 పాయింట్లు, ( 4 ) కుటుంబ నియంత్రణ – 12.5 పాయింట్లు, (5) అటవీ పెంపకం, పర్యావరణం – 10 పాయింట్లు, (6) ఆర్థిక రంగ నియంత్రణ – 2.5 పాయింట్లు.

అన్నామలై జనాభా ప్రాముఖ్యతను ఎత్తిచూపారు. దీనికి 15 మార్కులు కేటాయించారు. ఇందిరాగాంధీ హయాంలోని 1970లతో పోల్చారు. అప్పట్లో నిధుల కేటాయింపులో జనాభాకు 50% ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. ఇది 2021 నాటికి 15%కి తగ్గింది. కాంగ్రెస్ హయాంలో ఉత్తరాది రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ జనాభా ప్రాతిపదికన ఎక్కువ నిధులు ఇచ్చేవారు. ఉత్తరాది రాష్ట్రాలకు ప్రయోజనం చేకూర్చే జనాభాకు 15 పాయింట్లు ఉన్నాయి.

అదే సమయంలో, కుటుంబ నియంత్రణకు 12.5 మార్కులు ఉన్నాయి. ఇది దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు మేలు చేస్తుంది. ఈ విధంగా డబ్బు కేటాయింపు సమర్ధవంతంగా సాగిందని అన్నామలై నొక్కి చెప్పారు. తమిళనాడులోని ఆరు పశ్చిమ జిల్లాలు మొత్తం ఆదాయంలో 54% వాటా ఇస్తున్నాయని అన్నామలై సూచించారు. 

 అయినప్పటికీ, తమిళనాడు ప్రభుత్వం ఈ జిల్లాల నుండి వచ్చిన డబ్బును రాష్ట్రంలోని వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడానికి ఖర్చు చేస్తుంది. ఇలా చేయకపోతే తమిళనాడు మొత్తం అభివృద్ధి ఎలా సాగుతుంది? 

అభివృద్ధి రేసులో వెనుకబడిన రాష్ట్రాలకు మరిన్ని వనరుల కేటాయింపు అవసరం. నిధుల కేటాయింపుపై తర్జనభర్జనలు పడుతున్న వారు అసంపూర్తి సమాచారంతోనే చేస్తున్నారు. అదేవిధంగా, పంజాబ్, ఉత్తరప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, రాజస్థాన్, పశ్చిమ బెంగాల్ , ఈశాన్య రాష్ట్రాలు దేశంలో సరిహద్దు రాష్ట్రాలుగా ఉన్నాయి, ప్రత్యేక శ్రద్ధ , వనరుల కేటాయింపు అవసరం. అలాగే.. అభివృద్ధి ఒడిదుడుకులను చవిచూసిన ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, జార్ఖండ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, పశ్చిమ బెంగాల్ , మధ్యప్రదేశ్ తమ ఖనిజ వనరులను రాయితీ నిబంధనల ప్రకారం నైరుతి రాష్ట్రాలకు వదులుకున్నాయి.  

అటువంటి రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ వనరుల కేటాయింపు అవసరమనేది నిర్వివాదాంశం. నిధుల కేటాయింపుపై పనికిమాలిన చర్చలు జరిపే వారు అసంపూర్ణ సమాచారంతో ఉత్తరాది-దక్షిణాది రాజకీయాలను విభజించి చర్చలు జరుపుతున్నారు. వారు తమ వాదనలను సమగ్రమైన సాక్ష్యాధారాలతో ధృవీకరించాలి లేదా ఈ ప్రమాదకరమైన రాజకీయ ప్రసంగాన్ని కొనసాగించకుండా ఉండాలి.
 

గమనిక: ఈ వ్యాసం మొదట తుగ్లక్ తమిళ వారపత్రికలో వచ్చింది. ఇది ఏషియానెట్ న్యూస్ నెట్‌వర్క్‌లో తిరిగి ప్రచురించబడింది. ఇందులో వ్యక్తం చేసిన అభిప్రాయాలు రచయిత వ్యక్తిగతమైనవి.
 

కాసేపు మనం పార్టమెంట్ ఎన్నికలను పక్కన పెట్టేద్దాం. పక్కా లోకల్.. అసెంబ్లీ ఎన్నికల గురించి మాట్లాడుకుందాం. ఆంధప్రదేశ్ లో ప్రధానంగా ఈ సారి ఎన్నికలు  వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి వర్సెస్ నారా చంద్రబాబు నాయుడు మధ్యే. తర్వాతి సీఎం అయ్యేది కూడా దాదాపు ఈ ఇద్దరిలో ఒకరే.

ఇక జనసేన అధినేత పవన్ కల్యాణ్, కాంగ్రెస్ నుంచి షర్మిల, బీజేపీలో పురంధేశ్వరి ఉన్నా వీరికి ముఖ్యమంత్రి అవకాశాలు అత్యల్పం . కాస్తో కూస్తో ఏమైనా అవకాశం ఉంది అంటే ఒక్క పవన్ కల్యాణ్కు ఉండొచ్చు. కాకుంటే.. ఈ ముగ్గురి ప్రభావం ఈ ఎన్నికల్లో తెలుగు దేశం, వైసీపీ గెలుపోటములు మీద చాలా తీవ్రంగా ఉంటుంది. ఇక ఆయా పార్టీల బలాలు, బలహీనతల విషయానికి వస్తే..

వైఎస్‌ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ గురించి చూద్దాం

బలాలు

• అధికారంలో ఉండటం
• వలంటీర్లు, సచివాలయ వ్యవస్థలు
• సంక్షేమ పథకాలు
• నవరత్నాలు
• అణగారిన వర్గాల సపోర్ట్

బలహీనతలు

• అప్పులు
• అభివృద్ధి లేకపోవడం పరిశ్రమలు రాకపోవడం
• మూడు రాజధానులు
• చంద్రబాబును అరెస్టు
• అవినీతి అరోపణలు
• ఎమ్మెల్యేల మార్పు
• సజ్జల, విజయసాయిరెడ్డి, వైవీ సుబ్బారెడ్డితోనే నడవడం

సాధారణంగా బలమైన ప్రతి పక్షం ఉన్నపుడు ప్రభుత్వం చేసే ప్రతి చిన్న తప్పునూ, నిర్లక్ష్యాన్నీ చాలా బలంగా, పెద్ద వైఫల్యంగా ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్తుంటారు. దీని వల్ల అధికార ప్రభుత్వానికి  ఎక్కువగానే బలహీనతలు కనిపిస్తుంటాయి.

ఇప్పుడు టీడీపీ గురించి చూద్దాం

బలాలు

• చంద్రబాబు అరెస్ట్, సింపతీ పెరగడం, కేడర్ పునరుత్తేజితం అవడం
• లోకేశ్ ఇతర కుటుంబ సభ్యుల పాదయాత్రలు
• జనసేన మద్ధతు, బీజేపీతోనూ స్నేహం
• కొన్ని ప్రభుత్వ వైఫల్యాలు, జగన్ కుటుంబంలో చీలిక
• అమరావతి ఉద్యమం, జగన్ అభివృద్ధి పెద్దగా కనిపించకపోవడం
• కొందరు నాయకులు, ఎమ్మెల్యేలు, మంత్రుల తీరు

బలహీనతలు

• చంద్రబాబుపై అవినీతి ఆరోపణలు
• ఇఫ్పటికీ కొన్ని చోట్ల బలమైన నాయకులు లేకపోవడం
• స్థానిక నాయకత్వాన్ని ఎదగనివ్వకపోవడం
• ఇంకా టికెట్లు ప్రకటించకపోవడం
• ఇంకా ఖరారు కాని పొత్తులు.. సీట్లు

జనసేన విషయానికి వస్తే

బలాలు

• టీడీపీతో పొత్తు
• బీజేపీతో స్నేహపూర్వకంగా ఉండటం
• పార్టీని మరింత బలోపేతం చేయడం
• కొన్ని వర్గాల ఓటు బ్యాంకు

బలహీనతలు

• ఇంకా బలమైన కేడర్ లేకపోవడం
• స్థానిక నాయకతర్వలేమి
• తక్కువ ఓటు బ్యాంకు

ఇక కాంగ్రెస్, బీజేపీల విషయానికి వస్తే కాంగ్రెస్ పార్టీకి షర్మిల నాయకత్వంతో కాస్త ఊపు వచ్చిందనే చెప్పాలి. కాకపోతే.. దీని వల్ల షర్మిలకు లేదా కాంగ్రెస్ కు జరిగే మేలుకన్నా జగన్ కు ఎక్కువ నష్టం కలిగించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇక పురంధ్వేశ్వరి రాష్ట్ర బీజేపీని లీడ్ చేయడం వల్ల అటు టీడీపీకి కలిసొచ్చే అంశంగా చెప్పవచ్చు. ఒకవేళ టీడీపీ, బీజేపీ పొత్తు కుదిరితే.. చంద్రబాబు కొన్ని మైనారిటీ ఓట్లు కోల్పోవచ్చు.

వైసీపీ, టీడీపీ అలయన్స్ గెలుపోటలముల అవకాశాలు 

జగన్ ప్రకటించిన మూడు రాజధానుల వల్ల కేవలం అమరావతిలోనే వ్యతిరేకత ఉంది.. మిగతా చోట్ల అంతా స్వాగతిస్తున్నారన్నది వైసీపీ మాట. ఈ పాటికే కర్నూలు.. వైజాగ్ లలో ఆయా రాజధానులు ఏర్పాటు చేసి ఉంటే వైసీపీ మాట నిజమయ్యేదే. కానీ ఇప్పటికే సీఎం చాలా సార్లు వైజాగ్ కు షిఫ్ట్ అవుతున్నామని ప్రకటించినా.. ఇంకా అది సాధ్యం కాలేదు. దీంతో ఈ మూడు రాజధానుల అంశాన్ని ప్రజలు ఎలా పరిగణిస్తారన్నదాన్ని మనం సులభంగా  అర్థం చేసుకోవచ్చు. అలాగే అభివృద్ధి కూడా.. రాజధానులు, పోలవరం, పరిశ్రమలు, ఇతర రంగాల్లో అభివృద్ధికన్నా అప్పులు.. నాసిరకం లిక్కర్ షాపులే ప్రధానంగా విశ్లేషకులు, సోషల్ మీడియా చర్చల్లో కనిపిస్తున్నాయి.

ఇక నవరత్నాలు.. అంటారా వైసీపీ గెలుస్తుంది అని చెప్పడానికి ఉన్న బలమైన కారణం.. నవరత్నాలు.. అంటే రైతు భరోసా, అమ్మ ఒడి, నేతన్న నేస్తం తదితరాలు. ఈ సంక్షేమ ఫథకాల వల్ల అణగారిన వర్గాల్లో సానుకూలత ఉంది. కాకుంటే ఈ సంక్షేమ పథకాలే జగన్ కు అధికారం కట్టబెడతాయా అనేది కాలం.. ఓటరు నిర్ణయించాల్సిన అంశం.

ఇక టీడీపీ విషయానికి వస్తే.. మోరల్ గా చాలా ఊపు మీద ఉన్న పార్టీ ఇది. చంద్రబాబును అరెస్ట్ చేయడం.. దీంతో పవన్ కల్యాణ్ వెంటనే ఆ పార్టీతో పొత్తు ప్రకటించడం.. రాష్ట్రంలో పలువురు అధికార పార్టీ ఎమ్మెల్యేలు టీడీపీ వైపు చూడటం ఇలాంటి పరిణామాలతో తెలుగు దేశం గతంతో పోల్చితే కాస్త బలంగా కనిపిస్తోంది. కాకుంటే ఇంకా తేలని సీట్ల సర్దుబాటు.. పోత్తుల చర్చలు పార్టీ కేడర్ కి కాస్త గందరగోళ పరిస్థితిని కల్పిస్తున్నాయి.

ప్రభుత్వంపై వ్యతిరేకత ఎంత ఉన్నది అనేది చంద్రబాబు గెలుపు ఓటములను నిర్ణయించనుంది. టీడీపీ ఇప్పుడు కాస్త బలంగా కనిపిస్తున్నా.. వైసీపీ వ్యతిరేకత వీరికి ఎంత వరకు మేలు చేస్తుందనేది మరో  నెలల్లో తేలిపోనుంది. కాకుంటే ఆ మధ్య నాయకులు టీడీపీ సింగిల్ గా పోటీ చేయాలంటూ విసిరిన సవాళ్లు ఎక్కడో వైసీపీలో కాస్త ఆందోళనను తెలియజేస్తున్నాయి.

ఇదే మిశ్రమ పరిస్థితి ఇటీవల విడుదలైన పలు సర్వే ఫలితాల్లోనూ కనిపించింది.

టైమ్స్ నౌ మ్యాట్రిజ్ సర్వే  ఏపీలో ఈ సారి వైసీపీదే అధికారమని చెబుతోంది.  ఎంపీ సీట్ల వరకే ఈ సర్వే చేశారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 25 సీట్లకు వైఎస్ఆర్సీపీ 19 చోట్ల విజయం సాధిస్తుందని ఈ సర్వే అంచనా వేసింది. విపక్ష జనసేన, టీడీపీ కూటమికి ఆరు ఎంపీ స్థానాలు రావొచ్చని చెప్పింది.

మూడ్ ఆఫ్ ద ఏపీ పేరుతో పాపులర్ ప్రీ పోల్ సర్వే ఏం చెప్పిందంటే.. ఏపీలో పరిస్థితి చాలా హోరాహోరీగా ఉందని.. చంద్రబాబు.. జగన్ లలో ఎవరికైనా అధికారం దక్కవచ్చని అంటోంది.

ఏపీలో ఇప్పటికిప్పుడు ఎన్నికలు జరిగితే 25 లోక్‌సభ స్థానాల్లో 1 0 స్థానాలు వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీకి, టీడీపీ-జనసేనకి 9 స్థానాలు గెల్చుకోవచ్చు అని చెప్పింది. ఇక మిగిలిన 6 స్థానాల్లో గట్టి పోటీ ఉంటుందని వెల్లడించింది. తిరుపతి, విజయవాడ, నంద్యాల, విజయనగరం, ఏలూరు, కడప, అరకు, అమలాపురం, రాజంపేట, చిత్తూరు, లోక్‌సభ స్థానాల్ని వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ గెల్చుకుంటుందని ఇక శ్రీకాకుళం, విశాఖపట్నం, అనకాపల్లి, నరసరావుపేట, బాపట్ల, నరసాపురం, కాకినాడ, కర్నూలు, హిందూపురం పార్లమెంట్ స్థానాల్ని తెలుగుదేశం-జనసేన గెల్చుకోగలవని ఈ సర్వే పేర్కొంది. ఇక రాజమండ్రి, అనంతపురం, నెల్లూరు, ఒంగోలు, గుంటూరు, మచిలీపట్నం స్థానాల్లో గట్టి పోటీ ఉంటుందని ఈ సంస్థ పేర్కొంది. 

‘పయనీర్ పోల్ స్ట్రాటజీస్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్’ ఏపీ ఎన్నికలపై సర్వే రిపోర్టును విడుదల చేసింది. ఈ రిపోర్టు ప్రకారం వైసీపీకి కేవలం 35 నుంచి 40 సీట్లు మాత్రమే వస్తాయని తేల్చింది. ఇక టీడీపీ-జనసేన కూటమికి 95 నుంచి 100 వరకూ వస్తాయని.. అధికారం కూటమిదేనని సర్వే సంస్థ తేల్చింది. ఇక వైసీపీకి 45%, టీడీపీ-జనసేన కూటమికి 52%, ఇతరులు 3 శాతం ఓట్ షేర్‌ ఉంటుందని పయనీర్ పేర్కొంది. 

ఇక ఇండియా టుడే (India Today) మూడ్ ఆఫ్ నేషన్’ పేరిట సర్వే చేయించింది. తెలుగుదేశం : 17, వైఎస్సార్సీపీ : 08 లోక్ సభ స్థానలు గెలుచుకుంటాయని పేర్కొంది. టీడీపీకి 45 శాతం, వైసీపీకి 41.1 శాతం, బీజేపీకి 2.1 శాతం, కాంగ్రెస్కి 2.7 శాతం ఓట్ షేర్ ఉంటుందని చెప్పింది.

మొత్తానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఈ సారీ ఎవరి గెలుపైనా అంత ఈజీగా ఉండకపోవచ్చు.

2014లోనే మధ్యంతర బడ్జెట్ వార్తగా మారింది. ఎందుకు? 2014-15లో పి.చిదంబరం ప్రవేశ పెట్టిన మధ్యంతర బడ్జెట్ సంప్రదాయాన్ని తుంగలో తొక్కి రాయితీలు, ఖర్చులను ప్రకటించి వార్తల్లోకి ఎక్కింది. 2019-20 లో మోడీ ప్రభుత్వం కొత్త ఖర్చులను ప్రకటించింది.  దీంతో  మధ్యంతర బడ్జెట్ పై చర్చ మొదలైంది.

సంప్రదాయాలను పునరుద్దరించడం

మధ్యంతర బడ్జెట్‌లో కొత్త పన్నులు, రాయితీ ఖర్చులు మొదలైన వాటిని ప్రకటించవద్దని సంప్రదాయం వెనుక హేతుబద్దత ఏమిటంటే, ఎన్నికల ముందు పాలక ప్రభుత్వం, ఎన్నికల తర్వాత ప్రజలతో ఎన్నుకొన్న ప్రభుత్వంపై ఎటువంటి భారం మోపకూడదు. 2014లో  అప్పటి ఆర్ధిక శాఖ మంత్రి పి. చిదంబరం మధ్యంతర బడ్జెట్ లో  పన్ను రాయితీలు ప్రకటించి మంచి సంప్రదాయానికి  బ్రేక్ వేశారు. ఈ విషయమై అప్పటి  ముఖ్యమంత్రి జయలలిత ఖండించారు.

2019లో మధ్యంతర బడ్జెట్ ను మోడీ ప్రభుత్వం ప్రవేశ పెట్టింది. సంప్రదాయాన్ని తుంగలో తొక్కి రైతులకు రాయితీలు ప్రకటించింది. 2014లో సంప్రదాయాన్ని కాంగ్రెస్ ఉల్లంఘించింది. 2019లో  మోడీ ప్రభుత్వం కూడ అదే పనిచేస్తే అభ్యంతరం చెప్పలేకపోయింది.  ఈ విషయాన్ని మీడియా కూడ విమర్శించలేదు.

మధ్యంతర బడ్జెట్  2024-25 సంప్రదాయాల ప్రకారం పన్ను రాయితీలు, ఖర్చులను నివారించింది.అయితే  ఈ మధ్యంతర బడ్జెట్ విమర్శల్లో కూడ ఖర్చును మినహాయించి లోటు తగ్గించి ప్రభుత్వం బాధ్యతాయుతంగా బడ్జెట్ ను సమర్పించిందన్న సాధారణ వ్యాఖ్య తప్ప..ఈ  మధ్యంతర బడ్జెట్  సంప్రదాయబద్దమైనదని ఎవరూ ఎత్తిచూపలేదు.  ఈ మధ్యంతర బడ్జెట్ సంప్రదాయాలకు కట్టుబడి ఉందని చెబుతూ ఆ మంచి సంప్రదాయాన్ని గుర్తు చేస్తున్నారు.

బడ్జెట్ 2024-25

 2024-25 మధ్యంతర బడ్జెట్‌లో  కొత్త పథకాలు లేవు, కొత్త పన్నులు లేవు. రాయితీలు లేవు, ఖర్చులు లేవు. ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న ప్రధాన మంత్రి గృహనిర్మాణ పథకం కింద 3 కోట్లు నిర్మించారు. వచ్చే ఐదేళ్లలో మరో రెండు కోట్ల ఇళ్లు నిర్మిస్తామని హామీ ఇచ్చారు. ఈ పథకానికి  రూ. 80,600 కోట్లు కేటాయించారు.  ప్రస్తుత సంవత్సరంతో పోల్చితే రూ.1000 కోట్లు ఎక్కువ.  2019-20 బడ్జెట్ లో రైతులకు మోడీ ప్రభుత్వం ఎలాంటి రాయితీలు కల్పించలేదు. వచ్చే ఎన్నికల్లో విజయం సాధిస్తామని బీజేపీ విశ్వాసానికి అద్దం పడుతుందని రాజకీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

10 ఏళ్ల పురోగతి

2024-25 మధ్యంతర బడ్జెట్  బీజేపీ తన 10 ఏళ్ల విజయాలను ప్రజలకు హైలైట్ చేయడానికి అవకాశంగా మారింది. 2004-14 వరకు  కాంగ్రెస్ పాలనతోనే  కాకుండా  అంతకుముందు పార్టీల పాలన ప్రగతితో పోలుస్తున్నారు.  ఈ అవకాశాన్ని బీజేపీ పూర్తిగా ఉపయోగించుకుంటుంది.

ఉదహరణలకు  1950 నుండి  2014 వరకు దేశంలో  16 ఏర్పాటు చేశారు. అయితే  1950-64 మధ్య ఏడు ఎయిమ్స్ ఆసుపత్రులు ఏర్పాటు చేశారు.   2014 నాటికి దేశంలో  723 విశ్వవిద్యాలయాలు ఏర్పాటు చేశారు. మోడీ పాలనలో  390 ఏర్పాటు చేశారు.  1950-2014 వరకు  74 విమానాశ్రయాలు ఏర్పాటయ్యాయి. అయితే మోడీ పాలనలో  కొత్తగా 74 విమానాశ్రయాలు ఏర్పాటు చేశారు.

 గత 64 ఏళ్లలో అన్ని ప్రభుత్వాలు సాధించిన దానికంటే  మోడీ 10 ఏళ్లలో  ప్రగతిని సాధించిన విషయాన్ని బీజేపీ పేర్కొంది.   మరో వైపు  గతంలో అధికారంలో ఉన్న కాంగ్రెస్ పదేళ్ల పాలనతో పోలిస్తే  ఆదాయం మూడు రెట్లు పెరిగిందని గుర్తు చేస్తున్నారు.అంతేకాదు  2014లో  పేదలు 29 శాతం నుండి  11.3 శాతానికి తగ్గింది. 25 కోట్ల మంది ప్రజలు పేదరికం నుండి బయటపడ్డారని కేంద్ర ఆర్ధిక శాఖ మంత్రి  చెప్పారు.

స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జీడీపీ)లో ప్రభుత్వ పెట్టుబడి 2014లో 4 శాతం నుండి 2022-23 లో  18 శాతానికి పెరిగింది.ఉన్నత విద్యను అభ్యసించే మహిళల సంఖ్య 28 శాతానికి పెరిగింది. సైన్స్ టెక్నాలజీ విద్యను అభ్యసించే మహిళల సంఖ్య 43 శాతంగా పెరిగినట్టుగా ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన గణాంకాలు చెబుతున్నాయి.
మహిళా వ్యాపారుల సంఖ్య 50 శాతం పెరిగింది.  43 కోట్ల మందికి  రూ. 22.5 లక్షల కోట్ల ముద్రా రుణాలు అందించారు. 10 కోట్ల కుటుంబాలకు ఉచిత వంట గ్యాస్, 11 కోట్ల ఇళ్లకు మరుగు దొడ్ల నిర్మాణం, ఉజాలా పథకం కింద గృహాలకు 38 కోట్ల ఎల్‌ఈడీ బల్బులు అందించారు. ఎల్‌ఈడీ బల్బులు తక్కువ విద్యుత్ ను వినియోగిస్తాయి. వీధి దీపాల కోసం  1.3 కోట్ల ఎల్‌ఈడీ ట్యూబ్ లైట్లను కేటాయించారు. 1.4 కోట్ల మంది యువతీ యువకులకు నైపుణ్యాభివృద్ది శిక్షణ, స్వయం సహాయక సంఘాల ద్వారా కోటి మంది మహిళలకు 83 లక్షల రుణాలిచ్చారు.  78 లక్షల మంది వీధి వ్యాపారులకు క్రెడిట్ ఇచ్చారు. 11.8 కోట్ల మంది రైతులకు  రూ. 2.81 లక్షల కోట్లను డీబీటీ ద్వారా చెల్లించారు. ఇతర పథకాల కింద లబ్దిదారులకు రూ.2.7 లక్షల కోట్లు పంపిణీ చేశారు. కరోనా తర్వాత  నిరుద్యోగం  6.1 శాతం నుండి 3.2 శాతానికి తగ్గిందని కేంద్ర ఆర్ధిక శాఖ మంత్రి  బడ్జెట్ ప్రసంగంలో ప్రకటించారు.

బడ్జెట్ పై డిబేట్ పై  బీజేపీ విజయానికి సంబంధించిన ప్రచారంగా మారింది.  2014 లో ప్రపంచ ఆర్ధిక వ్యవస్థలో  10వ ర్యాంకులో ఉన్న భారత్   పదేళ్లో బ్రెజిల్, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, కెనడా, ఇటలీలను అధిగమించి ఐదో స్థానానికి చేరుకుంది.   20 ఏళ్ల వార్షిక వృద్ది సంఖ్యలలో  భారత దేశం చైనాను అధిగమించింది. 

also read:అయోధ్య రామమందిరం : గుడిని వ్యతిరేకించినవారిని ఇబ్బందుల్లో పడేసిన రామయ్య.. చిక్కుల్లో I.N.D.I.A...

ప్రపంచంలోని 22 మంది  అత్యంత ముఖ్యులైన నాయకులలో  నరేంద్ర మోడీ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందారు. ప్రముఖ అమెరికన్ మార్నింగ్ కన్సల్ట్ రీసెర్చ్ అర్గనైజేషన్ గత ఐదేళ్లుగా ఇదే విషయాన్ని చెబుతుంది. ప్రత్యర్ధి పార్టీలు ఆయనను ఎంతగా దూషిస్తే అంత పాపులర్ అవుతాడు. ఇది అలుపెరగని కృషి, మోడీ ప్రభుత్వం సాధించిన గొప్ప విజయాల వల్లనే అనే విషయాన్ని గ్రహించాలి.దీని వల్ల భారతదేశానికి మేలు జరుగుతుంది.    

Note to the Reader: This article originally appeared in Thuglak Tamil Weekly Magazine. It was translated into English by Thuglak Digital for www.gurumurthy.net. It has been reproduced in Asianet News Network.

రామజన్మ భూమి ఉద్యమానికి నేతృత్వం వహించిన ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ చీఫ్‌ మోహన్‌ భగవత్‌లను ఈ కార్యక్రమానికి ముఖ్య అతిథులుగా ఆహ్వానించింది. వీరితో పాటు తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి స్టాలిన్, పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ, కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి సిద్ధరామయ్య, విపక్ష నేతలందరినీ, రామ మందిరం నిర్మాణంపై కేసు వేసిన ముస్లిం నేతలకూ ఆహ్వానాలు పంపింది. రాజకీయాలకు అతీతంగా వేడుకను నిర్వహించింది. 

ఈ వేడుకకు ఆహ్వానం అందడం హిందూ వ్యతిరేక, మోడీ వ్యతిరేక పార్టీలను చిక్కుల్లో పడేసింది. ప్రాణ ప్రతిష్టా వేడుకకు హాజరుకావాలా? వద్దా? అనే ప్రధాన సందిగ్ధంలో పడిపోయాయి. దీంతో ముఖ్యంగా I.N.D.I కూటమికి మరింత ఇబ్బంది కలిగింది. ఇదెందుకు జరిగింది. దీనికి కారణాలేంటీ అంటే.. రామజన్మ భూమి ఉద్యమం గురించి క్లుప్తంగా తెలుసుకోవాలి... 

300 ఏళ్ల కృషి
300 సంవత్సరాలకు పైగా హిందూ సమాజం అయోధ్య రామజన్మభూమి కోసం యుద్దాలు, దౌత్యాలు చేశారు. మరాఠా పాలనలో దౌత్యంతో పరిష్కరించుకోవాలని చూశారు. ఆంగ్లేయుల కాలంలో చట్టపరమైన మార్గాల ద్వారా శ్రీరాముని జన్మస్థలాన్ని దక్కించుకోవడానికి తీవ్రంగా ప్రయత్నించారు. అప్పటి పోరాటం 1980లలో ప్రజా ఉద్యమంగా మారింది. జయలలిత నేతృత్వంలోని ఎడిఎంకె, బిజెపి, శివసేన మూడు పార్టీలు మాత్రమే ఈ ఉద్యమానికి మద్దతు ఇచ్చాయి. ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాల కారణంగా మిగిలిన అన్ని ప్రతిపక్ష పార్టీలు దీనిని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాయి. 

‘రామ మందిరం ఉద్యమం లౌకికవాదాన్ని నాశనం చేస్తుంది’ అంటూ అప్పట్లో కేంద్రంలో ఉన్న కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం, రాష్ట్రంలోని సమాజ్‌వాదీ పార్టీ ప్రభుత్వం, ఇతర లౌకికవాద పార్టీలు ఉద్యమాన్ని అణిచివేసేందుకు అన్ని ప్రయత్నాలు చేశాయి. ముఖ్యంగా పి.వి. నరసింహారావు ప్రభుత్వం అనేకవిధాలా ఉద్యమాన్ని నిర్వీర్యం చేసే ప్రయత్నం చేసింది. ముస్లింలు ప్రార్థనలు చేయని బాబ్రీ మసీదును సెక్యులరిస్టులు సెక్యులరిజానికి ప్రతీకగా మార్చారు.

రామ మందిరం నిర్మించాలన్న హిందువుల న్యాయబద్ధమైన డిమాండ్‌ను సెక్యులర్ పార్టీలు, పాలకులు తిరస్కరించారు. దీంతో బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత జరిగింది. బిజెపి హిందూ రాజకీయాలు దాని నుండి పరిణామం చెందాయి. 2014లో మోడీ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత హిందూ వ్యతిరేకత లౌకికవాద రాజకీయాల శైలిగా మారింది. ఆ నేపథ్యంలోనే వచ్చే 2024 ఎన్నికల్లో మోదీని ఓడించడమే లక్ష్యంగా ఐఎన్‌డీఐ కూటమి ఏర్పడింది.

హాజరుకావాలా వద్దా!
2024 ఎన్నికలు సమీపిస్తున్న తరుణంలో రామమందిరం ప్రాణ ప్రతిష్ఠ కార్యక్రమానికి ఆహ్వానం ప్రతిపక్ష పార్టీలకు అందింది. యావత్ హిందూ సమాజం ఉత్కంఠగా ఎదురుచూసిన రామాలయంలో ప్రాణ ప్రతిష్ట వేడుకకు ఆహ్వానం అందడంతో I.N.D.I కూటమి పార్టీలు సందిగ్ధంలో పడ్డాయి. కలిసి ఏ నిర్ణయం తీసుకోలేకపోయారు. ఈ స్టార్ కూటమిలోని ప్రతి సభ్యుడు వ్యక్తిగతంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవలసి వచ్చింది. మైనారిటీ ఓట్లతో పాటు మత విశ్వాసాలు లేని వామపక్షాలు ప్రాణ ప్రతిష్ట వేడుకను బహిరంగంగా బహిష్కరించారు. కాంగ్రెస్ ఏం చేయాలో దిక్కుతోచని స్థితిలో పడింది. వేడుకకు వెళితే తమ సెక్యులరిజం దెబ్బతింటుందని భయపడ్డారు.

వామపక్షాల మాదిరిగా రామ మందిరం ఆహ్వానాన్ని తిరస్కరించే ధైర్యం ఉందా అని కేరళ ముస్లిం లీగ్ నాయకత్వం ప్రశ్నించింది. 2024 ఎన్నికల్లో ముస్లింలు ఎక్కువగా ఉన్న వాయనాడ్ నియోజకవర్గం నుంచి మాత్రమే రాహుల్ గెలవాలి. ఇదికాకుండా, ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో హిందువులకు అనుకూలమైన పార్టీగా బిజెపిని ప్రముఖంగా పరిగణించినప్పటికీ, ప్రజలు కాంగ్రెస్‌ను హిందూ వ్యతిరేక పార్టీగా పరిగణించరు. నేటికీ కాంగ్రెస్‌కు అత్యధిక ఓటర్లు హిందువులే. చాలా మంది రామమందిరానికి మద్దతిస్తున్నారు. కాంగ్రెస్, ప్రాణ ప్రతిష్టను విస్మరించడం ద్వారా, కాంగ్రెస్‌ను “హిందూ వ్యతిరేక పార్టీ” అని బిజెపి ఆరోపించిన దానితో ఏకీభవిస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. రామజన్మ భూమి ఉద్యమాన్ని వ్యతిరేకించిన చరిత్ర "ప్రారంభోత్సవానికి రావద్దనే" కాంగ్రెస్ నిర్ణయం ద్వారా బట్టబయలైంది.

యూపీలో ఐఎన్‌డీఐ కూటమిలోని సమాజ్‌వాదీ పార్టీకి మరింత ఇబ్బందికర పరిస్థితి ఏర్పడింది. ములాయం సింగ్ యాదవ్ నేతృత్వంలోని పార్టీ శ్రీరాముని ఆలయ నిర్మాణాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించింది. 1990లో రామభక్తులపై కాల్పులు జరపడంతో పెద్దసంఖ్యలో కరసేవకులు మరణించారు. హిందువుల ఓట్లను కైవసం చేసుకుంటూ ములాయం కుమారుడు అఖిలేష్ మాట్లాడుతూ “బీజేపీ హిందుత్వాన్ని ఎదుర్కోవాలంటే మనకు మృదువైన హిందుత్వం కావాలి”. ఒకవైపు ఈ వేడుకలో పాల్గొంటే తనకు కావాల్సిన ముస్లిం ఓట్లు పడతాయో లేదోనన్న సందేహంలో అఖిలేష్ చిక్కుకున్నారు. మరోవైపు, అతను పాల్గొనకపోతే, ఆయనమీద, అయన పార్టీ మీద హిందూ వ్యతిరేకిగా ముద్ర వేయబడుతుంది. 

మొత్తంగా, ములాయం సింగ్, సమాజ్‌వాదీ పార్టీ ఆదేశాల మేరకు రామ మందిరంపై దాడులు, కరసేవకులపై కాల్పులు జరిపిన అన్నింటినీ గుర్తుచేసుకోవడానికి బిజెపికి ఇది ఒక అవకాశాన్ని ఇచ్చింది. కాబట్టి, అఖిలేష్ వేడుకకు హాజరుకాలేకపోవడాన్ని దాటవేసాడు. అయితే, ఆ తరువాత ఆలయాన్ని సందర్శిస్తానని చెప్పాడు. రామ మందిర నిర్మాణం కోసం బీజేపీ నేత ఎల్‌కే అద్వానీ చేపట్టిన యాత్రను రాష్ట్రీయ జనతాదళ్ అధినేత లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్ అడ్డుకున్నారు. ఎల్.కె. అద్వానీని అప్పటి ఆర్జేడీ ప్రభుత్వం అరెస్టు చేసింది. ప్రాణప్రతిష్ట వేడుకకు ఆహ్వానం అందడంతో సమాజ్‌వాదీ పార్టీ కంటే ఆయన పార్టీ ఇబ్బంది పడింది. 

తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి స్టాలిన్ రామమందిర ప్రారంభోత్సవ ఆహ్వానాన్ని పట్టించుకోనప్పటికీ, ఆయన సతీమణి దుర్గా స్టాలిన్ మాత్రం.. త్వరలో అయోధ్యను సందర్శించేందుకు ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నట్లు వార్తలు వస్తున్నాయి. అదే జరిగితే రాజకీయంగా ఎలాంటి ప్రభావం పడుతుందనే చర్చ కూడా సాగుతోంది. చివరగా, శ్రీరాముడు తనకు ఆలయాన్ని నిర్మించడాన్ని వ్యతిరేకించిన వారందరినీ చాలా ఇబ్బంది పెట్టాడు. ఈ పార్టీలు తీసుకుంటున్న నిర్ణ‌యాల ప‌రిణామాలు వ‌చ్చేవారంలో తెలియ‌నున్నాయి.

పాఠకులకు గమనిక : ఈ వ్యాసం మొదట తుగ్లక్ తమిళ వీక్లీ మ్యాగజైన్‌లో వచ్చింది. ఇది www.gurumurthy.net కోసం తుగ్లక్ డిజిటల్ ద్వారా ఇంగ్లీష్ లోకి అనువదించబడింది. దీనిని ఏషియానెట్ న్యూస్ నెట్‌వర్క్‌లో రీప్రొడ్యూస్ చేసింది.

ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న అనుబంధం ఒక్కటే.. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్న ప్రాంతాలే కావడం.. అయితే, ఇది ఒకప్పటి మాట.. గత కొన్నేళ్లుగా మాత్రం ఈ రెండింటికీ మధ్య అవినాభావ సంబంధం ఏర్పడింది.. వైఎస్‌ కుటుంబంతో ప్రత్యేక బంధం పెనవేసుకుంది.. నాటి రాజశేఖర్‌రెడ్డి నుంచి నేటి షర్మిల వరకు అందరితో అనుబంధం ఏర్పరచుకుంది.. పులివెందులకు చెందిన వైఎస్‌ఆర్‌ కుటుంబానికి ఇడుపులపాయలోనే వ్యవసాయభూములు ఉన్నాయి.

ఎంతో ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణం ఉండే ఇడుపులపాయలోనే ఏళ్ల తరబడి పంటల సాగు చేస్తోంది వైఎస్‌ కుటుంబం.. రాజశేఖర్‌రెడ్డి సజీవంగా ఉన్నప్పుడు ఇంట్లో కంటే ఎక్కువ సమయం ఇడుపులపాయలోనే గడిపే వారంటే అతిశయోక్తి కాదు. చివరకు వైఎస్‌ మరణానంతరం ఆయన భౌతిక కాయాన్ని కూడా ఇడుపులపాయలోనే సమాధి చేశారు. అలాంటి ఇడుపులపాయతో అనుబంధం కలిగి ఉన్న వైఎస్‌ఆర్‌ కుటుంబం రాజకీయాల పుణ్యమా అని ఇచ్ఛాపురంతోనూ కాలక్రమేణా అనుబంధం ఏర్పరచుకుంది.

ఏప్రిల్ 9, 2003.. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన తేదీగా గుర్తించబడింది. కాంగ్రెస్ లెజిస్లేచర్ పార్టీ నాయకుడు డాక్టర్ వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి రాష్ట్రంలోని కరువు సంబంధిత సమస్యలను ఎత్తిచూపడానికి 60 రోజుల పాటు... 1,500 కిలోమీటర్ల పాదయాత్రను ప్రారంభించారు. రైతుల పట్ల తెలుగుదేశం పార్టీ నిరాసక్తతను ప్రధాన ఎజెండాగా చేసుకుని సాగించిన ఆ పాదయాత్ర 20 ఏళ్ల క్రితం రంగారెడ్డి జిల్లా చేవెళ్ల నుంచి ప్రారంభమైంది.

రంగారెడ్డి, మెదక్, నిజామాబాద్, కరీంనగర్, వరంగల్, ఖమ్మం, పశ్చిమ, తూర్పుగోదావరి, విశాఖపట్నం, విజయనగరం జిల్లాల మీదుగా 11 జిల్లాల్లో కొనసాగి శ్రీకాకుళంలోని ఇచ్ఛాపురం వద్ద ముగిసింది. ఆ పాదయాత్రలో డాక్టర్‌ వైఎస్‌ రాజశేఖర్‌రెడ్డి పెద్ద సంఖ్యలో బహిరంగ సభలలో ప్రసంగించారు. వివిధ వ్యక్తులను కలుసుకున్నారు. వారి సమస్యలను తెలుసుకున్నారు.

అనంతరం, 2017లో డాక్టర్ వైఎస్ఆర్ తనయుడు వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి ప్రజా సంకల్ప యాత్రను ప్రారంభించారు. కొత్తగా ఏర్పడిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రజలకు చేరువయ్యేందుకు జగన్‌ ఈ వారసత్వాన్ని కొనసాగించారు. నవంబర్ 6, 2017న వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లాలోని ఆయన స్వస్థలం ఇడుపులపాయలో పాదయాత్ర ప్రారంభించారు. తన తండ్రి సమాధి వద్ద నివాళులర్పించిన తర్వాత వైఎస్‌ జగన్‌ తన యాత్రను ప్రారంభించారు.

ప్రజా సంకల్ప యాత్ర 13 జిల్లాలు, 135 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు, 2516 గ్రామాల మీదుగా... 341 రోజుల పాటు 3648 కిలోమీటర్ల మేర సాగింది. చివరకు జనవరి 9, 2019న శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని ఇచ్ఛాపురంలో ఆ పాదయాత్ర ముగిసింది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రజలు వైఎస్‌ఆర్‌ మీద ఎలా విశ్వాసం ఉంచారో అలాగే జగన్‌పై కూడా విశ్వాసం ఉంచారు. నాడు వైఎస్‌ను అఖండ మెజారిటీతో గెలిపించినట్లుగానే.. జగన్‌ను కూడా చరిత్రాత్మక విజయంతో ఆశీర్వదించారు.

ఇక, వైఎస్‌ రాజశేఖర్‌రెడ్డి, జగన్‌ బాటలోనే... ప్రస్తుతం షర్మిల కూడా నడిచారు. అయితే, వారికి కాస్త భిన్నంగా ఆమె ప్రయత్నం చేయడం ఆసక్తికరంగా మారింది. తండ్రి, తనయుడు.. ఇద్దరూ ఇచ్ఛాపురానికి పాదయాత్ర చేస్తే... షర్మిల మాత్రం ఇచ్ఛాపురం నుంచి తన కాంగ్రెస్‌ పార్టీ పర్యటనలు ప్రారంభించడం విశేషం. కాంగ్రెస్‌ తీర్థం పుచ్చుకున్న తరవాత ఏపీసీసీ అధ్యక్షురాలిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన అనంతరం షర్మిల మొదటిసారిగా శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని ఇచ్ఛాపురం తన పర్యటనలు ప్రారంభించారు. అలా కాంగ్రెస్‌ పార్టీ శేణుల్లో కదలిక తెచ్చారు. స్తబ్దుగా ఉన్న ఆ పార్టీ నాయకులు, శ్రేణుల్లో జోష్‌ నింపారు. కుటుంబ సెంటిమెంట్‌గా ఉన్న ఇచ్ఛాపురం కథను కొనసాగించారు.

టీడీపీ అధినేత చంద్రబాబు 'వస్తున్నా.. మీకోసం, నారా లోకేష్‌ 'యువగళం' పాదయాత్రలు కూడా ఉత్తరాంధ్రలోనే ముగిసినప్పటికీ.. అవన్నీ విశాఖపట్టణం పరిసర ప్రాంతాలకే పరిమితమయ్యాయి.. ఇచ్ఛాపురం వరకు చేరలేదు. దీంతో వైఎస్‌ఆర్‌ కుటుంబానికి, ఇచ్ఛాపురానికి అవినాభావ సంబంధం ఏర్పడినట్లయింది. ఇడుపులపాయతో దశాబ్దాల అనుబంధం ఉన్న వైఎస్‌ఆర్‌ కుటుంబానికి.. ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా ఇచ్ఛాపురంతోనూ అవినాభావ సంబంధం ఏర్పడినట్లయింది.. ఎన్నికలు సమీపించిన ఈ సమయంలో ఈ ఇచ్ఛాపురం సెంటిమెంట్‌ ఏపీ వైసీపీ, కాంగ్రెస్‌, రాజకీయవర్గాల్లోనూ ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.
 

చైనీస్ సంస్థలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడానికి , ఈ అధునాతన సాంకేతిక వస్తువులను విక్రయించే ఇతర సారూప్య దేశాలు యునైటెడ్ స్టేట్స్ ద్వారా సహకరం అందుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో అధునాతన సాంకేతికతకు మెరుగైన ప్రాప్యతను పొందేందుకు ఇతర దేశాలతో సాంకేతికత-కేంద్రీకృత భాగస్వామ్యాల్లోకి ప్రవేశించే సమయంలో భారతదేశం ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలను ఎలా అనుసరించగలదు ?

అమెరికా-చైనా ఉద్రిక్తతలు

ఇటీవలి అమెరికా విధించిన ఆంక్షలు, అక్టోబరు 2022లో ప్రకటించిన ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలు చైనా  సైనిక-సివిల్ ఫ్యూజన్ ప్రోగ్రామ్ (MCF)ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. MCF ప్రకారం.. చైనా సైనిక అవసరాల కోసం పౌర సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగిస్తోందని ఆరోపించారు.  U.S. వాణిజ్య విభాగం ప్రకారం..  ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలు చైనా సామూహిక విధ్వంసక ఆయుధాలతో సహా అధునాతన సైనిక వ్యవస్థలను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉపయోగించింది. ఇలాంటి చర్యల వల్ల  సైనిక నిర్ణయాధికారం, ప్రణాళిక , లాజిస్టిక్స్, స్వయంప్రతిపత్తి, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలకు పాల్పడుతున్నారు.  

కాగా ఇటీవల యు.ఎస్. ప్రకటించిన ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలు అధునాతన సెమీకండక్టర్లను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. బ్యాటరీలు , ఫోటోవోల్టాయిక్ సెల్స్, ముఖ్యంగా గ్రీన్ టెక్నాలజీ-చైనా ఆధిపత్యంలో ఉన్నాయి. వీటిపై చైనా కఠినమైన ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలను అమలు చేసింది. ఇది కూడా సమీప భవిష్యత్తులో హరిత సాంకేతికతలను పొందడంలో భారతదేశ సామర్థ్యాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. ఉదాహరణకు జులై 2023లో మైక్రోచిప్‌ల తయారీకి అవసరమైన కీలకమైన ఖనిజాలైన జెర్మేనియం , గాలియం వంటి ఖనిజాలను ఎగుమతి చేసేటప్పుడు ప్రత్యేక లైసెన్సులను పొందాలని ఎగుమతిదారులకు చైనా కొత్త ఆవశ్యకతను ప్రవేశపెట్టింది. 

ఇదిలాఉంటే.. యునైటెడ్ స్టేట్స్ అక్టోబరు 2023లో కొత్త ఫాలో-అప్ ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలను ప్రకటించింది. ఈ ప్రకటన చేసిన కొద్ది రోజుల తర్వాత సింథటిక్ గ్రాఫైట్ (బ్యాటరీ పరిశ్రమలో ఎక్కువగా ఉపయోగించబడుతుంది) ఎగుమతి చేసేటప్పుడు.. ఎగుమతిదారులు ముగింపును వివరించే సమగ్ర డాక్యుమెంటేషన్‌ను సమర్పించాలని చైనా ప్రకటించింది.  ఈ సందర్భంలో.. యుఎస్-చైనా వాణిజ్య యుద్ధంలో కాకుండా.. ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలు భిన్నంగా ఉన్నాయని మనం గమనించాలి. 

యుఎస్-చైనా వాణిజ్య యుద్ధం వల్ల వియత్నాం వంటి ఇతర దేశాలపై ప్రభావం పడుతోంది. వాస్తవానికి.. చైనీస్ వస్తువులపై అధిక సుంకాలు, ప్రపంచ సరఫరా గొలుసుల వైవిధ్యం కోసం మొత్తం కోరిక నుండి భారతదేశం ప్రయోజనం పొందవచ్చని కూడా ఊహించబడింది. చైనా నుండి దూరంగా సరఫరా గొలుసుల ఆఫ్‌షోరింగ్ సమయంలో భారతదేశం ఏమైనా లాభాలు పొందిందా?  లేదా?  అనేది సరిగ్గా చెప్పలేం. కానీ.. ఇటీవలి US, చైనా ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలు వాణిజ్య యుద్ధం సమయంలో జరిగిన దాని కంటే ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని మరింత తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తాయి.

మొదటిది.. చైనాపై యూఎస్ అధిక సుంకాలు విధించడం వల్ల మూడవ దేశానికి  ప్రయోజనం చేకూరింది. ఎందుకంటే సుంకాలు అమలులోకి వచ్చిన తర్వాత ఉత్పత్తి వ్యయం భారంగా మారింది. ఉదాహరణకు యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధునాతన సెమీకండక్టర్‌లలో భారీ సాంకేతిక పరిధి ఉన్నందున  అది ప్రారంభించిన ఎగుమతి నియంత్రణల నేపథ్యంలో ఇతర దేశాలు అటువంటి అధునాతన సెమీకండక్టర్‌లకు ప్రాప్యత కోసం ఇతర వనరులను కనుగొనగలిగే అవకాశం లేదు. పెద్ద మొత్తంలో మూలధనానికి ప్రాప్యత కూడా సెమీకండక్టర్ పరిశ్రమలో విజయం అందించదు. ఉదాహరణకు, అనేక బిలియన్-డాలర్ రౌండ్ల పెట్టుబడులు ఉన్నప్పటికీ, దాని సెమీకండక్టర్ పరిశ్రమను కిక్‌స్టార్ట్ చేయడానికి చైనా స్వంత ప్రయత్నాలు చాలా వరకు విఫలమయ్యాయి.

రెండవది, జపాన్, నెదర్లాండ్స్ వంటి ఇతర దేశాలు తమ ఎగుమతి నియంత్రణ చట్టాలను యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో సర్దుబాటు చేసుకుంటాయి. అయినప్పటికీ.. యునైటెడ్ స్టేట్స్ వలె కాకుండా, జపాన్, నెదర్లాండ్స్ రెండూ తమ కొత్త ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలపై జాగ్రత్తపడ్డాయి. వారు ఈ చర్యలను బోర్డు అంతటా వర్తింపజేసారు., అంటే ఈ దేశాలలో నియమించబడిన ఎగుమతి నియంత్రణ అధికారం ఈ ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలను వర్తింపజేయడానికి వారు ఎంచుకున్న దేశానికి సంబంధించి విస్తృత అక్షాంశాన్ని కలిగి ఉంటుంది.

భారతదేశం ఇక్కడ జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఈ అధునాతన సాంకేతికతలను మార్గనిర్దేశం చేయడానికి నిషేధించబడిన మూడవ పక్షాల కోసం మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించడం మంచిది. కొన్ని మంజూరైన రష్యన్ సంస్థలు భారతదేశం ద్వారా అధునాతన మైక్రోచిప్‌లను రూట్ చేయడం ద్వారా U.S. ఎగుమతి నియంత్రణ చర్యలను తప్పించుకోవచ్చని వాదనలు కూడా ఉన్నాయి.  గమ్యం దేశం యొక్క గుర్తింపు, వస్తువుల స్వభావం సాధారణంగా భారతీయ కస్టమ్స్ అధికారుల నుండి దాచబడినప్పటికీ..  ఇక్కడ మరింత జాగ్రత్త అవసరం కావచ్చు.

ముగింపు

చాలా దేశాల్లో ఎగుమతి నియంత్రణ చట్టాలను కఠినతరం చేయడంతో అధునాతన సాంకేతికత కోసం భారతదేశ అన్వేషణ సవాలుగా ఉన్నట్లు అనిపించవచ్చు. అయితే.. భారత్ - యునైటెడ్ స్టేట్స్ మార్చి 2023లో వ్యూహాత్మక వాణిజ్య సంభాషణ (STD)ని ప్రకటించాయి. ఈ మేరకు ఈ ఏడాది జూన్‌లో సమావేశమయ్యారు.

అలాగే, U.S. వైపున, కొన్ని అదనపు మార్పులను ప్రవేశపెట్టడం గురించి చర్చ జరుగుతోంది. ఉదాహరణకు.. జూన్ 2023లో ప్రధాని మోదీ అమెరికా పర్యటనకు ముందు.. చట్టసభ సభ్యులు మార్క్ వార్నర్, జాన్ కార్నిన్ ఆయుధాల ఎగుమతి నియంత్రణ చట్టం ప్రకారం విదేశీ సైనిక విక్రయాలు (FMS), ఎగుమతుల కోసం భారతదేశ అర్హతను పెంచడానికి ఒక బిల్లును ప్రవేశపెట్టారు.

ఇది భారతదేశంతో కుదుర్చుకునే ఏదైనా రక్షణ ఒప్పందానికి ముందు US కాంగ్రెస్‌కు తెలియజేయడానికి-ప్రస్తుతమున్న ముప్పై రోజుల నుండి పదిహేను రోజులకు-సగానికి అవసరమైన సమయాన్ని తగ్గించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఈ బిల్లు ఉద్దేశ్యం భారతదేశం త్వరితగతిన ప్రయోజనం పొందేలా చేయడం.

ఇంకా.. సెప్టెంబరు 2023లో భారతదేశానికి హై స్పీడ్ కంప్యూటర్‌లు, సంబంధిత పరికరాల విక్రయాన్ని సులభతరం చేయడానికి U.S. హౌస్ ఆఫ్ రిప్రజెంటేటివ్స్‌లో భారతదేశానికి సాంకేతిక ఎగుమతుల చట్టం ప్రవేశపెట్టబడింది. U.S.-భారత్ సంబంధాలలో స్పష్టమైన, అభివృద్ధి చెందుతున్న ఊపందుకోవడంతో యునైటెడ్ స్టేట్స్ నుండి హైటెక్ యాక్సెస్‌ను కోరుకునే ప్రశ్నలకు పరిష్కారాన్ని కనుగొనడానికి భారతదేశానికి ఇప్పుడు చాలా అనుకూలమైన సమయం.

రచయిత - కోణార్క్ భండారి
 

ప్రపంచ దేశాల్లో ప్రధానంగా రెండు రకాల భావజాలాలు కనిపిస్తాయి. రైట్ వింగ్ లేదా లెఫ్ట్ వింగ్. వీటికితోడు ఉదారవాదులు, సాంప్రదాయవాదులు.. వగైరా కనిపిస్తారు. ఇందులో రైట్, లెఫ్ట్‌కు పొసిగే అవకాశాలే ఉండవు. సాంప్రదాయవాదులు రైట్ వైపు..  లిబరల్స్ లెఫ్ట్ వైపునకు మొగ్గుచూపే అవకాశాలు ఉంటాయి. కానీ, మధ్యేమార్గంగానైనా లెఫ్ట్, రైట్ కలిసే అవకాశాలు దాదాపు అసాధ్యం. అవి పరస్పరం విరుద్ధమైన భావజాలాలు. కానీ, పవన్ కళ్యాణ్ వీటి రెంటినీ ఒకే ఒరలో పెట్టే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. రైట్ వింగ్ పార్టీ బీజేపీకి మద్దతు ఇస్తూ అప్పుడప్పుడూ బీజేపీ ఆలోచనలనూ పవన్ కళ్యాణ్ ప్రకటిస్తుంటారు. అలాంటి రైట్ వింగ్ శిబిరంలోని నేత ఇప్పుడు లెఫ్ట్ వింగ్ గురించి మాట్లాడటం ఎబ్బెట్టుగానే ఉన్నది. కొత్తగూడెంలో పవన్ కళ్యాణ్ ప్రసంగిస్తూ.. ఎరుపు, కాషాయాల గురించి మాట్లాడారు.

సనానత ధర్మం, సోషలిజం రెండింటినీ ఏకకాలంతో వెంట తీసుకుని వెళ్లుతామని పవన్ కళ్యాణ్ అన్నారు. సనాతన ధర్మాన్ని బీజేపీ బలంగా మద్దతు తెలుపుతూ వస్తున్న సంగతి తెలిసిందే. కమ్యూనిస్టుల ఆలోచనలకు జనసేన మనస్ఫూర్తిగా అండగా ఉంటుందని, తమవి కూడా అలాంటి ఆలోచనలేనని పవన్ కళ్యాణ్ చెప్పారు. అయితే, తాము రాజ్యంగబద్ధంగా నడుస్తామని చెప్పారు. అంటే.. వామపక్షాల్లోని నక్సలైట్ల గురించి ఆయన మాట్లాడారా? అనే సందేహాలు వస్తున్నాయి. బీజేపీకి మద్దతు ఇస్తూ కమ్యూనిజం ఆలోచనల గురించి సానుకూలంగా మాట్లాడటం పవన్ కళ్యాణ్‌కే చెల్లింది.

Also Read: Pawan Kalyan...స్నేహం, రాజకీయాలు వేరు: కేసీఆర్, రేవంత్ రెడ్డితో స్నేహంపై పవన్

ఖమ్మంలో కమ్యూనిస్టుల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి, ఆయన కావాలనే కమ్యూనిజం గురించి మాట్లాడారనే అనుకుందాం. కానీ, ఆయన అభ్యర్థి పోటీ చేస్తున్నదే కమ్యూనిస్టు పార్టీ అభ్యర్థి పైనా. కొత్తగూడెంలో జనసేన అభ్యర్థి లక్కినేని సురేందర్ రావు పోటీ చేస్తున్నారు. ఇదే స్థానంలో కాంగ్రెస్ పొత్తులో భాగంగా సీపీఐ అభ్యర్థిగా ఆ పార్టీ రాష్ట్ర కార్యదర్శి కూనంనేని సాంబశివరావు పోటీ చేస్తున్నారు. సీపీఎం కూడా సీపీఐకి మద్దతు ప్రకటించింది. దీంతో మొత్తంగా సీపీఐ, సీపీఎంలపైనే పోటీ చేస్తూ కమ్యూనిజం ఆలోచనలను పవన్ కళ్యాణ్ స్వాగతించినట్టయింది.

పవన్ కళ్యాణ్ రాజకీయ ప్రస్థానంలోనూ ఈ ఖంగాళి కనిపిస్తుంది. సినిమాల నుంచి రాజకీయాల్లోకి వస్తున్న సమయంలోనూ పవన్ కళ్యాణ్ ఎక్కువగా వామపక్ష దిగ్గజాల గురించి మాట్లాడేవారు. చే గెవారా, క్యాస్ట్రో వంటి వారిని ఉటంకించేవారు. కమ్యూనిజం గురించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు పవన్ కళ్యాణ్ అభిమానులు పవనిజం అని ప్రచారం చేశారు. పవనిజం అనే పదంపైనా చాలా గందరగోళం కొనసాగింది. తాజాగా, తన ఇజం హ్యూమనిజం అని పవన్ కళ్యాణ్ చెప్పారు. 

2019 ఏపీలో వామపక్షాలతో పొత్తు పెట్టుకున్న పవన్ కళ్యాణ్ ఇప్పుడు బీజేపీతో అధికారికంగా పొత్తులో ఉన్నారు. టీడీపీతోనూ కలిసి ముందుకు పోతామని పవన్ చెప్పారు. ఏపీలో ఇప్పటికీ ఈ బంధంపైనా అస్పష్టతే ఉన్నది. ఏపీలో టీడీపీతో జట్టుకట్టి బీజేపీకి బై చెప్పే పరిస్థితులు తెచ్చుకోవద్దనే ఉద్దేశంతోనే తెలంగాణ బీజేపీ.. జనసేనతో బలవంతంగా పొత్తు పెట్టించుకుందనే విశ్లేషణలూ మరో వైపు ఉన్నాయి.

2014లో టీడీపీ, బీజేపీతో సఖ్యత కొనసాగించిన సంగతి తెలిసిందే. ఇప్పుడు టీడీపీ కాంగ్రెస్ వైపు మొగ్గుతున్నదనే విశ్లేషణలూ ఉన్నాయి. అందుకే తెలంగాణలో కాంగ్రెస్ పార్టీపై పవన్ కళ్యాణ్ విమర్శలు చేయలేదని విమర్శలూ వస్తున్నాయి. 

ప్రభాకర్ రెడ్డిపై హత్యా ప్రయత్నం జరిగినప్పుడు ఘటనా స్థలిలో పోలీసులెవరూ లేరని స్థానికులు చెబుతున్నారు. ఎంపీ హోదాలో ఆయనకు నియమించబడిన గన్ మెన్లు మాత్రమే ప్రభాకర్ రెడ్డి వెంట ఉన్నట్టు వివరిస్తున్నారు. ఈ ఘటన జరిగిన 20 నిమిషాలకు గాని పోలీసులు ఘటనా స్థలికి చేరుకోలేదని ఆరోపణలు చేస్తున్నారు.

Also Read: బీఎస్పీ రెండో జాబితా విడుదల.. ట్రాన్స్‌జెండర్‌కు టికెట్.. కేసీఆర్ పై ఎవరు పోటీ చేస్తున్నారంటే?

అయితే, అప్పటికే ప్రభాకర్ రెడ్డిని బీఆర్ఎస్ పార్టీ కార్యకర్తలు ఎంపీ వ్యక్తిగత వాహనంలో గజ్వేల్‌లోని హాస్పిటల్‌కు తరలించారు. ఈ ఘటనతో అభ్యర్థులకు పోలీసులు భద్రత కల్పించడంలో సమర్థవంతంగా వ్యవహరించడం లేదనే సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలోనే రాజకీయ పార్టీల అభ్యర్థలు భద్రత బాధ్యతను సిద్దిపేట పోలీసు కమిషనర్ తీసుకోవాలని అంటున్నారు. ఎన్నికల సంఘం ఈ దిశగా చర్యలు తీసుకోవాలని, అభ్యర్థుల భద్రతపై నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించే అధికారులపై చర్యలు తీసుకోవాలని అభిప్రాయపడుతున్నారు. అలాగైతేనే.. ఇలాంటి దుర్ఘటనలు పునరావృతం కావని చెబుతున్నారు.

గద్దర్ చనిపోయినపుడు అంతా తానై చూసుకున్న పిసిసి, మల్కాజ్గిరి ఎంపీ రేవంత్ రెడ్డి గారికి తెలియదా కంటోన్మెంట్ లో టికెట్ ఇస్తే వెన్నెల ఓడిపోతుందని.  తను ఎంపీగా పోటీ చేసినప్పుడే కంటోన్మెంట్ అసెంబ్లీలో బీఆర్ఎస్ కి లీడ్ వచ్చింది. 

కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రభుత్వం వస్తె తానే సీఎం అవుతా అంటున్న రేవంత్ రెడ్డి గారు గద్దర్ కుటుంబానికి తన కేబినెట్ లో చోటు కల్పించొచ్చు లేదా నామినేటెడ్ ఎమ్మెల్సీ లేదా ఎంపీ ఇవ్వొచ్చు కదా.....

ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి పైన నామ మాత్రపు పోటీగా శ్రీకాంతచారి కుటుంబానికి బీఆర్ఎస్ టికెట్ ఇచ్చి శంకరమ్మ ఓటమికి కారణమైంది. ఈ టికెట్ విషయంలో కెసిఆర్ పైన ఉద్యమ కారులు, తెలంగాణ మేధావి సమాజం తీవ్ర విమర్శలు చేశారు. శంకరమ్మ విషయంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ కూడా బీఆర్ఎస్ పార్టీ చిత్త శుద్దిని ప్రశ్నించింది. ఇప్పుడు గద్దర్ ఫ్యామిలీ రాజకీయ లబ్దికోసం కాంగ్రెస్ పార్టీ మళ్ళీ అలాంటి తప్పే చేస్తుంది.

యూపీకి చెందిన మహిళా ముస్లిం లెక్చరర్ సహా ఇద్దరు ప్రొఫెసర్లను క్యాంపస్ లో కాల్చి చంపారు. తుపాకీ పేల్చిన మిలిటెంట్ల చేతిలోనో, భద్రతా దళాల చేతిలోనో పలువురు విద్యార్థులు, మేధావులు చనిపోయారు. వారిలో చివరివాడైన డాక్టర్ మహ్మద్ రఫీ భట్ 2018 మే 5న షోపియాన్ లో జరిగిన ఎన్ కౌంట‌ర్ లో మరణించాడు. వీసీ ప్రొఫెసర్ ముషీరుల్ హక్, ఆయన వ్యక్తిగత కార్యదర్శి అబ్దుల్ గనీ జర్గార్ 1990 ఏప్రిల్ 6న క్యాంపస్ నుంచి కిడ్నాప్ కు గురయ్యారు. నాలుగు రోజుల తర్వాత వారి బుల్లెట్ గాయాలతో కూడిన మృతదేహాలను శ్రీనగర్ లో పడేశారు. పర్షియన్ విభాగానికి చెందిన ప్రొఫెసర్ మొహమ్మద్ షఫీ ఖాన్ తీవ్రవాద వేర్పాటువాద నాయకుడు సయ్యద్ అలీ షా గిలానీ జీవితచరిత్ర రచయితగా, ఉగ్రవాద సంస్థ జమియత్-ఉల్-ముజాహిదీన్ ఉన్నతాధికారిగా మారారు. దశాబ్దం క్రితం అరెస్టయి ఇప్పటికీ ఏదో ఒక జైలులో మగ్గుతున్నాడు. 2009లో గిలానీ స్వయంగా తన విద్యార్థి అనుచరులతో కలిసి ప్రధాన విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయాన్ని తనిఖీ చేశారు. గవర్నర్ సమక్షంలో ఫరూక్ అబ్దుల్లాను న్యాయశాఖ ప్రొఫెసర్ ఒకరు నిలదీశారు. 'మీ చేతుల్లో అమాయక కాశ్మీరీల రక్తం ఉంది. నోరు మూసుకుని కూర్చోండి' అని అరిచాడు ప్రొఫెసర్.

క్యాంపస్ లో విశాల్ భరద్వాజ్ నటించిన 'హైదర్' సినిమా షూటింగ్ సీక్వెన్స్ లో భారత జాతీయ పతాకాన్ని ఎగురవేయాల్సి వచ్చింది. ఏళ్ల తరబడి వార్షిక స్నాతకోత్సవం నిర్వహించలేకపోయారు. సురక్షితమైన ఎస్.కె.ఐ.సి.సి.లో ఒక ఉన్నత వేర్పాటువాద నాయకుడు తన పీహెచ్డీ పట్టాను ముఖ్య అతిథి అయిన భారత రాష్ట్రపతి నుండి స్వీకరించడానికి నిరాకరించాడు. కొందరు అధ్యాపకులు చట్టం, సాహిత్యం కంటే జిహాద్, ఆజాదీ ఎక్కువగా బోధించేవారు. ఆజాదీ కోసం ప్రదర్శనలు, భారత్ నుంచి విడిపోవడం నిత్యకృత్యంగా ఉండేది. సాధారణ పరిస్థితులు నెలకొన్న తర్వాత కూడా 2012 నుంచి 2121 వరకు స్నాతకోత్సవం జరగలేదు. జాతీయ గీతాన్ని గౌరవిస్తూ విద్యార్థులు లేవడానికి నిరాకరించారు. మెరిట్, ఎక్సలెన్స్ లో, ధోరణులు 2013 లో ఎక్కడో ఫెయిర్ సెక్స్ కు అనుకూలంగా మారడం ప్రారంభించాయి. 2021 జూలై 27న రాష్ట్రపతి రామ్ నాథ్ కోవింద్ ముఖ్య అతిథిగా హాజరైన 19వ స్నాతకోత్సవంలో 282 మంది మహిళలు, 88 మంది పురుషులకు మాత్రమే బంగారు పతకాలు లభించాయి. బుధవారం జరిగిన 20వ స్నాతకోత్సవంలో బాలికలకు 169, బాలురకు 99 బంగారు పతకాలు లభించాయి. దీనిని అధ్యక్షుడు ముర్ము, ఎల్జీ సిన్హా, వీసీ ఖాన్ అందరూ ఎత్తి చూపుతూ.. అభినందించారు.

2021-2023 కాలానికి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్, అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ హోల్డర్లలో 59% మంది మహిళలేనని వీసీ స్పష్టం చేశారు. స్నాతకోత్సవంలో పీజీ, యూజీ డిగ్రీలు తీసుకుంటున్న 53,523 మంది విద్యార్థుల్లో 31,577 మంది మహిళలు కాగా, 21946 మంది పురుషులు ఉన్నారు. ఆమె ప్రకారం, విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులలో 55% మంది పురుషులు, 45% మంది మహిళలు ఉన్నారు. మహిళలకు 65 శాతం బంగారు పతకాలు రావడం రాష్ట్రపతి ముర్మును ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించారు. బుధవారం జరిగిన ఈవెంట్ లో 21 మంది స్వర్ణ పతక విజేతల్లో 17 మంది మహిళలు, పురుషులు నలుగురు మాత్రమే ఉన్నారు. "ఈ అద్భుతమైన విజయం మహిళల విద్య, సాధికారత పురోగతి పట్ల మా నిబద్ధతను తెలియజేస్తుంది. ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ జీ  బేటీ బచావో, బేటీ పడావో  మిషన్ తో నిజంగా అనుసంధానించబడి ఉంది" అని వీసీ ఖాన్ ఉద్ఘాటించారు. లింగ సమానత్వం, మహిళా సాధికారత దిశగా చేపడుతున్న కార్యక్రమాలను ఆమె తన ప్రసంగంలో వివరించారు. క్రీ.శ 13 వ శతాబ్దం వరకు మహిళలు సాధించిన, ప్రదర్శించిన ప్రతిభతో కాశ్మీర్ పురాతన చరిత్ర కాలాలు భిన్నంగా ఉన్నాయని ఎల్జి సిన్హా అన్నారు. కల్హణుడి 12వ శతాబ్దపు చరిత్ర పుస్తకం 'రాజతరంగిణి'లోని అధ్యాయాల గురించి సిన్హా కాశ్మీర్ మొదటి రాణి యశోవతి, సుగందా దేవి, రాణి దిద్దా, కోటా దేవి, అమృతప్రభ, సైనిక కమాండర్ లీలా దేవి, షోరా దేవితో పాటు ప్రముఖ కాశ్మీరీ కవయిత్రి లాల్ దేద్, హబ్బా ఖాతూన్ గురించి ప్రస్తావించారు.

'మహిళా సాధికారత కాలం కాశ్మీర్ కు తిరిగి రావడం ప్రారంభమైంది. మేము ఇప్పుడు అమృత్ కాల్ లో ఉన్నాము, స్వాతంత్య్ర‌ 76 వ సంవత్సరంలో ఉన్నాము. కాశ్మీర్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నాము" అని సిన్హా అన్నారు, మహిళా సాధికారత కోసం అనేక కార్యక్రమాలను ప్రారంభించినందుకు ప్రధాని మోడీకి కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. "మన ఆడబిడ్డల విజయం, వారి ఆత్మవిశ్వాసం, ధైర్యసాహసాలు, విద్య, ఇతర రంగాల్లో కొత్త రికార్డులు సృష్టించగలగడం యావత్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి గర్వకారణం. ఇది దేశానికి ఉజ్వల భవిష్యత్తుకు ప్రతిబింబం, మహిళల నేతృత్వంలోని అభివృద్ధి దిశగా వేసిన అడుగు" అని సిన్హా పేర్కొన్నారు. ప్రొఫెసర్ రెహ్మాన్ రాహి రాసిన కాశ్మీర్ విశ్వవిద్యాలయం మంత్రముగ్ధులను చేసే గీతం "హే మౌజ్ కషీరీ" (ఓ మదర్ కాశ్మీర్) తో ముర్ము తన ప్రసంగాన్ని ప్రారంభించారు. ఆమె కూడా ధైర్యవంతులైన కాశ్మీరీ మహిళలు యశోవతి, ఇతరులను రాజతరంగిణి గురించి ప్రస్తావిస్తూ, స్నాతకోత్సవంలో అవార్డులు-డిగ్రీలు పొందుతున్న యువ విద్యార్థులు ధైర్యసాహసాలు-శ్రేష్ఠత గొప్ప సంప్రదాయాన్ని ముందుకు తీసుకువెళతారని విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు.

కాశ్మీర్ యూనివర్శిటీలో 55 శాతం మంది విద్యార్థులు బాలికలే కావడం పట్ల రాష్ట్రపతి హర్షం వ్యక్తం చేశారు. వారు మన దేశ చిత్రాన్ని, దాని భవితవ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారని ఆమె అన్నారు. మహిళలు, బాలికలు దేశ నాయకత్వంలో పెద్ద పాత్ర పోషించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు. 'నారీ శక్తి వందన్ యాక్ట్' 2023 మన దేశంలో మహిళల నేతృత్వంలోని అభివృద్ధి దిశగా ఒక విప్లవాత్మక అడుగు అవుతుందని ఆమె విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు.

- అహ్మద్ అలీ ఫయాజ్

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)

"అవధి వంటకాల హృదయం లక్నో, పరిసర ప్రాంతాలలో ఉంది. అవధి వంటకాలను నవాబులు చాలా జాగ్రత్తగా అభివృద్ధి చేసి పరిపూర్ణం చేశారు. కకోరీ కబాబ్స్, గలాటి కబాబ్స్, షమీ కబాబ్స్, బోటీ కబాబ్స్, పాటిలీ కబాబ్స్, సీఖ్ కబాబ్స్, బిర్యానీ కోర్మా, నిహారి వంటి తిరుగులేని వంటకాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. మర్చిపోలేని రుచి కారణంగా అవధి వంటకాలకు అన్ని చోట్లా డిమాండ్ ఉంది. ఇది చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. మీరు ప్రతి నగరంలో, ముఖ్యంగా మెట్రోపాలిటన్ నగరాలలో అవధి వంటకాల రెస్టారెంట్లను త‌ప్ప‌కుండా చూస్తార‌ని" వ‌ర్మ చెప్పారు. అవధి వంటకాల ప్రత్యేకత ఏంటంటే మీరు ఆహారం తినరు, నజకత్ తింటారు అని చెఫ్ వర్మ చెప్పారు. "నజకత్, మేనరిజమ్స్ అవధి వంటకాల్లో చాలా ముఖ్యమైనవి, ముఖ్యంగా ఆహారాన్ని ఉంచే, వడ్డించే, రుచి చూసే విధానం చాలా ప్రత్యేకమైనది. తినే ఆహారాన్ని రుచి చూడాలి తప్ప తినకూడదు. మీరు మొదట మీ కళ్ళతో, తరువాత మీ ముక్కుతో, తరువాత మీ నోటితో ఆహారాన్ని తింటారు. ఇది నాకు ఇష్టమైన, నేను ప్రత్యేకత కలిగిన ఫ్రెంచ్ వంటకాలకు కూడా వర్తిస్తుందని" ఆయ‌న అన్నారు.

దమ్ పుఖ్త్, కబాబ్ లు అవధి వంటకాలకు కేంద్ర బిందువులగా ఆయన పేర్కొన్నారు. "ముఘ్లాయ్ వంటకాలతో పోలిస్తే అవధి వంటకాల్లో ముఖ్యమైనది ఏమిటంటే, ఇది తొమ్మిది నుండి 11 కోర్సుల సెట్ మెనూతో ఉంటుంది. "దస్తర్ఖాన్ (ఫుడ్ టేబుల్) వేసి వంటకాలను ఒక్కొక్కటిగా వడ్డిస్తారు. అన్ని వంటకాలను ఒకేసారి వడ్డించ‌రు. ఏ సమయంలోనూ ఏ వంటకం తినకూడదు. ఇది చాలా సున్నితమైన వంటకం. కాబట్టి, ఒక విధంగా, మెనూ ఏడు నుండి తొమ్మిది-కోర్సుల ఫ్రెంచ్ వంటకాల మాదిరిగా సెట్ చేయబడింది. మీకు స్టార్టర్లు, ఎంట్రీ, సోర్బెట్, చిక్కుళ్ళు ఉంటాయి. సోర్బెట్ ఆప్షన్ ల‌లో సాధారణంగా జల్ జీరా, రూహఫ్జా, చాచ్ (మజ్జిగ), షోర్బా ఆఫ్ టమోటా, మటన్ లేదా చికెన్ ఉంటాయి. ప్రధాన కోర్సులో నిహారీ (మందపాటి గ్రేవీ), ఆరోగ్యకరమైన వంటకం (జీడిపప్పు పేస్ట్, మొత్తం గోధుమ పిండితో చేసిన గ్రేవీ)" ఉన్నాయి. "సాంప్రదాయకంగా, నిహారిని సైనికులకు శక్తిని ఇవ్వడానికి తయారు చేశారు, ఎందుకంటే ఇది ప్రోటీన్లు, ఫైబర్ల పరిపూర్ణ మిశ్రమం. నిహారి తయారీకి మటన్, చికెన్, చేపలను ఉపయోగించవచ్చు. ఇది రుమాలీ రోటీ, షీర్మాల్, బకర్ఖానీతో బాగా సరిపోతుందని" చెప్పారు.

అలాగే, అవధి భోజనం ఎప్పుడూ పాన్ తోనే ముగుస్తుందన్నారు. అవధి వంటకాల సంప్రదాయాన్ని ఎంతవరకు పరిరక్షించారని ప్రశ్నించగా,'చాలా వరకు పాత పద్ధతులను భద్రపరిచారు. మీరు తిరిగి వెళ్లి పాత నవాబీ రాజ వంటశాలలను పరిశీలిస్తే, వాటిలో రకాబ్దార్లుచ బావర్చిలు ఉన్నారని మీరు కనుగొంటారు. బవార్చిలు పగలు మొత్తం కుటుంబానికి ప్రధాన ఆహారాన్ని తయారు చేశారు. నవాబులకు వంటగదిలో ఒక శ్రేణి ఉండేది. అంటే ఒక్కొ వంట‌కానికి ప్ర‌త్యేక వంట‌వాళ్లు ఉండేవారు. అయితే, రకాబ్దార్లు తమ వంటకాల గురించి చాలా గోప్యంగా ఉండేవారు, వారు తమ పిల్లల గురించి తప్ప మరెవరితోనూ మాట్లాడలేదు. అనేక చక్కటి, సున్నితమైన వంటకాలు పోవడానికి ఇది ఒక కారణం. వంటకాలు ఎప్పుడూ రాయలేదు. తరాలు ముగిశాక వంటకాలు కనుమరుగయ్యాయి. మేము చాలా వంటకాలను కోల్పోయాము కాని అనేక వంటకాలు ఇప్పటికీ ఉన్నాయి. చెఫ్ లు సృజనాత్మకంగా ఉంటారు. కొత్త వంటకాలను తయారు చేస్తూనే ఉంటారని" చెప్పారు.

లక్నోలోని అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన తుండే కబాబ్ లలో దాదాపు 172 మసాలా దినుసులను ఉపయోగిస్తున్నారని చెప్పారు. మసాలా దినుసులను ఇంటి ఆడపడుచులే తయారు చేస్తారని చెబుతారు. తుండే కబాబ్, కకోరి కబాబ్, బోటీ కబాబ్ లు బెనార్సీ పాన్ మాదిరిగానే జీఐ ట్యాగ్ కు అర్హత‌క‌లిగిన‌విగా వర్మ చెప్పారు. ముగ్లై ఆహారం తరచుగా అవధి వంటకాలతో గందరగోళానికి గురవుతుందని అంగీకరిస్తూనే, అనుభవజ్ఞుడైన చెఫ్ ముగ్లై ఆహారంలో గింజలు, క్రీమ్, ఖోయా, పాలు చాలా సమృద్ధిగా ఉన్నాయని వివరించారు. డెయిరీ, డ్రై ఫ్రూట్స్ ఎక్కువగా వాడుతుంటారు. అవధి వంటకాల్లో నట్స్, క్రీమ్ అంతగా ఉండవు. సుగంధ ద్రవ్యాల సమతుల్యత ముగ్లై ఆహారం కంటే అవధి వంటకాల్లో చాలా ఎక్కువ. లఖ్నవి ఆహారం చాలా గొప్పదని ఆయన చెప్పారు. నెయ్యి లేకుండా వారు వంట‌లు చేయ‌ర‌ని" పేర్కొన్నారు.

చెఫ్ వర్మ దమ్ పుఖ్త్ బిర్యానీ, గీలే కే కబాబ్స్ గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. నవాబులలో 99.9 శాతం మంది మాంసాహారులు కావడంతో అవధి వంటకాలు మాంసాహార వంటకాలతో చాలా సమృద్ధిగా ఉన్నాయని ఆయన చెప్పారు. 'అవధ్ గురించి మాట్లాడేటప్పుడు మాంసం గురించే మాట్లాడాలి. భారతదేశంలో చాలా మంచి రకాల కూరగాయలు ఉన్నందున, నవాబులు కథల్ (జాక్ఫ్రూట్), అర్బి (కొలోకాసియా), శనగలతో ప్రయోగాలు చేశారు. పప్పు దినుసుల మిశ్రమంతో తయారయ్యే దల్చా కబాబ్ అనే కబాబ్ ఉంది. ప్రతి వంటకం వెనుక ఒక చ‌రిత్ర ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, ఆహారాన్ని నమలలేని ఒక పాత నవాబు తినడానికి సులభంగా ఏదైనా తయారు చేయమని తన చెఫ్ ను అడిగినప్పుడు చాలా మృదువుగా ఉండే గలాటీ కబాబ్ తయారు చేయబడింద‌ని" వివ‌రించారు.

హోటల్ మేనేజ్ మెంట్ లో కెరీర్ ను కోరుకునే వారు ఎంచుకోవడానికి చాలా ఉందని 80వ దశకం మధ్యలో ఉత్తీర్ణుడైన వర్మ చెప్పారు. 25 ఏళ్ల పాటు చెఫ్ గా పనిచేసి ఆ తర్వాత కిచెన్ల డిజైనింగ్ లోకి అడుగుపెట్టారు. కెరీర్ ఎంపిక కేవలం వంటలకే పరిమితం కాదని ఆయ‌న నిరూపించారు. విద్యార్థులు మొదట కష్టపడి పనిచేయాలని, మరోదాన్ని ప్రయత్నించే ముందు కనీసం ఒక దశాబ్దం పాటు వ్యాపారం మార్గాల‌ను నేర్చుకోవాలని ఆయన చెప్పారు. పావుశతాబ్దం పాటు చెఫ్ గా తనకంటూ ప్రత్యేక గుర్తింపు సంపాదించుకున్న దీపక్ కు ఈ వృత్తిలోకి అడుగుపెట్టిన రోజు జ్ఞాపకాలు మెండుగా ఉన్నాయి. "ఆ రోజుల్లో బొంబాయి, కలకత్తా, ఢిల్లీ, మద్రాసు వంటి నాలుగు ఇన్ స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ హోటల్ మేనేజ్ మెంట్ మాత్రమే ఉండేవి. నేను ఆర్కిటెక్ట్ కావాలనుకున్నాను, కానీ నా స్నేహితుడు వివేక్ డాంగ్ ఢిల్లీలోని ఐహెచ్ఎం, పియుఎస్ఎ ఇన్స్టిట్యూట్ లో ప్రవేశం కోసం ఇంటర్వ్యూకు వెళుతున్నాడు. నన్ను రమ్మని ఒప్పించి ఇద్దరూ 52 మంది విద్యార్థుల బ్యాచ్ లో ఎంపికయ్యాం. నేను చెఫ్ కావాలనుకుంటున్నానని గుర్తించడానికి నాకు రెండు నెలల కంటే ఎక్కువ సమయం పట్టలేదు. 1984 లో ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హోటల్ మేనేజ్మెంట్, క్యాటరింగ్ అండ్ న్యూట్రిషన్, పీయూఎస్ఏ నుండి ఉత్తీర్ణుడైన తరువాత, నేను ఆగ్రాలోని క్లార్క్ షిరాజ్లో చేరాను, తరువాత ఐటీడీసీ, అశోక్ గ్రూప్ ఆఫ్ హోటల్స్ ఇలా భారతదేశం అంతటా అనేక ప్ర‌ముఖ హోట‌ల్లో ప‌నిచేసిన‌ట్టు" వివ‌రించారు.

లఖ్ నవూ సమీపంలోని ఊరైలో జన్మించిన ఆయ‌న ముగ్గురు తోబుట్టువుల్లో పెద్దవాడైన దీపక్ ఎప్పుడూ రకరకాల వంటకాలు తింటూ ఉండేవాడు. "నా తల్లిదండ్రులు ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులు. నా బాల్యం, ఎదుగుతున్న రోజుల్లో ఆదివారాలు మటన్ కర్రీ డేస్ అని గుర్తు. మా అమ్మ చాలా రుచికరమైన మటన్ కర్రీ చేసేది. మా నాన్న దాల్ కే దుల్హే తయారు చేశారు. మేం  బాగా ఎంజాయ్ చేశాం.. ఆహారం తన మొదటి ప్రేమగా మిగిలిపోయినప్పటికీ, ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఫతేపూర్ కు చెందిన చెఫ్ వర్మ, తమ కిచెన్లను డిజైన్ చేయాలనుకునే ఏ వ్యక్తి లేదా సంస్థకు దూరంగా ఉంటాడు. 'ఫతేపూర్ ఒక వెనుకబడిన నగరం. వారికి ఇప్పటికీ దాల్, చావల్, సబ్జీ, రోటీ అంటే ఇష్టం. లక్నో వంటకాలు కాన్పూర్, ఫతేపూర్ వంటి కాన్పూర్ కు దగ్గరగా ఉన్న ప్రాంతాలను నిజంగా ప్రభావితం చేయలేదు" అని ఆయన చెప్పారు. భారతదేశం చాలా వైవిధ్యమైన దేశం కాబట్టి, ప్రతి 100 కిలోమీటర్లకు వంటకాలు మారుతాయనీ, కానీ ఉత్తమ శాఖాహార ఆహారం బీహార్ లో ఉందని ఆయన చెప్పారు.

-త్రిప్తి నాథ్

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)

గాజాను హమాస్ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నప్పటి నుంచి ఇజ్రాయెల్ తో మూడు సార్లు ఘర్షణలు జరిగాయి. ఈసారి దాడులు దక్షిణ, మధ్య ఇజ్రాయెల్ లో భారీ రాకెట్ దాడులను ఎదుర్కొంటున్నాయి. దీనితో పాటు డజన్ల కొద్దీ ముష్కరులు వాయు, భూ, సముద్ర మార్గాల ద్వారా ఇజ్రాయెల్ లోకి చొరబడి ఇజ్రాయెల్ డిఫెన్స్ ఫోర్స్ (ఐడిఎఫ్) దళాలతో ఘర్షణకు దిగారు. సాధార‌ణ పౌరులను వేంబ‌డించ‌డం, ఇజ్రాయిల్ సైనికులతో సహా డజన్ల కొద్దీ మందిని బందీలుగా తీసుకున్నారు. ప్ర‌స్తుతం కొన‌సాగుతున్న యుద్ధ ప‌రిస్థితులపై యావ‌త్ ప్ర‌పంచం ఆందోళన వ్య‌క్తం చేస్తోంది. అధ్యక్షుడు బెంజమిన్ నెతన్యాహు యుద్ధం ప్రకటించి హమాస్ భారీ మూల్యం చెల్లించుకుంటామని ప్రతిజ్ఞ చేశారు. ఐడిఎఫ్ "ఆపరేషన్ స్వార్డ్స్ ఆఫ్ ఐరన్"ను ప్రారంభించింది. రిజర్వు దళాలను సమీకరించింది. ఈ పరిస్థితిని సద్వినియోగం చేసుకున్న హిజ్బుల్లా ఇజ్రాయెల్, లెబనాన్ సరిహద్దుల్లోని ఇజ్రాయెల్ సైనిక స్థావరంపై మోర్టార్ షెల్స్ ప్రయోగించింది.

ఓస్లో ఒడంబడికపై సంతకం చేసినప్పటి నుంచి హమాస్ ఇజ్రాయెల్ పై దాడులు చేస్తోంది. ఇది ఇజ్రాయెల్ లోపల ఆత్మాహుతి దాడులతో ప్రారంభమైంది. ఇజ్రాయెలీలు-పాలస్తీనియన్ల మధ్య శాంతి ప్రక్రియకు, విస్తరణ ద్వారా పాలస్తీనా ప్రయోజనాలకు అపారమైన నష్టాన్ని కలిగించింది. చివరకు 2005లో గాజా స్ట్రిప్ నుంచి ఇజ్రాయెల్ వైదొలిగింది. చాలా మంది ఇజ్రాయెలీలు దాని గురించి అసంతృప్తిగా ఉన్నప్పటికీ, 1948 నుండి కొనసాగుతున్న ఈ సంఘర్షణలో ఒక కొత్త ఉదయాన్ని విచ్ఛిన్నం చేస్తారనే ఆశతో ఇతరులు దానిని ఎలా సమర్థించారో చూశారు. తరువాతి రెండు దశాబ్దాలలో వెస్ట్ బ్యాంక్ నుండి అటువంటి ఉపసంహరణ జరగలేదు; గాజా స్ట్రిప్ నుంచి ఇజ్రాయెల్ పై 2007లో అధికారాన్ని చేజిక్కించుకున్న హమాస్ చేసిన దాడులపై ఏ మాత్రం వెనక్కి తగ్గలేదు. దిగ్బంధం, సైనిక విహారయాత్రలతో సహా ఇజ్రాయెల్ కఠిన చర్యలు తీసుకున్నప్పటికీ, హమాస్ మరింత బలం, అధునాతనతతో దాడులు చేస్తూనే ఉంది. శనివారం జరిగిన దాడి భారీ విషాదం నింపింది. గాజా పొరుగు దేశాలైన ఇజ్రాయెల్, ఈజిప్ట్ లు హమాస్ ను నిర్వీర్యం చేయడానికి ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ, ఈ బృందం వనరులను సమీకరించింది. దాని సైనిక సామర్థ్యాలను పెంచుకుంది.

అకస్మాత్తుగా, వెస్ట్ బ్యాంక్ లో ఐడిఎఫ్, ఇజ్రాయెల్ సెటిలర్లు, పాలస్తీనియన్ల మధ్య సుదీర్ఘ ఘర్షణలు-హింస వరుసలో ఇది వస్తుంది. వెస్ట్ బ్యాంక్ లో హమాస్ కు గణనీయమైన మద్దతు లేదు, కానీ ఇజ్రాయెల్ పై దాడులు చేయడానికి, గాజా లోపల-వెస్ట్ బ్యాంక్ లోపల, అరబ్-ముస్లిం ప్రపంచంలోని ఇతర చోట్ల దాని మద్దతు స్థావరాన్ని బలోపేతం చేయడానికి అక్కడి సంఘటనలను ఉపయోగిస్తుంది. ఈ ఏడాదిలో ఇప్పటి వరకు 247 మంది పాలస్తీనియన్లను ఇజ్రాయెల్ దళాలు హతమార్చగా, గత పాలస్తీనా దాడుల్లో 32 మంది ఇజ్రాయెలీలు, ఇద్దరు విదేశీయులు మరణించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా యూదులకు పవిత్రమైన టెంపుల్ మౌంట్ సైట్ కు సమీపంలో ఉన్న అల్ అక్సా మసీదుపై ఇటీవల జరిగిన ఘర్షణే ఈ భారీ దాడికి హమాస్ తక్షణ కారణం. నెతన్యాహు ప్రభుత్వానికి మరింత బలంతో ప్రతీకారం తీర్చుకోవడం తప్ప మరో మార్గం లేదు. మధ్యధరా సముద్రంలో జనసాంద్రత అధికంగా ఉండే గాజా స్ట్రిప్ పై ఇజ్రాయెల్ వైమానిక దాడులు ఇప్పటికే తగినంత నష్టం కలిగించాయి. దక్షిణాన ఈజిప్టు, తూర్పు, ఉత్తరాన ఇజ్రాయెల్ కంచెలు కట్టాయి. న్యాయ సంస్కరణలపై నెతన్యాహు ప్రభుత్వం దేశీయ వివాదంలో చిక్కుకోవడం, ఇప్పుడు ఇంత పెద్ద ఎత్తున దాడిని ఊహించడంలో ఇంటెలిజెన్స్ వైఫల్యం కూడా ఉంది.

దాడుల సమయం ఆసక్తికరంగా ఉంది. ఊహించిన సౌదీ-ఇజ్రాయెల్ సాధారణీకరణ ప్రక్రియను పక్కదారి పట్టించేందుకు వారు వచ్చినట్లు తెలుస్తోంది. అల్ జజీరాతో మాట్లాడిన హమాస్ అధికార ప్రతినిధి ఈ విషయాన్ని నిస్సందేహంగా అంగీకరించారు. ఆరు అరబ్ దేశాలు 1978 లో ఈజిప్టు నుండి ప్రారంభమై ఇజ్రాయిల్ తో, 1994 లో జోర్డాన్ తో దౌత్య సంబంధాలను ఏర్పరచుకున్నాయి. 2020 లో అబ్రహాం ఒప్పందం ప్రకారం ఇజ్రాయెల్ తో సంబంధాలను సాధారణీకరించిన గల్ఫ్ కోఆపరేషన్ కౌన్సిల్ (జీసీసీ) లో యూఏఈ, బహ్రెయిన్ మొదటి స్థానంలో నిలిచాయి. ఆ వెంటనే మొరాకో, సూడాన్ కూడా అదే బాటలో నడిచాయి. అయితే భారత్ సహా పలుమార్లు ఇజ్రాయెల్-సౌదీ బ్యాక్ ఛానల్ చర్చలు జరుగుతున్నప్పటికీ సౌదీ అరేబియా వెనక్కి తగ్గింది. సౌదీ ప్రతినిధి బృందాలు, ఇద్దరు ఇజ్రాయెల్ మంత్రులు - పర్యాటక మంత్రి హైమ్ కాట్జ్, కమ్యూనికేషన్ మంత్రి ష్లోమో కర్హి ఇటీవల ఇజ్రాయెల్ లో పర్యటించారు. సౌదీ అరేబియా యూదు రాజ్యంతో సంబంధాలను సాధారణీకరించడానికి సుముఖత వ్యక్తం చేసినప్పటికీ, ఇస్లాం రెండు పవిత్ర స్థలాలైన మక్కా-మదీనాలకు సంరక్షకుడిగా ఉన్నందున, అరబ్ ప్రపంచానికి నాయకుడిగా, అలాగే ముస్లిం ప్రపంచానికి నాయకుడిగా తన స్థానాన్ని కూడా గుర్తుంచుకుంటుంది.

 ఇటీవలి కాలంలో చైనా మధ్యవర్తిత్వంలో బద్ధశత్రువు ఇరాన్ తో సౌదీ అరేబియా సయోధ్య కుదుర్చుకుంది. అస్థిరమైన మధ్యప్రాచ్యంలో అమెరికాపై చైనా పట్టు సాధిస్తోందనీ, ఎన్నికల సంవత్సరం సమీపిస్తుండటంతో ఇజ్రాయెల్, సౌదీ అరేబియాల మధ్య సాధారణీకరణ ఒప్పందాన్ని సాధించేందుకు అధ్యక్షుడు జో బైడెన్ తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తున్నారు. పాలస్తీనా రాష్ట్ర హోదాను మరింత పెంచడానికి అటువంటి ఒప్పందం ఒక భాగాన్ని కలిగి ఉండాలని సౌదీ పట్టుబట్టింది. కనీసం సమీప భవిష్యత్తులోనైనా ఇది సాధ్యం కాకపోవచ్చు. అలాంటి సంభావ్య ఒప్పందాన్ని ఇరానీయులు తప్పుపట్టారు. హమాస్ కు ఆర్థికంగా అండగా నిలుస్తున్న ఇరాన్, ఖతార్ రెండూ ఇజ్రాయెల్ పై హమాస్ దాడికి మద్దతుగా నిలిచాయి. ఈ స్థాయిలో దాడిని రాత్రికి రాత్రే ప్లాన్ చేయడం సాధ్యం కాదు. అందువల్ల సౌదీ అరేబియాతో సంబంధాలు దెబ్బతిన్న ఇరాన్, ఖతార్ రెండింటి మద్దతు ఈ దాడికి ఉండి ఉండవచ్చునని భావిస్తున్నారు. మరోవైపు వెస్ట్ బ్యాంక్ లోని పాలస్తీనా అథారిటీతో అంతర్గత వైరం కొనసాగిస్తున్న హమాస్ వెస్ట్ బ్యాంక్ లోనూ సత్తా చాటేందుకు వ్యూహాలు రచిస్తోంది.

తర్వాత ఏం జరుగుతుంది?

గాజా స్ట్రిప్ లోపల కూడా శత్రువు నుండి భారీ మూల్యం  చెల్లించుకోక త‌ప్ప‌ద‌ని ప్రధాని నెతన్యాహు పేర్కొన్నారు. హమాస్-ఇస్లామిక్ జిహాద్ సైనిక-పాలనా సామర్థ్యాలను నాశనం చేయడం, అనేక సంవత్సరాలు ఇజ్రాయెల్ పౌరులను బెదిరించడం, దాడి చేయడానికి వారి సామర్థ్యాన్ని, సంసిద్ధతను నిరోధించే విధంగా... హమాస్ ను అణచివేసేందుకు ఇజ్రాయెల్ గాజాకు తగినంత నష్టం చేకూరుస్తుందని ఆశించవచ్చు. అలా చేయడంలో విఫలమైతే హమాస్, ఇస్లామిక్ జిహాద్ మాత్రమే కాకుండా ప్రతిచోటా ఉగ్రవాద గ్రూపులు బలపడతాయి. షబ్బత్, సిమ్చాత్ తోరా పండుగ రెండింటి పవిత్ర రోజున తెలియకుండానే తీసుకున్న ఇజ్రాయెలీలకు ఈ దాడి వినాశకరమైనది, 1973 యుద్ధాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. యోమ్ కిప్పూర్ లేదా ప్రాయశ్చిత్త దినం సందర్భంగా ఇజ్రాయెల్ పై మిత్రరాజ్యాల అరబ్ దాడి జరిగింది. 700 మంది మరణించడంతో పాటు, 1400 మందికి పైగా గాయపడ్డారు, 100 మంది ఇజ్రాయెలీలను కూడా హమాస్ ఉగ్రవాదులు బంధించినట్లు సమాచారం. బాధితులు చనిపోవడం, క్రూరంగా ప్రవర్తించడం వంటి భయానక వీడియోలు సోషల్ మీడియాలో దర్శనమిస్తున్నాయి. అంతిమంగా కాల్పుల విరమణ అమల్లో ఉంటుంది కానీ సాధారణ ఇజ్రాయెలీలు, పాలస్తీనియన్లు మూల్యం చెల్లించుకోక తప్పదు. కవి మహమూద్ దెర్విష్ రాసినట్లుగా ".... మా మాతృభూమిని ఎవరు విక్రయించారో నాకు తెలియదు, కానీ ఎవరు మూల్యం చెల్లించారో నేను చూశాను" అనేది క‌నిపిస్తోంది.

- అదితి భాదురి (పాత్రికేయురాలు, రాజకీయ విశ్లేషకురాలు)

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)

ఫిబ్రవరి 1946 నాటి రాయల్ నేవీ తిరుగుబాటు బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది కాని వాయుసేన అధికారులు చూపిన మార్గం.. పలు స్టేషన్లలో వైమానిక దళ సిబ్బంది సమ్మెలకు దిగడం ద్వారా అసంతృప్తిని ప్రదర్శించడం ప్రారంభించారు. చరిత్రకారుడు డెనిస్ జుడ్ దీని గురించి ఇలా ప్ర‌స్తావించారు.. "1946లో మాత్రమే వరుస తిరుగుబాటులు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని ఉత్తేజపరిచే ప్రభావాన్ని చూపాయి.. భారత వైమానిక దళం విభాగాలు తిరుగుబాటు తరువాత స్థానంలో ఉన్నాయి. మరింత ఘోరంగా అనుసరించాల్సి వచ్చిందని" రాశారు.

1946 ఫిబ్రవరి 18న, యుద్ధ ఖైదీలుగా తీసుకున్న ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్ సైనికులకు మద్దతుగా రాయల్ ఇండియన్ నేవీ రేటింగ్స్ మారాయి. కరాచీ సమీపంలో వైమానిక దళ తిరుగుబాటు గురించి కోర్ట్ మార్షల్ ప్రొసీడింగ్స్ ను ఎదుర్కొన్న డేవిడ్ డన్ కాన్ ఇలా రాశారు.. "తీరంలోని కొందరు రేటింజర్లు సైనికులతో ఘర్షణలకు పాల్పడినప్పుడు, నౌకాశ్రయంలోని ఓడల్లో ఉన్న తిరుగుబాటుదారులు తమ తుపాకులను నగరంపై శిక్షణ ఇచ్చి బాంబు దాడి చేస్తామని బెదిరించారు. సదరన్ కమాండ్ జీఓసీ లెఫ్టినెంట్ జనరల్ ఆర్ఎంఎం లాక్హార్ట్ అన్ని నేవీ, ఆర్మీ, ఆర్ఏఎఫ్ దళాలకు కమాండ్ గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. తిరుగుబాటుదారుల చేతుల్లో నౌకలను ముంచడానికి సిద్ధం కావాలని ఆర్ఏఎఫ్ ను ఆదేశించారు. అయితే భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకుల విజ్ఞప్తుల మేరకు వీరు లొంగిపోయారు. ఆ తర్వాత నాలుగు రోజుల పాటు నగరంలో అల్లర్లు జరిగాయనీ, వందలాది మంది చనిపోయారని" పేర్కొన్నారు.

కోహట్ (ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్ లో ఉంది) భారత స్టేషన్ కమాండర్ ఉన్న ఏకైక వైమానిక దళ కేంద్రం. గ్రూప్ కెప్టెన్ (తరువాత ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్) ఆస్పీ ఇంజనీర్ స్టేషన్ కమాండర్ గా ఉండేవాడు. నావికాదళ తిరుగుబాటుదారులపై బాంబులు వేయాలని ఆదేశించే అవకాశం ఉందని ఎయిర్ మెన్ కు తెలిసింది. పరిస్థితిని చక్కదిద్దడానికి స్క్వాడ్రన్ లీడర్ (తరువాత వైస్ మార్షల్) హర్జిందర్ సింగ్ పెషావర్ నుండి కోహట్ కు వెళ్లారని మేజర్ జనరల్ వికె సింగ్ రాశారు.

వీకే సింగ్ ఇలా రాశారు.. "వారితో మాట్లాడిన తరువాత, హర్జిందర్ బొంబాయిలో దాడి చేసిన నావికాదళ రేటింగులను బాంబులు వేయడానికి, మెషిన్ గన్ చేయడానికి ప్రణాళిక వేసినట్లు వారు విన్నారని కనుగొన్నారు. తమ డిమాండ్ల గురించి అడిగినప్పుడు, నేవీలోని తమ సహోద్యోగులపై బాంబులు వేయడానికి భారత వైమానిక దళ స్టేషన్ కోహత్ సహకరించలేదని స్టేషన్ కమాండర్ ఢిల్లీలోని కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ కు సందేశం పంపాలని వారు చెప్పారు. అలాగే, బొంబాయిలో జరిగిన కాల్పుల్లో మరణించిన వారి బంధువులకు ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ కోహత్ సానుభూతి తెలియజేస్తుందని సిగ్నల్ లో" పేర్కొనాలి.

హర్జీందర్ తరువాత ఇలా గుర్తుచేసుకున్నారు.. "ఆస్పీకి న్యాయంగా, నేను ఎయిర్ మెన్ కు వాగ్దానం చేసిన విధంగానే అతను జనరల్ ఔచిన్ లెక్ కు సిగ్నల్ పంపాడని నేను చెప్పాలి." స్వాతంత్య్ర‌ పోరాటంలో మరణించిన భారత జాతీయవాదుల పట్ల తాము సానుభూతి చూపుతున్నామనీ, తమ దేశ ప్రజలపై చర్యలు తీసుకోవాలన్న ఏ ఆదేశాన్ని పాటించబోమని భారత వైమానిక దళ అధికారి ఒకరు కమాండర్ ఇన్ చీఫ్ కు సందేశం పంపడం అపూర్వమైన ఘ‌ట‌న‌. డజన్ల కొద్దీ వైమానిక స్థావరాల్లో ఇలాంటి ఘటనలు జరగడం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని ఆందోళనకు గురిచేసింది. గోడ మీద రాత స్పష్టంగా ఉంది. బ్రిటీష్ వారు ఇక భారతదేశాన్ని పాలించలేరు. ఆ తర్వాత హడావుడిగా దేశాన్ని విభజించి వెళ్లిపోయారు.

బ్రిటిష్ వారు భారతీయ అధికారులను, సైనికులను విశ్వసించలేని ఈ పరిస్థితులు సుభాష్ చంద్రబోస్ వారి నుండి ఒక సైన్యాన్ని సృష్టించిన తరువాత సంభవించాయనడంలో సందేహం లేదు. 1946 నాటి ఈ తిరుగుబాటులు ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్ సైనికుల విచారణల ప్రత్యక్ష ఫలితం, దీనిని భారతీయులు ఐక్యంగా వ్యతిరేకించారు.

- సాకిబ్ సలీం

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)
 

గత కొంతకాలంగా జనసేన-బీజేపీ పొత్తులో ఉండగా.. ఇరు పార్టీలు ఉమ్మడిగా పనిచేసిన దాఖలు లేవనే చెప్పాలి. అయితే తాజాగా టీడీపీ-జనసేన పొత్తు ప్రకటన తర్వాత క్షేత్రస్థాయిలో ఆ రెండు పార్టీల నేతలు ఏకతాటికి పైకి రావడం కనిపిస్తుంది. మరోవైపు ఈ పరిణామాలు రాష్ట్రంలోని బీజేపీ నాయకులకు ఇబ్బందికరంగా మారాయి. బీజేపీ అధిష్టానం ఈ పరిణామాలపై దృష్టి సారించకపోవడంతో.. టీడీపీ, జనసేన కూటమిలో బీజేపీ ఉంటుందో లేదోననే విషయంపై ఇప్పట్లో క్లారిటీ వచ్చే అవకాశాలు కనిపించడం లేదు. 

దీంతో రాష్ట్ర బీజేపీ నేతలు ఏ వైఖరితో ముందుకు వెళ్లాలనేది అర్థం కాక.. ఇరకాటంలో పడిపోయారు. అయితే పొత్తుల విషయంలో బీజేపీ హైకమాండ్‌దే తుది నిర్ణయమని పార్టీ రాష్ట్ర అధ్యక్షురాలు పురందేశ్వరితో పాటు పలువురు సీనియర్ నేతలు చెబుతున్నారు. అయితే పదే పదే ఇదే మాట చెబుతుండంతో.. బీజేపీ తీరు ఇప్పుడు తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారింది. 

మరోవైపు ఇటీవల పురందేశ్వరి నేతృత్వంలోని ఏపీ బీజేపీ కోర్ కమిటీ సమావేశం జరిగింది. ఈ సమావేశంలో జనసేన, టీడీపీ కూటమితో కలిసి వెళ్లేందుకు కొందరు అనుకూలంగా మాట్లాడగా.. మరో వర్గం మాత్రం ఆ చర్చను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించినట్టుగా తెలుస్తోంది. అయితే రాష్ట్రంలోని బీజేపీ నాయకుల్లో కొందరు టీడీపీకి అనుకూల వైఖరితో, మరికొందరు వైసీపీకి అనుకూల వైఖరితో, అతి కొద్ది మంది మాత్రమే  న్యూట్రల్‌గా ఉండటమే.. ఈ పరిస్థితికి కారణమనే విశ్లేషణలువినిపిస్తున్నాయి. ఈ క్రమంలోనే జాతీయ నాయకత్వం స్పష్టమైన రోడ్‌మ్యాప్ ఇచ్చే వరకు పొత్తులపై స్పందించవద్దని పురంధేశ్వరి నేతలకు సూచించినట్లు తెలుస్తోంది. 

చంద్రబాబు అరెస్ట్‌ నేపథ్యంలో బీజేపీపై ఆరోపణలు.. 
ఏపీ స్కిల్ డెవలప్‌మెంట్ స్కామ్ కేసులో చంద్రబాబు నాయుడు అరెస్ట్‌ను అధికార వైసీపీ సమర్ధిస్తుండగా.. రాష్ట్రంలో బీజేపీ మినహా ఇతర రాజకీయ పక్షాలు అన్నీ తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాయి. చంద్రబాబు అరెస్ట్‌ను రాష్ట్ర బీజేపీ నాయకులు తొలుత ఖండించారు. చంద్రబాబును అరెస్ట్ చేసిన విధానాన్ని వారు తప్పుబట్టారు. అయితే ఆ తర్వాత ఈ విషయంపై పెద్దగా మాట్లాడలేదు. చంద్రబాబు అరెస్ట్‌పై టీడీపీ చేపట్టిన నిరసనలపై కూడా మౌనం వహించారు. ఈ క్రమంలోనే చంద్రబాబు అరెస్ట్ వెనక బీజేపీ హస్తం కూడా ఉందని కొందరు నాయకులు ఆరోపణలు చేయడం రాజకీయంగా తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారింది. మోదీ, అమిత్ షా అండతోనే జగన్.. చంద్రబాబును అరెస్ట్ చేయించారని వారు ఆరోపించారు. 

మరోవైపు చంద్రబాబు దాదాపు నెల రోజులుగా జ్యూడిషియల్ రిమాండ్‌లో ఉండటం, టీడీపీ జాతీయ కార్యదర్శి నారా లోకేష్‌తో పాటుగా పలువురు నేతలపై వరుసగా కేసులు నమోదు అవుతుండటం.. వాటిపై బీజేపీ నుంచి ఎలాంటి రియాక్షన్ లేకపోవడంతో టీడీపీ కార్యకర్తలు కూడా ఈ పరిణామాలకు వైసీపీతో పాటు బీజేపీ నిందించడం ప్రారంభించారు. మరోవైపు పురందేశ్వరిపై వైసీపీ విమర్శలు చేస్తున్న.. ఏపీ బీజేపీలోని ముఖ్య నాయకులు చాలా మంది వాటిని ఖండించేందుకు ముందుకు రావడం లేదని ఆ పార్టీ వర్గాల్లోనే చర్చ సాగుతుంది. 

ఈ నేపథ్యంలోనే ఏపీలో తాజా పరిణామాలు రాష్ట్రంలోని బీజేపీకి ఇబ్బంది కలిగించేవిగా మారుతున్నాయని రాజకీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. బీజేపీ జాతీయ నాయకత్వం నుంచి సరైన దిశానిర్దేశం లేకపోవడంతో ఇబ్బందికర పరిస్థితులు ఎదుర్కొంటున్నట్టుగా కొందరు నేతలు ఆఫ్ ది రికార్డుగా పేర్కొంటున్నారు. అంతేకాకుండా రాష్ట్రంలో చోటుచేసుకున్న పరిణామాలతో ఏపీలో బీజేపీకి నష్టం జరుగుతుందని ఆ పార్టీకి చెందిన కొందరు సీనియర్ నేతలే వ్యాఖ్యానించడం చూస్తే.. ఆ పార్టీలో పరిస్థితి ఏ విధంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చని రాజకీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఇక, కేంద్రంలో అధికారంలో ఉన్న బీజేపీ.. ఈ పరిణామాలపై ఏ విధమైన వ్యూహంతో ముందుకుకెళ్తుందోననే  ఉత్కంఠ కూడా ఏపీ రాజకీయాల్లో నెలకొంది.

 వ్యవసాయ శాస్త్రాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చిన  దార్శనికుడు , ప్రొఫెసర్ ఎం.ఎస్ స్వామినాథన్ ని కొద్ది రోజుల క్రితం  మన దేశం కోల్పోయింది. భారతదేశానికి ఆయన అందించిన  సహకారం ఎల్లప్పుడూ సువర్ణాక్షరాలతో చెక్కబడి ఉంటుంది. ప్రొఫెసర్ ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ భారతదేశాన్ని నిరంతరం ప్రేమించారు. మన దేశం, ముఖ్యంగా మన రైతులు సంపన్నమైన జీవితాన్ని గడపాలని కోరుకున్నారు. విద్యాపరంగా తెలివైన, అతను ఏదైనా వృత్తిని ఎంచుకోగలడు, కానీ అతను 1943 బెంగాల్ లో సంభవించిన కరువు కాటకాలు ఆయనను ఎంతగానో ప్రభావితం చేశాయి. అందుకే, వ్యవసాయ అధ్యయనంపై దృష్టి పెట్టాడు.

 చిన్న వయస్సులో,  స్వామి నాథన్ కి  డాక్టర్ నార్మన్ బోర్లాగ్‌తో పరిచయం ఉంది.  ఆయన దగ్గర నుంచి చాలా విషయాలు నేర్చుకున్నారు. 1950లలో, స్వామి నాథన్ కి  USలో అధ్యాపక పదవిని ఆఫర్ చేశారు, కానీ అతను  భారతదేశంలో పని చేయాలనుకున్నందున  దానిని తిరస్కరించాడు.

మన దేశాన్ని స్వయం సమృద్ధి , ఆత్మవిశ్వాసం వైపు నడిపిస్తూ, అతను ఒక పెద్ద వ్యక్తిగా నిలిచారు.  ఈ క్రమంలో ఆయన ఎదుర్కొన్న సవాళ్లు, సవాలుతో కూడిన పరిస్థితుల గురించి మీరందరూ ఆలోచించాలని నేను కోరుకుంటున్నాను. స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత మొదటి రెండు దశాబ్దాలలో, మనం విపరీతమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నాము. వాటిలో ఒకటి ఆహార కొరత. 1960వ దశకం ప్రారంభంలో, భారతదేశం కరువు తో పోరాడుతోంది. ప్రొ. స్వామినాథన్  లొంగని నిబద్ధత , దూరదృష్టి వ్యవసాయ శ్రేయస్సు  కొత్త శకానికి నాంది పలికాయి. వ్యవసాయంలో , గోధుమల పెంపకం వంటి నిర్దిష్ట రంగాలలో అతని మార్గదర్శక కృషి గోధుమ ఉత్పత్తిలో గణనీయమైన పెరుగుదలకు దారితీసింది, తద్వారా భారతదేశాన్ని ఆహార కొరత ఉన్న దేశం నుండి స్వయం సమృద్ధిగల దేశంగా మార్చింది. ఈ అద్భుతమైన విజయం అతనికి "భారత హరిత విప్లవ పితామహుడు" అనే బిరుదును సంపాదించిపెట్టింది.
 
హరిత విప్లవం భారతదేశం“కెన్ డూ స్పిరిట్”  సంగ్రహావలోకనాన్ని అందించింది - మనకు బిలియన్ సవాళ్లు ఉంటే, ఆ సవాళ్లను అధిగమించడానికి ఆవిష్కరణల జ్వాలతో మనకు బిలియన్ మనస్సులు కూడా ఉన్నాయి. హరిత విప్లవం ప్రారంభమైన ఐదు దశాబ్దాల తర్వాత, భారతీయ వ్యవసాయం చాలా ఆధునికంగా మారింది. కానీ, ప్రొ.స్వామినాథన్ వేసిన పునాదులే దానికి కారణం. అందుకే, దానిని ఎప్పటికీ మర్చిపోలేం.

సంవత్సరాలుగా, అతను బంగాళాదుంప పంటలను ప్రభావితం చేసే పరాన్నజీవులను ఎదుర్కోవడంలో మార్గదర్శక పరిశోధనను చేపట్టాడు. అతని పరిశోధన బంగాళాదుంప పంటలను చలి వాతావరణాన్ని తట్టుకునేలా చేసింది. నేడు, ప్రపంచం మిల్లెట్స్ ను సూపర్ ఫుడ్స్‌గా మాట్లాడుతోంది, అయితే ప్రొఫెసర్ స్వామినాథన్ 1990ల నుండి మిల్లెట్ గురించి మనకు చెప్పారు.

ప్రొ. స్వామినాథన్‌తో నా వ్యక్తిగత పరస్పర చర్యలు విస్తృతంగా ఉన్నాయి. నేను 2001లో గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన తర్వాత అవి ప్రారంభమయ్యాయి. ఆ రోజుల్లో గుజరాత్ వ్యవసాయ నైపుణ్యానికి పేరుగాంచలేదు. వరుస కరువులు, సూపర్ సైక్లోన్ , భూకంపం రాష్ట్ర అభివృద్ధి పథాన్ని ప్రభావితం చేశాయి. మేము ప్రారంభించిన అనేక కార్యక్రమాలలో, సాయిల్ హెల్త్ కార్డ్, ఇది మట్టిని బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి , సమస్యలు తలెత్తితే వాటిని పరిష్కరించడానికి మాకు సహాయపడింది. ఈ పథకం సందర్భంలోనే నేను ప్రొ.స్వామినాథన్‌ని కలిశాను. అతను పథకాన్ని మెచ్చుకున్నాడు. దాని కోసం తన విలువైన ఇన్‌పుట్‌లను కూడా పంచుకున్నాడు. చివరికి గుజరాత్ వ్యవసాయ విజయానికి వేదికగా నిలిచిన పథకం గురించి సందేహాస్పదంగా ఉన్నవారిని ఒప్పించేందుకు అతని ఆమోదం సరిపోతుంది.

నేను ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో , నేను ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టినప్పుడు కూడా మా పరస్పర చర్యలు కొనసాగాయి. నేను 2016లో ఇంటర్నేషనల్ ఆగ్రో-బయోడైవర్సిటీ కాంగ్రెస్‌లో కలిశాను. మరుసటి సంవత్సరం 2017లో ఆయన రాసిన రెండు భాగాల పుస్తక సిరీస్‌ని ప్రారంభించాను.

కురల్ రైతులను ప్రపంచాన్ని ఒకదానికొకటి పట్టుకునే పిన్‌గా అభివర్ణిస్తుంది ఎందుకంటే ప్రతి ఒక్కరినీ ఆదుకునేది రైతులే. ప్రొ.స్వామినాథన్ ఈ సూత్రాన్ని బాగా అర్థం చేసుకున్నారు. చాలా మంది ప్రజలు అతన్ని "కృషి వైజ్ఞానిక్" అని పిలుస్తారు - వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త. కానీ, అతను ఇంకా ఎక్కువ అని నేను ఎప్పుడూ నమ్ముతున్నాను. అతను నిజమైన "కిసాన్ వైజ్ఞానిక్" - ఒక రైతు శాస్త్రవేత్త. అతని హృదయంలో ఒక రైతు ఉన్నాడు. అతని రచనల విజయం వారి విద్యా నైపుణ్యానికి పరిమితం కాదు; ఇది ప్రయోగశాలల వెలుపల,  పొలాలలో వారు చూపిన ప్రభావంలో ఉంది. 

అతని పని శాస్త్రీయ జ్ఞానం, దాని ఆచరణాత్మక అనువర్తనం మధ్య అంతరాన్ని తగ్గించింది. అతను స్థిరమైన వ్యవసాయం కోసం స్థిరంగా వాదించాడు, మానవ పురోగతి , పర్యావరణ స్థిరత్వం మధ్య సున్నితమైన సమతుల్యతను నొక్కి చెప్పాడు. ఇక్కడ, చిన్న రైతుల జీవితాలను మెరుగుపరచడం, వారు కూడా ఆవిష్కరణల ఫలాలను ఆస్వాదించడంపై ప్రొ. స్వామినాథన్ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతను కూడా  గమనించాలి. ముఖ్యంగా మహిళా రైతుల జీవితాలను మెరుగుపరచడంపై ఆయన మక్కువ చూపారు.

ప్రొఫెసర్ M.S. గురించి మరో కోణం ఉంది. స్వామినాథన్  ఆవిష్కరణ , మార్గదర్శకత్వానికి ఆదర్శంగా నిలుస్తాడు. అతను 1987లో వరల్డ్ ఫుడ్ ప్రైజ్‌ని గెలుచుకున్నప్పుడు, ఈ ప్రతిష్టాత్మకమైన గౌరవాన్ని అందుకున్న మొదటి వ్యక్తి, అతను లాభాపేక్ష లేని పరిశోధనా పునాదిని స్థాపించడానికి బహుమతి డబ్బును ఉపయోగించాడు. ఇప్పటి వరకు, ఇది వివిధ రంగాలలో విస్తృతమైన పనిని చేపట్టింది. అతను లెక్కలేనన్ని మనస్సులను పెంపొందించాడు, వారిలో నేర్చుకోవడం , ఆవిష్కరణల పట్ల మక్కువను కలిగించాడు. వేగంగా మారుతున్న ప్రపంచంలో, అతని జీవితం జ్ఞానం, మార్గదర్శకత్వం, ఆవిష్కరణల శాశ్వత శక్తిని మనకు గుర్తు చేస్తుంది. అతను ఒక సంస్థ బిల్డర్‌గా కూడా ఉన్నాడు, శక్తివంతమైన పరిశోధనలు జరిగే అనేక కేంద్రాలను తన ఖాతాలో వేసుకున్నాడు. అతని పనిలో ఒకటి ఇంటర్నేషనల్ డైరెక్టర్ వరి పరిశోధనా సంస్థ, మనీలా. అంతర్జాతీయ వరి పరిశోధనా సంస్థ దక్షిణాసియా ప్రాంతీయ కేంద్రం 2018లో వారణాసిలో ప్రారంభించారు.

 వ్యవసాయాన్ని బలోపేతం చేయాలని , రైతులకు సేవ చేయాలని తన జీవితంలో ప్రారంభంలో నిర్ణయించుకున్న ఒక గొప్ప వ్యక్తి .  మేము వ్యవసాయ ఆవిష్కరణ , సుస్థిరత  మార్గంలో నావిగేట్ చేస్తున్నప్పుడు డాక్టర్ స్వామినాథన్  రచనలు మాకు స్ఫూర్తిని, మార్గనిర్దేశం చేస్తూనే ఉన్నాయి. మేము కూడా అతను ప్రియమైన సూత్రాలకు మా నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటిస్తూ ఉండాలి, రైతుల కారణాన్ని సమర్థించడం,  శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణల ఫలాలు మన వ్యవసాయ విస్తీర్ణం  మూలాలను చేరుకోవడం, వృద్ధి, సుస్థిరత  శ్రేయస్సును రాబోయే తరాలకు ప్రోత్సహిస్తూ ఉండాలి.
 

ఒక పత్రికలో వార్త: ఇప్పటివరకు రైతుబంధు పథకంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ద్వారా 73 వేల కోట్లు రైతుల ఖాతాల్లోకి జమ చేయబడ్డాయి. ఇదీ ఆ వార్త! ఆ 73 వేల కోట్లు తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఎన్నో మిరాకిల్స్ చేశాయి... రాష్ట్ర భూముల ధరలు పెంచాయి. రాష్ట్ర ప్రజలకు వ్యవసాయం మీద ప్రేమను పెంచాయి. సరే ఇది వేరే విభిన్నమైన విషయం!!

మరిప్పుడు అప్పటి మహారాజులకన్నా, కేవలం ఒకానొక వర్గంతో మహానేతగా చేయబడ్డ వైఎస్సార్ కన్నా ఎన్నో రెట్లు తెలంగాణ రాష్ట్రానికి మంచి చేసిన (ఎవరు ఔనన్నా కాదన్నా కొన్ని నిజాలున్నాయి) కెసిఆర్ ను ప్రజలు ఓన్ చేసుకోవటం లేదెందుకు? 
ఎందుకు??

ఆ మహారాజుల్లో కనిపించే "మానవతావాదం" కెసిఆర్ లో లేదు కాబట్టి... అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వైఎస్సార్ లో కనిపించిన "కనెక్టివిటీ" ఇప్పటి కెసిఆర్ లో కనబడటం లేదు కాబట్టి... సరే రాజకీయంగా కెసిఆర్ కు ఎన్నైనా కారణాలుండవచ్చు, కానీ ప్రజలతో కనెక్టివిటీ అనే "అనుబంధాన్ని" కోల్పోబడుతున్నాడు. ప్రజల మనసును హత్తుకునే "మానవతావాదాన్ని" చూపించలేకపోతున్నాడు. ప్రజలకు ధనమిచ్చినా, ధాన్యపురాశుల బాండాగారాలిచ్చినా, నిలువ నీడనిచ్చినా, నడెండల్లో నీళ్లిచ్చినా, అద్దాల మేడలు కట్టినా, అబ్బురపరిచే అద్భుత ప్రగతి సోపానాలు చూపినా..., ప్రజలకు కావాల్సిన ఎన్నో కనీసావసరాలు తీర్చినా వారింకా ఏదో శూన్యతలో, అసహనంలో ఉంటూనే ఉంటారు. ఆ శూన్యతే నాయకునికి, ప్రజలకు మధ్య ఉండే మానవతావాదం, అనుబంధం.  ప్రజలు తమకు ఏమిచ్చినా ఏమివ్వకపోయినా తమ నాయకుడు తమ మనసుకు దగ్గరగా ఉండాలనుకుంటారు. అలా ఉంటేనే ఆ నాయకుడు తమతోనే ఉన్నట్టుగా భావిస్తారు... ఉద్రేకపూరితమైన బంధంతో చేరువవుతారు... ఇవ్వన్నీ కాలానుగమనంలో ప్రజాకోణం నుండి విశ్లేషింపబడిన చరిత్ర మిగిల్చిన అవశేషాల ద్వారా వెలికితీయబడ్డ వాస్తవికత పార్శ్వాలు.

కెసిఆర్ చేస్తున్న ఈ రెండింటి రాజకీయ తప్పిదాలతో కూడిన ఇంకో తప్పిదం మరొకటి ఉంది విమర్శనాత్మక కోణాన్ని సకారాత్మకకోణంలో స్వీకరించలేకపోవటం. నెగెటివ్ అనే విషయాన్నీ తన దరిదాపుల్లోకి కూడా రానీయకపోవటం. 

పైన పేర్కొన్న మూడు అంశాలు పాటించని ఏ పాలకుడు కూడా చరిత్ర పుటల్లోకెక్కినట్టు లిఖించబడలేదు. లిఖించబడడు కూడా! సుపరిపాలనతో కూడిన ప్రజానుబంధం ద్వారా శ్రీరాముడు మహారాజుగా, ప్రజల రాజుగా ఆరాధించబడ్డాడు. ఇది కల్పిత పురాణం! ప్రజాభిష్టాన్ని గౌరవించి, ప్రజలకు దగ్గరై నిర్మాణాత్మక నిర్ణయాలతో నిలిచి ఎదురొడ్డాడు కాబట్టి వల్లభాయ్ పటేల్ సర్దార్ గా పిలవబడ్డాడు, కీర్తించబడ్డాడు. ఇది కాలమనే సిరాతో లిఖించబడ్డ చరిత్ర!! 

రచయిత: హరికాంత్ (హెచ్ కె)
 

చరిత్ర పుటల్లో తమ తాతకు దక్కాల్సిన గౌరవం దక్కకపోవడం బాధాకరమని బటాక్ మియాన్ అన్సారీ రెండో తరం వారు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. బ్రిటిష్ వారి దౌర్జన్యాలను ఎదుర్కొంటున్న ఇండిగో రైతులను కలవడానికి గాంధీజీ చంపారన్ ను సందర్శించారు. ఆయ‌న 13 ఏప్రిల్ 1927 న పట్టణానికి చేరుకున్నాడు. బస చేసిన సమయంలో బాపు ప్రజల సమస్యలు విన్నారనీ, పలువురు ప్రతినిధులను కలిశారు. బ్రిటీష్ వారికి వ్యతిరేకంగా పెద్ద ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించాలని గాంధీ భావించారు. మహాత్ముని చర్యల పర్యవసానాన్ని గమనించిన ఇండిగో కర్మాగార నిర్వాహకుల నాయకుడు ఇర్విన్ ఆయనను చర్చలకు ఆహ్వానించాడు. మహాత్మాగాంధీ హత్య కుట్రలో భాగంగానే ఈ ఆహ్వానం అందింది. తన ఆహారంలో విషం కలిపేయాలని పథకం వేశాడు. ఆ సమయంలో, మోతిహారికి కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న సిస్వా అజ్గారి నివాసి బటాక్ మియాన్ అన్సారీ ఇర్విన్ కు వంట‌ప‌ని చేసేవాడు.

అయితే, ఇర్విన్ బాపు ఆహారంలో విషం కలపమని బటాక్ మియాన్ ను ఆదేశించాడు. ఒక సేవకునిగా, బటాక్ మియాన్ కు తన యజమాని చెప్పేది వినడం తప్ప వేరే మార్గం లేదు. అయితే అది ఆయనకు నచ్చలేదు. కానీ ఇర్విన్ ఆదేశాల‌తో నిర్ణీత సమయంలో డ్యూటీలో ఉన్న బటాక్ మియాన్ విషం కలిపిన పాల గ్లాసుతో గాంధీ వద్దకు వెళ్లాడు. ఈ క్ర‌మంలోనే విలవిల్లాడి ఏడ్చాడు. తన నిరాశకు కారణమేమిటని గాంధీజీ అడగ్గా, బటాక్ మియాన్ అన్సారీ ఇర్విన్ కుట్రను బయటపెట్టాడు. గాంధీకి హత్య కుట్ర గురించి తెలిసింది. దీంతో బటాక్ మియాన్ ఉద్యోగం కోల్పోయి చెప్పలేని బాధలు ఎదుర్కొన్నాడు. కుటుంబ సభ్యులను చిత్రహింసలకు గురిచేసి ఇంటిని కూల్చివేశారు. బటాక్ మియాన్ 17 ఏళ్లు జైలు జీవితం గడిపాడు. చంపారన్ కు మహాత్మా గాంధీ వచ్చిన జ్ఞాపకాలు అనేక పుస్తకాలలో నమోదు చేయబడ్డాయి, అయినప్పటికీ వీటిలో ఏ ఒక్కటి కూడా బటాక్ మియాన్, అతని కుటుంబం చేసిన త్యాగాల ఎపిసోడ్ ను గురించి ప్ర‌స్తావించ‌లేదు. గాంధీ ఆత్మకథలో కూడా అన్సారీ పేరు లేదు. 'చంపారన్ లో మహాత్మాగాంధీ' పుస్తకంలో దేశ తొలి రాష్ట్రపతి రాజేంద్రప్రసాద్ చంపారన్ పర్యటన గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించలేదు.

బటాక్ మియాన్ అన్సారీ మనవడు చిరాగ్ అన్సారీ తన తాతను వరుస చరిత్రకారులు దాదాపుగా నిర్లక్ష్యం చేయడం గురించి ఆశ్చర్యపోతున్నాడు. ఇంకెవరైనా ఉండి ఉంటే ఆయన్ను ఇలా మర్చిపోయి ఉండేవారు కాదేమో అని ఆయన అన్నారు. రాష్ట్రపతి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ 1957లో మోతీహరికి బహిరంగ సభలో ప్రసంగించడానికి వచ్చారని చిరాగ్ అన్సారీ ఆవాజ్-ది వాయిస్ కు చెప్పారు. ఈ సమావేశంలో బటాక్ మియాన్ కూడా పాల్గొన్నారు. ఆయనను చూడగానే రాజేంద్రప్రసాద్ వేదికపై నుంచి 'బటాక్ భాయ్ కైసే హో? (బ్రదర్ బటాక్, ఎలా ఉన్నావు?) అని ప‌ల‌క‌రించారు. ఆయనను వేదికపైకి ఆహ్వానించి చాలా సేపు మాట్లాడారు. ఢిల్లీకి తిరిగి రాగానే రాష్ట్రపతి తన కుమారుడు జాన్ మియాన్ అన్సారీని రాష్ట్రపతి భవన్ కు ఆహ్వానించారు. బటాక్ మియాన్ అన్సారీకి 35 ఎకరాల భూమి ఇవ్వాలని రాజేంద్ర ప్రసాద్ బీహార్ ప్రభుత్వానికి లేఖ రాశారు. ఆ ఉత్తర్వులను అమలు చేయలేదు. 1955లో మళ్లీ ఆ కుటుంబానికి 50 ఎకరాల భూమి ఇవ్వాలనే ప్రతిపాదన వచ్చిందని చిరాగ్ తెలిపారు. అయితే 1958లో ఆయన తండ్రి చనిపోవడంతో ఆ కుటుంబానికి 35 ఎకరాల భూమి ఇవ్వాలని బీహార్ ప్రభుత్వాన్ని మళ్లీ కోరింది.

స్వగ్రామం సిస్వా అజ్గారిలో ఇప్పటి వరకు ఆ కుటుంబానికి కేవలం 5 ఎకరాల భూమిని మాత్రమే కేటాయించారు. బాపు ప్రాణాలను కాపాడిన వ్యక్తిని అందరూ మరిచిపోయారనీ, దాని కోసం బాధపడ్డారని అన్నారు. ప్రతి సంవత్సరం తన మజార్ లో ఒక కార్యక్రమం జరుగుతుంది, కానీ ప్రభుత్వం లేదా ఏ రాజకీయ పార్టీ ప్రతినిధి దానిని సందర్శించరని చిరాగ్ విచారం వ్యక్తం చేశారు. బటాక్ మియాన్ కు ముగ్గురు కుమారులు ఉన్నారు.. వారు, రషీద్ మియాన్, షేర్ మొహమ్మద్ మియాన్, జాన్ మొహమ్మద్ మియాన్. నేటికీ వారి పిల్లలు వ్యవసాయ కూలీలుగా పనిచేస్తూ పేదరికాన్ని ఎదుర్కొంటున్నారు. కుటుంబం ఆశలు వదులుకోలేదని చిరాగ్ చెప్పారు. ఏదో ఒక రోజు బటాక్ మియాన్ కుటుంబాన్ని ఆదుకుంటార‌నీ, చరిత్రలో తనకంటూ సముచిత స్థానం లభిస్తుందని ఆయన భావిస్తున్నారు.

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజన్యంతో..)

భారతీయుడిగా నేను గర్వపడుతున్నాను. మన గొప్ప సాంస్కృతిక వైవిధ్యం-విశ్వాసాలను ప్రశంసిస్తున్నాను, కానీ విద్వేషం-విభజనలను ప్రేరేపించే అంచు శక్తులు కొన్ని మూకదాడులు, కమ్యూనిటీ ఘర్షణలకు దారితీశాయి. అదృష్టవశాత్తూ, పాకిస్తాన్ లో జరిగినట్లుగా భారతదేశంలో మతపరమైన సమావేశాలు, ఊరేగింపులను లక్ష్యంగా చేసుకుని బాంబు పేలుళ్లు జరిగిన దాఖలాలు లేవు. ఇస్లాం రాజకీయీకరణ, తీవ్రవాదం యువతను తీవ్రంగా రెచ్చగొడుతున్నాయి. వహాబీ/సలాఫీ, జమాతే ఇస్లామీ, ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్ వ్యవస్థాపకులు, మతపెద్దలు సృష్టించిన మిలిటెంట్ సాహిత్యంతో ఇది జ‌రుగుతోంది. సౌదీ అరేబియాలో ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్ వహాబ్ నజ్దీ రచించిన మూడు తీవ్రవాద ఉద్యమాలు.. ఈజిప్టుకు చెందిన హసన్ అల్-బన్నా, సయ్యద్ కుతుబ్ రచించిన ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్,  భారత ఉపఖండానికి చెందిన మౌలానా అబుల్ అలా మౌదుదీ రచించిన జమాతే ఇస్లామీ, ఇస్లామిక్ రాజకీయ, సామాజిక భావజాలాల నేపధ్యంలో తీవ్రవాద ఆలోచనలు అభివృద్ధి చెందడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అల్లకల్లోల ప్రకంపనలు సృష్టించాయి. వహాబిజం, ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్, జమాతే ఇస్లామీ ఆవిర్భావంతో 18 నుంచి 20వ శతాబ్దాల్లో ఇస్లాంపై మూడు ఉద్యమాలు చేసిన తీవ్ర తప్పుడు వ్యాఖ్యానాల కారణంగా ప్రపంచం కుదేలైంది. ఈ మూడు గ్రూపులు తమ ఆశయాలకు అనుగుణంగా విభజన, విధ్వంసాలు సృష్టించడానికి అధికార దాహంతో ఉన్న అతివాదులు.

వహాబిజం..

ప్రస్తుతం సౌదీ అరేబియాలోని రియాద్ గా పిలువబడే నజ్ద్ లో నివసించిన ఇస్లామిక్ పండితుడు ముహమ్మద్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-వహాబ్ (18-1703) బోధనలతో 1792 వ శతాబ్దం మధ్యలో వహాబిజం రూపంలో తీవ్రవాదం పెరుగుదలను గుర్తించవచ్చు. అతని పుస్తకం కితాబ్ అల్-తవ్రీద్ (దేవుని ఏకత్వం పుస్తకం) ముస్లింలను శక్తివంతంగా ప్రభావితం చేసింది. వహాబిజం ఇస్లాం ప్రక్షాళనను సమర్ధిస్తుంది, సున్నీల నాలుగు ఇస్లామిక్ న్యాయశాస్త్రం, షియాల జాఫ్రియా న్యాయశాస్త్రం, సూఫీలు-ఇస్లామిక్ పండితులచే స్థాపించబడిన ముస్లింలలో ప్రవక్తల కుటుంబ సభ్యుల తాత్వికతలను తిరస్కరిస్తుంది, ముహమ్మద్ ప్రవక్త జీవితంలో.. అతని మరణానంతరం ఇస్లామిక్ ఖలీఫాలు మహమ్మద్ ప్రవక్త మరణించిన 30 సంవత్సరాల తరువాత మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. ప్రారంభం నుండి, వహాబిజం సాంప్రదాయ ముస్లింలను కాఫిర్, ముష్రిక్ (అవిశ్వాసులు లేదా దేవుడితో భాగస్వాములు చేసేవారు) గా పరిగణించింది, ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రధాన స్రవంతి సున్నీ ముస్లింలు, సూఫీలు, షియాలు, ముస్లిమేతరులపై వారి ద్వేషం-హింసాత్మక చర్యలకు ఒక సమర్థనకు దారితీసింది.

చమురు కనుగొనడంతో, వహాబిజం సౌదీ అరేబియాలో అధికారిక హోదాను కలిగి ఉండటానికి బలపడింది, చమురు ఆదాయం ద్వారా సౌదీ ప్రభుత్వం నుండి పూర్తి ఆర్థిక మద్దతు పొందింది. ఖతార్, కువైట్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ వంటి దేశాలలో ఇది ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంది. యెమెన్ లో గణనీయమైన ఫాలోయింగ్ కలిగి ఉంది. వారు భారత ఉపఖండంలో పేద ప్రాంతాలు, ప్రముఖ నగరాలలో మసీదులు-మదర్సాలను సలాఫిజం అని పిలువబడే వారి ఆలోచనా విధానాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి విరాళం ఇచ్చారు. సుమారు ఎనభై శాతం అమెరికన్ మసీదులు వహాబీ ప్రభావాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నప్పటికీ, ఇతర అమెరికన్ ముస్లింలు దీనికి మద్దతు ఇస్తున్నారని దీని అర్థం కాదు. అల్-ఖైదా, ఐసిస్ వంటి  ఉగ్ర‌వాద గ్రూపులు తమ చర్యలను సమర్థించుకోవడానికి, అనుచరులను నియమించుకోవడానికి సలాఫిస్ట్ వాక్చాతుర్యాన్ని ఉపయోగించి వారి ఉగ్రవాద చర్యల కారణంగా ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించాయి. వారు తరచుగా ప్రధాన స్రవంతి ఇస్లామిక్ పండితులు, సంస్థల అధికారాన్ని తిరస్కరిస్తారు.

ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్.. 

ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్ 22 మార్చి 1928 న ఈజిప్టులోని ఇస్మాయిలియాలో ఈజిప్టు పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు, ఇమామ్ అయిన హసన్ అల్-బన్నా, సూయజ్ కెనాల్ కంపెనీకి చెందిన ఆరుగురు కార్మికులతో కలిసి ఏర్పాటు చేశారు. ఇది మత బోధనను రాజకీయ క్రియాశీలత-సాంఘిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలతో మిళితం చేస్తూ ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన ఇస్లామిక్ సంస్థగా మారింది. అల్-బన్నా స్వయంగా హింసను స్పష్టంగా సమర్థించనప్పటికీ, అతను ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్ లోని కొంతమంది సభ్యుల మతోన్మాదాన్ని, రాజకీయీకరణను ప్రోత్సహించాడు. ఆయన రచించిన ఐదు గ్రంథాలు దాసన్ అల్-బన్నా, ఇస్లాం మతంలో అల్లాహ్ భావన, ఇతర పుస్తకాలు ఇస్లామిక్ క్రియాశీలతను ప్రోత్సహించాయి. ఇస్లామిక్ రాజ్యం గురించి అతని దృక్పథం తరువాతి తరాల ఇస్లామిస్టులను ప్రభావితం చేసింది, వారు తమ లక్ష్యాలను సాధించడానికి హింసను ఒక సాధనంగా ఉపయోగించాలని విశ్వసించారు. ఈజిప్టు రచయిత, ఇస్లామిక్ పండితుడు, విప్లవకారుడు, కవి, ఈజిప్టు ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్ ప్రముఖ సభ్యుడు అయిన హసన్ అల్-బన్నా , ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్ సభ్యుడు సయ్యద్ కుతుబ్ 1950-1960 లలో గుర్తింపు పొందారు. అమెరికాలో 9/11 ఉగ్రదాడి వెనుక ఉన్న ఒసామా బిన్ లాడెన్ ను సృష్టించిన అల్ ఖైదా సహా అనేక తీవ్రవాద గ్రూపులను సయ్యద్ కుతుబ్ ఆలోచనలు ప్రభావితం చేశాయి.

కుతుబ్ హింసాత్మక, దూకుడు జిహాద్ భావనను ప్రోత్సహించాడు. ఆయన రాసిన మైల్ స్టోన్స్ అనే పుస్తకం హింసాత్మక ఇస్లామిక్ సంస్థలకు సైద్ధాంతిక ప్రేరణను రేకెత్తించింది. షరియా చట్టాన్ని కఠినంగా నిర్వచించడాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా ముస్లిం సమాజాల్లో లోతైన మార్పు రావాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు. అణచివేత పాలకులకు వ్యతిరేకంగా మాత్రమే కాకుండా ముస్లిం మెజారిటీ దేశాలలో జహిలియా (అజ్ఞానం) స్థితిలో ఉన్నారని తాను భావించిన వారికి వ్యతిరేకంగా కూడా అతను సాయుధ జిహాద్ ను విశ్వసించాడు. ఈజిప్టు అధ్యక్షుడు గమాల్ అబ్దెల్ నాసర్ హత్యకు కుట్ర పన్నినట్లు 1966లో రుజువైన తర్వాత ఆయనను ఉరి తీశారు.

భారత ఉపఖండంలో జమాతే ఇస్లామీ..

పాకిస్థాన్, భారత్, బంగ్లాదేశ్ లలో జమాతే ఇస్లామీ గణనీయంగా ఉండటం భారత ఉపఖండంలో నిరంతరం బాంబు దాడులు, క్రూరత్వ జ్వాలలను రగిల్చింది. ఇది 1941 లో బ్రిటిష్ ఇండియాలోని లాహోర్లో ముస్లిం వేదాంతవేత్త, సామాజిక-రాజకీయ తత్వవేత్త అబుల్ అలా మౌదుది చేత స్థాపించబడింది, అతను భూమిపై "అల్లాహ్ సార్వభౌమాధికారాన్ని" అమలు చేయడానికి ఒక సిద్ధాంతాన్ని స్థాపించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాడు. అల్-జిహాద్ ఫిల్ ఇస్లాం వంటి మౌదుదీ పుస్తకాలు, సయ్యద్ కుతుబ్ పై మౌదుదీ ప్రభావం కమ్యూనిజం-ఉదారవాద ప్రజాస్వామ్యంతో సహా వివిధ వ్యవస్థలకు వ్యతిరేకంగా మిలిటెంట్ జిహాద్ ను ఆమోదించడానికి దారితీసింది. అతను ఇస్లామిక్ పాలనను స్థాపించడానికి హింసాత్మక మార్గాలను ప్రతిపాదించాడు, కఠినమైన షరియా చట్టానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు. లౌకిక పాలనను తిరస్కరించాడు. తరువాత భారతదేశం, పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్ లలో ప్రత్యేక సంస్థలుగా విడిపోయిన జమాతే ఇస్లామీకి మౌదుదీ దార్శనికత పునాది వేసింది. జమాత్-ఎ-ఇస్లామీతో అంతర్జాతీయ సంబంధాలను కొనసాగిస్తున్న కాశ్మీర్, బ్రిటన్,యూఎస్ఏ, ఆస్ట్రేలియా, ఆఫ్ఘనిస్తాన్లలో సంబంధిత గ్రూపులు ఉద్భవించాయి. కశ్మీర్ లోని ఈ గ్రూపు అనుబంధ సంస్థలు యువత తీవ్రవాదం, హింసతో ముడిపడి ఉన్నాయి.

మారణహోమం, ఇతర క్రూరమైన కార్యకలాపాలకు పాల్పడిన కారణంగా జమాతే ఇస్లామీని బంగ్లాదేశ్ లో నిషేధించారు. లౌకిక ప్రజాస్వామ్యానికి వ్యతిరేకంగా తీవ్రమైన అభిప్రాయాలు, భారత రాజ్యాంగానికి, ముఖ్యంగా లౌకిక చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా బోధనలు చేసినందుకు అలీగఢ్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయం, హమ్దర్ద్ విశ్వవిద్యాలయం ఇటీవల సయ్యద్ కుతుబ్-మౌదుదీ పుస్తకాలను నిషేధించాయి. ప్రస్తుత యుగంలో, అభివృద్ధి-సామరస్యాన్ని పెంపొందించడం చాలా అవసరం. భారత ఉపఖండంలో ఉలేమాలు తీవ్రవాద భావజాలాలను నిర్మూలించడానికి, అంతిమంగా మరింత శాంతియుత, సామరస్యపూర్వక ప్రపంచానికి దోహదపడే ప్రతివాదాన్ని రూపొందించడానికి కృషి చేయాలి. భారతదేశాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చడానికి డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం ఆవిష్కరణ, విద్య-సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, వివిధ మతాలు, భాషలు-సంస్కృతుల ప్రజలు ఒకే దేశంలో సహజీవనం చేయగల సమైక్య భారతదేశం కోసం మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ రాజకీయ సిద్ధాంతం-అలీగఢ్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయాన్ని స్థాపించిన ఆధునిక భారతదేశ రూపకర్తలలో ఒకరైన సర్ సయ్యద్ అహ్మద్ ఖాన్ విద్యను పెంపొందించే గొప్ప దార్శనికతను భారతీయ ముస్లిం సమాజం స్వీకరించాలి.

సౌదీ అరేబియా యువరాజు మొహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ అల్ సౌద్ సలాఫిజాన్ని ఖండించడానికి, సంయమనాన్ని ప్రోత్సహించడానికి తీసుకున్న చొరవ సంస్కరణ దిశగా చెప్పుకోదగిన అడుగుగా చూడవచ్చు. ఈజిప్టు తర్వాత ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్, జమాతే ఇస్లామీ, తబ్లిగీ జమాత్, దాని శాఖలు వంటి రాడికల్ సంస్థలను సౌదీ అరేబియా, యూఏఈలు నిషేధించాయి. శ్రామిక శక్తిలో మహిళల భాగస్వామ్యానికి మద్దతు ఇస్తుంది, విద్యను ప్రోత్సహిస్తుంది, మహిళల డ్రైవింగ్ హక్కును సులభతరం చేస్తుంది. ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్, దాని ఉప సంస్థ‌ల‌ను నిషేధిస్తుంది. బ్రదర్ హుడ్ ప్రజాకర్షక విజ్ఞప్తిని వారు తమ సంపూర్ణ రాచరికాలకు సవాలుగా భావిస్తారు. పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్ లతో పోలిస్తే భారతదేశానికి చెందిన జమాతే ఇస్లామీ మృదువైన వైఖరిని అవలంబిస్తున్నప్పటికీ, వారు ఇప్పటికీ మౌదూదీ ఉత్సాహపూరిత బోధనలకు కట్టుబడి ఉన్నారు. భారతదేశంలో, తబ్లిగీ జమాత్ ను జాతి వ్యతిరేకిగా ముద్ర వేయడానికి ఖచ్చితమైన ఆధారాలు లేవు, కానీ వారి సాంప్రదాయ విధానం 21 వ శతాబ్దంతో సంబంధం లేకుండా కనిపిస్తుంది. రైళ్లు, విమానాలు, బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ప్రజల ప్రార్థనలను ప్రోత్సహించడానికి ఇంటింటికీ వెళ్లి సాధారణ ప్రజలకు అసౌకర్యం కలిగిస్తుంది.

ఇతర ఇస్లామిక్ దేశాల్లో తీవ్రవాద సంస్థలపై నిషేధం ఉంది. ఇరాన్, ఉజ్బెకిస్థాన్, తజికిస్థాన్ కజకిస్థాన్, రష్యా, సౌదీ అరేబియాలో తబ్లిగీ జమాత్ మతబోధన సమాజానికి ప్రమాదకరమని భావించి నిషేధించారు. అయినప్పటికీ భారత ఉపఖండంలో జమాతే ఇస్లామీ ఇప్పటికీ క్రియాశీలకంగా ఉంటూ రాడికల్ సాహిత్యాన్ని సృష్టిస్తూనే ఉంది. లింగ జాతి లేదా హోదాతో సంబంధం లేకుండా మానవుల గౌరవాన్ని ఖురాన్ నొక్కి చెబుతుంది. అంటే.. "మేము ఆదాము పిల్లలకు గౌరవాన్ని ప్రసాది౦చా౦; వారికి భూమి-సముద్రం మీద రవాణాను అందించింది. మంచి-స్వచ్ఛమైన వస్తువులను పోషించడానికి వారికి ఇవ్వబడింది. మ‌న సృష్టిలో చాలా భాగానికి మించి వారికి ప్రత్యేక అనుగ్రహాలను ప్రసాదించారు" అని పేర్కొంది. ఇస్లాం ప్రవక్త ఇలా అన్నారు.. "ప్రజలారా, ఇతరుల పట్ల దయ చూపండి, తద్వారా మీకు దేవుడు కరుణను ప్రసాదించగలడు. ఖురాన్ లో ఎక్కడా ఆత్మాహుతి దాడులను, ఉన్మాది హత్యలను, మహిళలను అణచివేయడాన్ని ప్రోత్సహించలేదు. ఇస్లాంలో జిహాద్ అనే పదాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా భయాందోళనలను సృష్టించడానికి తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నారు. దాని నిజమైన అర్థంలో, జిహాద్ అనేది వ్యక్తులుగా, ఒక సమాజంగా, దేవుని చిత్తాన్ని అనుసరించడం.. నెరవేర్చడం ముస్లింలందరి బాధ్యతకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది.

గొప్ప పర్షియన్ కవి, మానవతావాది షేక్ సాది షిరాజీ ఆంగ్ల అనువాదం ఐరాస ప్రధాన కార్యాలయం గోడపై ఉంచారు. అందులో "మానవులందరూ ఒకే శరీరానికి చెందిన‌ అవయవాలు. భగవంతుడు వాటిని అదే సారం నుండి సృష్టించాడు. శరీరంలోని ఒక భాగం నొప్పితో బాధపడుతుంటే, మొత్తం శరీరం ప్రభావితమవుతుంది. ఈ బాధను పట్టించుకోకుండా, దుఃఖ భావాలు లేకుండా ఉదాసీనంగా ఉంటే, మిమ్మల్ని మనిషి అని పిలవలేం' అని గొప్ప పర్షియన్ కవి, మానవతావాది షేక్ సాది అన్నారు. ఇది ఇస్లాంకు గుండెకాయ లాంటిది. దాల్ ఖల్సా సిక్కు సంస్థలో మతోన్మాద ఆలోచనలు దశాబ్దాలుగా హింసాకాండకు తెరలేపాయి. కెనడాలోని సిక్కుస్ ఫర్ జస్టిస్ (ఎస్ఎఫ్జే)తో కెనడా, భారత్ మధ్య సంబంధాలు క్షీణించడం, 9/11గా పేలిన అల్ ఖైదా మనస్తత్వాన్ని పోలిన రాడికల్ ఆలోచనలను రేకెత్తించడం ప్రస్తుతం హాట్ ట్రెండింగ్ టాపిక్. విభిన్న మత, జాతి, సాంస్కృతిక, భాషా నేపథ్యాలకు చెందిన వ్యక్తులు విద్య, ఉపాధి కోసం వివిధ దేశాలకు వలసపోతున్న ఈ ప్రపంచంలో, బహుళత్వ దేశాలు కొత్త దైవపరిపాలనా రాజ్యాల ఏర్పాటుకు మద్దతు ఇవ్వకుండా ఉండటం వివేకం. ఇటువంటి దృశ్యాలు తరచుగా సంక్లిష్టమైన భౌగోళిక రాజకీయ సవాళ్లు.. ఈ దేశాల శాంతి-సామరస్యాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడానికి బహుళ ధ్రువ విభజనలకు దారితీస్తాయి.

వహాబిజం, ముస్లిం బ్రదర్ హుడ్, జమాతే ఇస్లామీ సాహిత్యంలో కనిపించే రాడికల్ భావజాలాలను పూర్తిగా నిర్మూలించి, సంప్రదాయ విలువలతో కూడిన సహనశీల సమ్మిళిత భావజాలానికి మార్గం సృష్టించాలి. 21వ శతాబ్దంలో తీవ్రవాదం అనే భూతం లేని శాంతియుత, ప్రగతిశీల దేశాన్ని పెంపొందించడమే ఈ విధానం లక్ష్యం.

- డాక్టర్ హఫీజుర్ రెహమాన్ (ఇస్లామిక్ పండితుడు, ఖుస్రో ఫౌండేషన్ న్యూఢిల్లీ కన్వీనర్)

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)

రాంపూర్ కు చెందిన సీఖ్ కబాబ్ దేశంలో ల‌భించే అన్ని సీఖ్ కబాబ్ ల కంటే ప్ర‌త్యేక‌మైన‌ది. ఇది అన్నింటితో పోటీ ప‌డ‌గ‌ల‌దు. ఈ కబాబ్ దాని ఆకృతి, పరిమాణం, రుచి అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, దాని వాసనలో ప్రత్యేకమైనది. కబాబ్ లను పొయ్యి మీద వేయించడంతో ఆ ప్రాంతం సువాసనతో నిండిపోతుంది. ఇది పూర్తి ఆహారం, అలాగే, ఇత‌ర సెట్స్ భోజనానికి స్టార్టర్ కూడా.ఈ కబాబ్ ఎల్లప్పుడూ తాజా మసాలా దినుసులతో తయారు చేస్తారు. సక్యులెంట్ కబాబ్ ల ప్రతి బైట్ లో వీటిని రుచి చూడవచ్చు. ప్ర‌స్తుతం వంటవారు నూనెను కలుపుతారు.. అంటే మొదట ఉపయోగించిన దానికంటే కొంచెం ఎక్కువ పరిమాణంలో కలుపుతారు. బహుశా ఇది పొరుగున ఉన్న ఢిల్లీ రాజకీయ, సామాజిక సంస్కృతి ప్రభావం కావచ్చు. రాంపురి కబాబ్ రాజకీయ, సామాజిక వాతావరణంలోని అన్ని ఒడిదుడుకులు, గందరగోళం, అనిశ్చితులను ప్రతిబింబిస్తుందని చెబుతారు. ఈ కబాబ్ పెళుసుగా ఉంటుంది. లక్నో కబాబ్ కు తీపి ఫ్లేవర్ ఏజెంట్ తో క‌లిసి వుంటుంది. రాంపూర్ సీఖ్ కబాబ్ ఢిల్లీ, లక్నో కకోరీ కబాబ్ ల మధ్య ప్రత్యేక రుచిని కలిగి ఉంటుంది.

ఇంటర్నెట్, సోషల్ మీడియా యుగంలో ఒక ప్రాంతానికి చెందిన ఏ పాపులర్ వంటకమైనా యూట్యూబ్ లో వేరే పేరుతో ఎవరైనా ట్రై చేసి పోస్ట్ చేయొచ్చు. రాంపురి కబాబ్ చూడటానికి మరో కబాబ్ లాగా అనిపించవచ్చు కానీ దాని ప్రత్యేకత దాని రుచిలో ఉంది. సోషల్ మీడియా రాంపురి కబాబ్ లను రాంపురి నైఫ్, రాంపురి క్యాప్ పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది! ఏదేమైనా, వాటికి  టోపీ లేదా కత్తికి పేరు పెట్టడం హానిచేయని చర్య అయినప్పటికీ, కబాబ్కు రాంపూర్ ట్యాగ్ ఇవ్వడం జాగ్రత్తగా తనిఖీ చేయాలి. కబాబ్ ల అనేక అధీకృత వెర్షన్లు సోషల్ మీడియాలో చూడవచ్చు. ఈ పరిస్థితిలో, ఇంటర్నెట్లో పోస్ట్ చేయబడిన అటువంటి ఏదైనా ప్రయత్నించేటప్పుడు ఆహార ప్రియులు విచక్షణను ఉపయోగించాలి. ఒకప్పుడు రాజులు తమ ప్రత్యేక చెఫ్ లను ఒకరికొకరు బహుమతిగా ఇచ్చేవారు అంటే ఒక ప్రదేశం నుండి ఆహారాన్ని మరొక ప్రదేశానికి స‌ర‌ఫ‌రా జ‌రిగేది. అయితే, ఆ కాలంలో, అటువంటి ఆహారం సామాన్యులకు అందుబాటులో ఉండేది కాదు. రాజులు, వారి కుటుంబ స‌భ్యుల కోసం మాత్ర‌మే వండేవారు. లవంగం, యాలకులు, నల్ల మిరియాలు, జీలకర్ర, వెల్లుల్లి, అల్లం పసుపు మిరియాలు, శెనగపిండి, పచ్చి బొప్పాయి పేస్ట్, క‌ల‌ర్ మొదలైన సుగంధ ద్రవ్యాలను ఈ రెసిపీలో ఉపయోగిస్తారు.

అనేక ఇతర కబాబ్ల మాదిరిగా కాకుండా, రాంపూర్ సీచ్ కబాబ్ ల‌లో నిర్దిష్ట మొత్తంలో కొవ్వు ఉండదు. జాజికాయ వంటి బలమైన మసాలా దినుసులను ఇందులో ఉపయోగిస్తారు. ఈ కబాబ్ ఐదు నుండి ఆరు అంగుళాల పొడవు, రెండు నుండి మూడు సెంటీమీటర్ల మందం కలిగి ఉంటుంది. దాని ఉపరితలంపై శిఖరాల మాదిరి ఆకారాలు ఏర్పడే వరకు దీనిని బొగ్గు మంటపై గ్రిల్ చేస్తారు. నెయ్యిని  సాధారణంగా ఇది తయారైన తర్వాత దానిపై పూయ‌డానికి ఉపయోగిస్తారు, కాని రాంపూర్ వాసులు పొడి కబాబ్ ల‌ను తినడానికి సమానంగా ఇష్టపడతారు. రాంపూర్ కు చెందిన షమీ కబాబ్ లను స్థానికుల ఇళ్లలో ఎక్కువగా వండుతారు. ఇంట్లోని మహిళలు వీటిని త్వరగా తయారు చేసుకోవచ్చు. లక్నోలోని తుండే కబాబ్స్, గలావ్తి కబాబ్స్ లేదా గులాటీ కబాబ్స్ మాదిరిగానే, షామీ కబాబ్ లు రాంపూర్ ప్రత్యేకత. ఈ గుండ్రని, చదునైన కబాబ్లు పెళుసుగా లేదా రుచిలో అంత సూక్ష్మంగా ఉండవు. ఇది పొడి మటన్ నుండి తయారు చేస్తారు. గొర్రె లేదా గొడ్డు మాంసం, శనగ పప్పు, వెల్లుల్లి, ఉల్లిపాయలు, ఎర్ర మిరప పొడి, ఉప్పు కలిపి ఉడికించి, ఆపై డైన్ పాస్ట్ లో రుబ్బుతారు. దీనికి ఉడికించిన పచ్చిమిర్చి, కొత్తిమీర, గరం మసాలా (మసాలాలు), రుబ్బిన ఉల్లిపాయలు కలుపుతారు. దీన్ని బాగా కలిపి ఆ మిశ్రమాన్ని చేతితో చిన్న చిన్న చదునైన కట్ లెట్ లుగా మార్చి నెయ్యి నూనెలో వేయించాలి. మళ్ళీ, క్రస్ట్ ముదురు-గోధుమ రంగులోకి మారే వ‌ర‌కు వేయిస్తారు. ఈ కబాబ్ లను రాంపూర్ తవా చపాతీతో తింటారు. కబాబ్స్ కాల్చిన మాంసం రుచిని ఇస్తాయి.

మా చిన్నతనంలో మా అమ్మ సీచ్ కబాబ్ లను ఫ్రైయింగ్ పాన్ లో డీప్ ఫ్రై చేయడం చూశాను. సీఖ్ కబాబ్ ఆ వెర్షన్ కూడా రాంపూర్ నుండి పాత రెసిపీ, ఇది ఈ రోజుల్లో చాలా అరుదుగా వండుతున్నారు. ఇది వేయించిన క‌బాబ్ వెర్షన్ కొంచెం భిన్నంగా ఉంటుంది. కచ్ఛే గోష్త్ కే కబాబ్ లేదా రాంపూర్ పచ్చి మాంసం కబాబ్లను 'కచ్చి టిక్కియాన్' అని కూడా పిలుస్తారు. మరికొన్ని చోట్ల ఈ కబాబ్ లను చాప్లీ కబాబ్స్ అంటారు. అయితే, రాంపూర్ రుచి చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది. దీని కోసం, వంటవాళ్లు గొర్రె పొడి పచ్చి మాంసాన్ని ఉపయోగిస్తారు. దానిలో అన్ని పదార్థాలు, రుచిని కలిగించే ఏజెంట్లను కలుపుతారు. తర్వాత వీటిని గుండ్రటి టిక్కీలుగా మార్చి డీప్ ఫ్రై చేసి పచ్చిమిర్చి, కొత్తిమీర‌తో గార్నిష్ చేసుకోవాలి. రాంపూర్ లో దీన్ని చపాతీ రోటీతో తింటారు. కబాబ్స్ కుటుంబానికి చెందిన తల్వాన్ కోఫ్టే రాంపూర్ మరొక ప్రత్యేక వంటకం. దీనిలో, మీట్బాల్ గొర్రె లేదా గొడ్డు మాంసంతో తయారవుతుంది, దీనికి మసాలా దినుసులు, అల్లం, వెల్లుల్లి, కాల్చిన శనగలు, గోధుమ, వేయించిన ఉల్లిపాయలు క‌లుపుతారు. ఈ పదార్థాలన్నింటినీ మెత్తని పేస్ట్ లా చేసుకోవాలి. ఇలా తయారుచేసిన మీట్ బాల్ ను ఫ్రై చేస్తారు. ఒక ప్రత్యేక బాణలిలో బ్రౌన్ కలర్ ఉల్లిపాయలు, యాలకులు వేసి వేయించి అందులో వేయించిన కోఫ్తా వేయాలి. మెత్తదనం కోసం పచ్చి బొప్పాయిని ఎక్కువ మోతాదులో వంట‌వాళ్లు ఉప‌యోగిస్తుంటారు. కోఫ్తా అని కూడా పిలిచే ఈ కబాబ్ చాలా మృదువుగా ఉంటుంది. దీన్ని హెవీ బాటమ్ రాగి పాత్రల్లో వండుతారు.

- నవేద్ కైసర్ షా

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)

మధుబని వాల్ పెయింటింగ్స్, మనీ ప్లాంట్స్, ఫెర్న్ ల‌తో అలంకరించిన ఈ చక్కటి డైనింగ్ రెస్టారెంట్ షాపూర్ జాట్ సుందరమైన పరిసరాలలో ఉంది. శతాబ్దాల నాటి సిరి కోట శిథిలాలకు సమీపంలో ఉన్న ఈ పట్టణ గ్రామం బోహేమియన్ ఎన్ క్లేవ్ గా మారింది. ఇది బొటిక్ లు, అనేక ఆక‌ర్ష‌నీయ‌మైన‌ దుకాణాలకు నిలయం. స్పష్టమైన కుడ్యచిత్రాలతో అలంకరించబడిన ఇరుకైన వీధుల వెంట, సౌకర్యవంతమైన దుకాణాలు ఎంబ్రాయిడరీ చీరలు, టూనిక్స్, విస్తృతంగా ప్యాక్ చేసిన టీలు, భారతీయ ఆకృతులతో ముద్రించిన దిండు కవర్లను అందిస్తాయి. పూజా ఇప్పుడు శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఉన్నప్పటికీ, ఆమె మైక్రో ప్రతిదీ విజయవంతంగా నిర్వహిస్తుంది. ఆమె ఏమి వంట చేస్తుందో.. ఎంత బాగా వంట చేస్తుందో తెలుసుకోవడానికి రెస్టారెంట్లో ఎక్కువ సమయం గడుపుతుందని చెప్పారు. ముజఫర్ పూర్ లో జన్మించిన పూజ 12 ఏళ్ల పాటు సొంత బొటిక్ ను నడుపుతూ తన అసలు సిసలు ప‌ని ఇదేనని గ్రహించింది. కామర్స్ గ్రాడ్యుయేట్ అయిన పూజా మాట్లాడుతూ - ''డజను మంది సిబ్బందితో మొదలుపెట్టాను. నేను 12 సంవత్సరాల క్రితం ప్రారంభించాను. షాపూర్ జాట్ మొదటి అవుట్లెట్. ఇది బూట్ స్ట్రాప్ ప్రాజెక్ట్. నాకు పరిమిత వనరులు ఉన్నాయి. రియల్ ఎస్టేట్ చాలా ఖరీదైనది కాని ప్రదేశంలో నీటిని పరీక్షించాలనుకున్నాను. అద్దెలు చౌకగా ఉండేవి. ఇది చాలా ప్రయోగాత్మకమైనది, కానీ ఇది నేను ఊహించిన దానికంటే పెద్ద ప్రాజెక్ట్ అయిందని" చెప్పారు.

ఇప్పుడు తన జీవిత భాగస్వామిగా ఉన్న వ్యక్తిని కలుసుకోవడానికి పూజాకు ఈ బిజినెస్ వెంచర్ సహాయపడింది. బిహారీ భోజనం చేయడానికి వచ్చిన రెస్టారెంట్ నుంచే వారి స్నేహం మొదలైంది. ఈ దంపతులకు తారా అనే ఏడేళ్ల కుమార్తె ఉంది. "నేను 12 సంవత్సరాలుగా దుస్తులను డిజైన్ చేస్తున్నాను, కాని నేను నా అంతర్గత వనరులను ఉపయోగించడం లేదనీ, నా సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా ప్రదర్శించడం లేదని నేను భావించాను. మీరు కాలేజీలో ఉన్నప్పుడు మీరు ఏమి చేయాలనుకుంటున్నారో మీకు ఎల్లప్పుడూ తెలియదు. త్వరలోనే, మీ శ‌క్తి గురించిన పిలుపు ఏమిటో మీకు తెలుస్తుంది. నాకు వంట అంటే చాలా ఇష్టం. మా అమ్మ మమతా సాహు నాకు చాలా ఓపికగా శిక్షణ ఇచ్చారనే ఆలోచనతో ఇది ప్రారంభమైందని" చెప్పారు.

వాటర్ కలర్ స్కెచ్ లను ముద్రించిన కలర్ ఫుల్ మెనూ కార్డును పరిశీలించిన పూజా తన తల్లి వంటకాల ఆధారంగా రకరకాల వంటకాలు ఉంటాయని చెప్పింది. మెనూ కార్డులో "పోట్‌బెల్లీ అనేది స్పష్టమైన దృష్టితో సృష్టించబడిన ప్రేమ-శ్రమ-బీహార్ లోని ముజఫర్ పూర్ లోని మా పూర్వీకుల వంటగదిలో సృష్టించిన మాయాజాలాన్ని ఒక ప్లేట్ లో మీ ముందుకు తీసుకువ‌చ్చాను. మా వంటకాలన్నీ తరతరాలుగా అందించిన‌వి. మేము మీకు ప్రత్యేకమైనదాన్ని తీసుకురావడానికి జాగ్రత్తగా క్యూరేట్ చేస్తున్నాము, మా ఆహారం ద్వారా, మేము బీహార్ గురించి ఉన్న కొన్ని మూసధోరణులను కూడా విచ్ఛిన్నం చేయగలమనీ, మా ప్రాంతానికి నిజంగా ప్రత్యేకమైన-ప్రామాణికమైన రుచి సాహసానికి మిమ్మల్ని తీసుకెళ్లగలమని మా ఆశ. ప్రతి వంటకం అపారమైన కృతజ్ఞత-ప్రేమతో తయారు చేయబడుతుంది. మా ఆహారం మీ హృదయంలో ప్ర‌త్యేక‌ స్థానం పొందుతుందని మేము ఆశిస్తున్నామ‌ని" చెప్పారు.

ప్రోటీన్ అధికంగా ఉండే ఈ వంటకాల కోసమే ప్రజలు ఇక్కడికి వస్తుంటారు. లిట్టి అనేది మొత్తం గోధుమ పిండి బంతి, ఇది సత్తు లేదా కాల్చిన నల్ల చిక్పీస్ లేదా కాలా శనగ పిండి, మసాలా మిశ్రమంతో నింపబడుతుంది. చోఖా అనేది వంకాయ, బంగాళాదుంప, టమోటా వంటి కూరగాయలతో తయారు చేసిన చాలా ప్రాథమిక గుజ్జు. మైథిలి థాలీ, ధమాకా మ్యాగీ, తార్కారీ థాలీ, మధుబని థాలీ, టొమాటో చోఖా, ఆలూ లాలూ ఇక్కడ చాప్ వంటకాలకు ఎక్కువ గిరాకీ ఉంది. స్టార్టర్లలో, మరువా, పూరీలు, మసాలా సత్తు, ఆలూ, ఉల్లిపాయలతో నిండిన ఓల్ (యమ్) ఊరగాయ, రైతా, బాగియా బాస్కెట్, ఆలూ లాలూ చాప్స్, బన్, కోర్రియాండ్, టమోటా చట్నీ, సబూదానా పకోడాతో మసాలా కట్లెట్లను కలిగి ఉంటాయి. మాంసాహారాన్ని ఇష్టపడే వారు మటన్, చికెన్ తో చేసిన పకోడీలను, చట్నీలతో వడ్డించే పకోడీలను ఎంచుకుంటారు.

ఈ మెనూలో 13 వెజిటేరియన్, 11 మాంసాహార, సీ ఫుడ్ ప్లేటర్ వంటి అనేక వంటకాలు ఉన్నాయి. తనకు సింపుల్ ఫుడ్ అంటే ఇష్టమే అయినా కొన్ని రోజుల్లో దామా ఝమరువా థాలీ ట్రై చేసే మూడ్ లో ఉంటానని పూజా చెప్పింది. "ఆవాలు-బంగాళాదుంప మసాలా గసగసాలతో నింపిన బియ్యం పిండి రొట్టెలతో వడ్డించే ఆవాలు గ్రేవీ వంటకంలో ఇది ప్రత్యేకమైన బిహారీ వంట‌కం. దీనిని పర్వాల్ చోఖా, జిమికండ్ చట్నీ, టిస్సి చట్నీతో వడ్డిస్తారు. బిహారీలు భర్వా బైంగన్ లేదా బైంగన్ చోఖా (స్టఫ్డ్ వంకాయ) తయారు చేయడానికి చాలా భిన్నమైన మార్గాన్ని కలిగి ఉన్నారని పూజ చెప్పారు. దీనిని మనం మంటపై కాల్చడం వల్ల దీనికి పొగమంచు ఉంటుంది. బిహారీ ఆహారం ఆవ నూనె నుండి దాని ప్రత్యేకమైన రుచిని పొందుతుంది. ఇది చాలా ఆరోగ్యకరమైన వంట‌కం. వాస్తవానికి, మేము మా ఆవ నూనెను బీహార్ లోని ఖాదీ గ్రామ్ ఉద్యోగ్ నుండి పొందుతాము. ఆవనూనెలో పూరీలు, బచ్చాలను కూడా వేయించుకుంటాం. మన వంటలో ఒక శాతం మాత్రమే శుద్ధి చేసిన నూనెలో ఉంటుంది. మనం ఎక్కువగా ఆవనూనె లేదా నెయ్యిని ఉపయోగిస్తాం. మాసబ్జీలన్నీ భిన్నమైన రుచిని కలిగి ఉంటాయి. ఉదాహరణకు భోజ్ పురి థాలీని గరం మసాలా గ్రేవీలో, మధుబని థాలీని పంచ్ పోరన్ తో, ఝమారువాను ఆవాలు గ్రేవీలో వండుతారు. మన గ్రేవీకి టమోటోను వాడం. ఎముకలు లేని చంపారన్ మటన్ ను నెమ్మదిగా మంటపై మూసివేసిన అహునాస్ (చిన్న మట్టి కుండలు) లో నెయ్యితో వండుతారు. మటన్ చాలా మృదువుగా ఉంటుంది. ఇది మంచి మట్టి రుచిని కలిగి ఉంటుంది. లిట్టి చోఖా తయారు చేయడం అంత సులభం కాదు. ఇది సుదీర్ఘ ప్రక్రియ. సత్తు మ‌సాలా చాలా సంక్లిష్టమైనది. సాంప్రదాయకంగా, దీనిని ఇనుప పాత్రలలో ఆవు పేడ పిడికెల‌పై, మస్లిన్ వస్త్రంతో తుడిచి నెయ్యిలో వండుతారు.

బీహారీలపై ఇతర వర్గాల సాంస్కృతిక ప్రభావం గురించి మాట్లాడుతూ పూజా వివరించారు. "ఒక ప్రాంతపు ఆహారం చరిత్ర ద్వారా రూపుదిద్దుకుంటుంది. ఒక ప్రాంతం ఎలా రూపుదిద్దుకుంటుంది అనేది అనేక అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.  మటన్, కబాబ్ లు తయారు చేసే విధానంలో ముస్లింల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుందని నా అభిప్రాయం. ఆఫ్ఘన్లు, మొఘలులు, టర్కీల దండయాత్రలు ఆహారాన్ని మార్చి ఉండవచ్చు. వారు సంస్కృతిని జోడించి ఉంటారని నేను అనుకుంటున్నాను. బిహారీలు సొరకాయలను ఇష్టపడతారు. అన్ని రకాల చట్నీలు, తిల్లోరి, అప్పడాలను తయారు చేస్తారని" చెప్పారు. శాన్ఫ్రాన్సిస్కో నుంచి తన కుమార్తెను పెంచుతూ రెస్టారెంట్ నడపడం, రోజువారీ వ్యవహారాలు చక్కబెట్టడం అంత సులువైన పని కాదని పూజ పేర్కొన్నారు. కానీ ఆమె అభిరుచి-సమర్థవంతమైన సమయ నిర్వహణ ఆమెను ముందుకు నడిపిస్తుంది. ఆమె బిహారీ కుసిన్ ను పాప్ అప్ చేసింది. చాణక్యపురి లేదా షాపూర్ జాట్ లోని ఢిల్లీ డిప్లొమాటిక్ ఎన్ క్లేవ్ సమీపంలోని బీహార్ నివాస్ లోని పోట్‌బెల్లీలో ఇద్దరికి అందించే ప్రధాన భోజ‌నం సెట్ ఖరీదు సుమారు రూ .1000, కానీ ఒక్క పైసా వృధా కాలేదనీ,  ఇక్క‌డ తిన్న త‌ర్వాత మీరు  ప్ర‌త్యేక అనుభూతిని  పొందుతారు. జొమాటో ద్వారా కూడా ఆహారాన్ని ఆర్డర్ చేయవచ్చు, కానీ రెస్టారెంట్ సందర్శన ముఖ్యంగా వారాంతంలో రిఫ్రెష్ కోసం ఇక్క‌డ‌కు వెళ్లాల‌ని నేను గట్టిగా సిఫార్సు చేస్తాను. ప్రైవసీ కోరుకునే వారు రెస్టారెంట్ లోని బాల్కనీలో ఫుడ్ ఆర్డర్ చేసుకోవచ్చు.

- త్రిప్తి నాథ్

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)

చారిత్రాత్మకంగా చెప్పాలంటే, చాలా మంది ఆక్రమణదారులు పదవ శతాబ్దం నుండి ఖైబర్ పాస్ గుండా ఈ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించారు. ఇది భౌగోళిక వారసత్వంపై శాశ్వత ముద్ర వేసింది. సిల్క్ రోడ్డుతో అనుసంధానించబడిన వాణిజ్య మార్గాల చురుకైన నెట్ వ‌ర్క్ నార్త్ వెస్ట్రన్ ఫ్రాంటియర్ ప్రావిన్స్ నుండి సరళమైన, నెమ్మదిగా వండిన గిరిజన ఛార్జీలతో సహా పదార్థాలు, మొక్కలు, వంటకాలు-వంట పద్ధతులు మరింత ప్రవాహానికి దారితీసింది. పెషావర్ పంజాబ్ కు కాల్చిన చేపలు-మటన్ బర్రా వంటి మాంసాల సంప్రదాయాన్ని ఇచ్చింది. ఎండిన పండ్లు-కాయల వాడకం మధ్య ఆసియా ప్రాంతంలో ఉంది. బంగాళాదుంపలు, మిరపకాయలు, మొక్కజొన్న మొదలైనవి కొలంబియన్ మార్పిడి నుంచి వ‌చ్చాయి. 1947 లో బ్రిటిష్ పాలన నుండి భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చిన సందర్భంగా ఈ విధంగా సుసంపన్నమైన భూమిని విభజించారు.

ఇది కొత్తగా ఏర్పడిన పాకిస్తాన్ నుండి నిర్వాసితుల తరలింపును ప్రేరేపించింది. ఇది ఒక కొత్త పాక సంస్కృతిని పరిచయం చేస్తుంది, ఎందుకంటే పారిపోయిన కుటుంబాలు తీసుకురాగలిగిన కొన్ని ఆస్తులలో తాండూర్ ఒకటి. ఈ మట్టి పొయ్యిలు చివరికి వారిలో కొంతమందికి వారి జీవితాలను మొదటి నుండి పునర్నిర్మించడానికి సహాయపడతాయి. ఉదాహరణకు ఢిల్లీలోని దర్యాగంజ్ లోని మోతీ మహల్ యజమానులనే తీసుకోండి, వారు ఇప్పుడు ఐకానిక్ రెస్టారెంట్ వంటకమైన బటర్ చికెన్ ను అందిస్తున్నారు. సాంప్రదాయ పంజాబీ ఆహారం తాజాదనం, స్వచ్ఛత, తయారీ యొక్క సూటి పద్ధతులను కలిగి ఉంటుంది. ఆహారపు అలవాట్ల పరంగా పంజాబీ గృహాలలో కొంత సజాతీయత కనిపిస్తుంది. వంట పద్ధతులు లేదా మసాలా దినుసులు మాత్రమే మారవచ్చు. గోధుమలు, చిరుధాన్యాలు, బార్లీ, మొక్కజొన్న ప్రధాన ధాన్యాలుగా ఉన్నాయి. వారి పిండిని వివిధ రకాల రొట్టెలను తయారు చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. గ్రిడిల్-వండిన రొట్టెలు, పరాఠాలు, డీప్ ఫ్రైడ్ పూరీలు, భటూరాలు, వాటిలో తాండూర్ కాల్చిన కుల్చాలు, నాన్లు ఉన్నాయి. పంజాబీ డైట్ లో రైస్ అనేది తనకంటూ ఒక గణనీయమైన స్థానాన్ని ఏర్పరుచుకోగలిగింది. ఎక్కువగా ఉడకబెట్టిన లేదా పులావ్ వలె ఇష్టపడతారు. ఇది పంజాబీ వంటకాలకు అత్యంత ఇష్టమైన ఆహార ప‌ద‌ర్థాలుగా ఉన్నాయి.

రాజ్మా, ఆలూ-వాడి లేదా కర్రీడ్ చిక్పీస్ ప్ర‌త్యేక‌మైన‌వి. దీనిని మత్తర్ పులావ్ గా తీసుకుంటారు. ఎక్కువ‌గా తురిమిన దోసకాయ రైతాతో తింటారు. జర్దా వలె, తియ్యటి బియ్యం వెర్షన్, ముఖ్యంగా బసంత్ పంచమి సమయంలో తింటారు. మరొక శాశ్వత డెజర్ట్ మిల్కీ రైస్ పుడ్డింగ్ ఖీర్, ఇది శీతాకాలంలో పాలను చెరకు రసంతో భర్తీ చేసినప్పుడు రోహ్ డి ఖీర్ గా మారుతుంది. కాలానుగుణ కూరగాయలు ప్ర‌ధాన పాత్ర పోషించాయి. పంజాబ్ మైదానాలలో విస్తారమైన భూభాగాలు వాటి సాగుకు అనుకూలంగా ఉంటాయి. ఆలూ-గోబీ, గజ్జర్-మత్తర్, బైంగన్, క్రిస్పీ ఫ్రైడ్ భిండీ, స్టఫ్డ్ కరేలా వంటి అనేక కూరగాయలు పంజాబీ భోజనానికి దాని క్రంచ్-మంచి క‌ల‌ర్ ను ఇస్తాయి. క్యారెట్లు, కాలీఫ్లవర్, టర్నిప్స్ తో తయారు చేసిన తీపి-పుల్లని ఊరగాయ శీతాకాలంలో తింటారు. గజ్రేలా లేదా గజర్ పాక్, పప్పు కూడా ప్ర‌ధానంగా ఉంటుంది. సాధారణంగా సువాసనగల దేశీ నెయ్యిలో వెల్లుల్లి, ఉల్లిపాయలు లేదా జీలకర్రతో కలుపుతారు. పాలు, నెయ్యి, వెన్న, పెరుగు, మజ్జిగ పంజాబ్ వంట‌కాల్లో అధికంగానే ఉంటాయి. అందుకే చాలా శాఖాహార వంటకాల్లో ఉండే పనీర్ క్రమం తప్పకుండా భోజనంలోకి తీసుకుంటారు. దీనిని భుజ్జీగా చేసి, పచ్చి బఠానీలతో కూరగా చేసి, మెత్తగా రుబ్బిన పాలకూరలో మడతపెట్టి, లేదా స్నాక్స్ చేయడానికి బార్బెక్యూ టిక్కాలుగా ఉపయోగిస్తారు. అనేక స్వీట్లలో ఖోయాతో పాటు చెన్నాగా కూడా కనిపిస్తుంది.

అయితే, యాభై శాతానికి పైగా పంజాబీలు శాఖాహారులు. మాంసం తినే వారు వివిధ రూపాల్లో చికెన్, మేక, గొర్రెపిల్లలను ఇష్టపడతారు, అందుకే తందూరీ చికెన్, చికెన్ టిక్కా, మటన్ కర్రీ, మటన్ బుర్రా, కీమా-మత్తర్ ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలిచాయి. మంచినీటి చేపలు మరొక ముఖ్యమైన ఆహారం. బియాస్, సట్లెజ్ నదులు కలిసే హరికే పటాన్ నుండి కొన్ని ఉత్తమమైన సింఘారా, ప్ర‌త్యేక చేపలు లభిస్తాయి. అమృత్ సర్ కు దగ్గరగా ఉన్న ఈ తందూరీ, అజ్వైన్ పూసిన పిండి వేయించిన ఈ వంట‌కాలు ఈ ప్రాంతం ప్ర‌త్యేక‌త‌. ఇంట్లో తయారుచేసిన ఊరగాయలు, చట్నీలు, మురబ్బాలు వంటి మసాలా దినుసులు పంజాబీ టేబుల్ పై తప్పనిసరిగా ఉంటాయి. ఇవి భోజనంలో పోషకాలు, రుచిని అందిస్తాయి. ప్రధానంగా వెనిగర్, ఉప్పునీరు, ఆవ నూనెతో తయారు చేస్తారు. ఊరగాయ నిమ్మ, మామిడి, సన్డ్రీ శీతాకాల కూరగాయలు ఉంటాయి. అయితే చట్నీలు వివిధ ప్రాంతాల్లో ప్ర‌త్యేక రుచిని క‌లిగివుంటాయి. పంజాబ్ లో తీపి ప‌ద‌ర్థాలు కూడా చాలా ప్రత్యేకం. గుర్, ష‌క్కర్ వంటింటిలో శాశ్వత పదార్ధాలు.. తరచుగా భోజనం ముగింపులో తీసుకుంటారు. ప్రత్యేక సందర్భాలలో ఖీర్ లేదా సేవియాన్ వండుతారు. శీతాకాలంలో పోషకాలు అధికంగా ఉండే పంజీరీ, గజర్ హల్వాలు ఇక్క‌డ స్పెష‌ల్.  మిఠాయిలలో లడ్డూలు, బర్ఫీ, గులాబ్ జామూన్, జిలేబీలు, నెయ్యి, గోధుమ పిండి, బెల్లం, బాదంతో తయారైన పిన్నిలు ఉంటాయి.

పంజాబ్ లో వేస‌వి స‌మ‌యంలో అనేక ర‌కాల పానీయాలు ప్ర‌త్యేకం. వీటిలో తీపిగా ఉండే ల‌స్సీ, ఉప్పగా ఉండే మజ్జిగ, జల్ జీలకర్ర, షికాంజీ, తాజా పండ్ల రసాలు సాధారణంగా తీసుకుంటారు. కాల్చిన-పొడి చేసిన బార్లీ లేదా కాలా చన్నాలతో తయారు చేసిన ప్రోటీన్ అధికంగా ఉండే, రిఫ్రెషింగ్ పానీయం సత్తు ఈ ప్రాంతం ప్రత్యేక వేస‌వి పానీయం. అలాగే, కాళి గజ్జర్ తో తయారు చేసిన పులియబెట్టిన పానీయం కంజి, చాలా కాలంగా ఎదురుచూస్తున్న శీతాకాల ప్రత్యేకం, అలాగే చెరకు రసం కొద్దిగా అల్లం-నిమ్మరసంతో రుచిగా ఉంటుంది. అయితే, అత్యంత ఇష్టపడే పానీయం టీ. ఆహారాన్ని ప్రేమించే పంజాబీలు, మంచి జీవితాన్ని గడపడానికి వారి సాటిలేని ఉత్సాహంతో, జోయ్ డి వివ్రే అంటే ఏమిటో ఒక సమాజంగా ఉత్తమ వ్యక్తిత్వం కలిగి ఉంటారు. 'ఖాదా పీతా లాహే దా, బాకీ అహ్మద్ షాహే దా' (మనం తినేది, త్రాగేది మనది, మిగిలినది అహ్మద్ షాది).

- పునీందర్ కౌర్ సిద్ధూ (చండీగఢ్ కు చెందిన ఫుడ్ క్రిటిక్, ట్రావెల్ రైటర్, కాలమిస్ట్, ఆమె పంజాబ్-ఏ క్యులినరీ డిలైట్' రచయిత)
(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)
 

దేశ రాజ‌ధాని న్యూఢిల్లీలో రష్యా దౌత్యవేత్త విక్టర్ ఖిట్జ్‌చెంకోను 21 మార్చి 1985న ఇద్దరు ముష్కరులు కాల్చి చంపారు. దీనికి నాలుగు రోజుల ముందు న్యూఢిల్లీలోని మరో రష్యా దౌత్యవేత్త ఇగోర్ గుయెజోను అమెరికా నిఘా సంస్థలు కిడ్నాప్ చేశాయి. కొన్ని రోజుల తర్వాత అమెరికాలో క‌నిపించిన ఇగోర్ కావాలనే ఫిరాయించాడనే వాద‌న‌లు వినిపించాయి. అయితే, దీనిని ఆయ‌న భార్య తోసిపుచ్చింది. 1985లో ఖిట్జిచెంకో హత్యలో ప్రొఫెషనలిజానికి సంబంధించిన అన్ని కోణాలు ఉన్నాయని పీటీఐ నివేదిక‌ పేర్కొంది. వాషింగ్టన్ పోస్ట్ నివేదిక ప్రకారం.. మోటార్ బైక్ సోవియట్ రాయబారి కారు వెనుక వైపుకు వచ్చింది.. ఈ త‌ర్వాత కాల్పులు జరిగాయి. కారు అదుపుతప్పిందని, కుడివైపు నుంచి, ముందు వైపు నుంచి వాహనంలోకి మరిన్ని కాల్పులు జరిగాయని పేర్కొంది. హంతకులను పట్టుకోలేకపోయినప్పటికీ హంతకులు ఆఫ్ఘన్ శరణార్థులేనని భావించారు. ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లో సీఐఏ ప్రాయోజిత సోవియట్ యూనియన్ వ్యతిరేక ప్రతిఘటన రహస్యం కాదు.

17 మార్చి 1985న న్యూఢిల్లీలోని తన అధికారిక నివాసం నుంచి ఉదయం జాగింగ్ కు వెళ్లిన ఇగోర్ కనిపించకుండా పోయారు. ఇండియా టుడే కథనం ప్రకారం,'నటాషా (ఇగోర్ గుయెజో భార్య) ఓ వ్యక్తితో మాట్లాడుతూ.. త‌మది చాలా దగ్గరి కుటుంబమని, మాస్కోలోని తన తల్లిదండ్రులతో ఇగోర్ కు చాలా అనుబంధం ఉందని ఢిల్లీ పోలీసు అధికారి తెలిపారు. తన భర్తను కిడ్నాప్ చేశారని తాను అనుమానిస్తున్నానని ఆమె పోలీసులకు తెలిపింది. గుయెజో ఫిరాయించాడనీ, న్యూఢిల్లీ నుంచి అమెరికాకు విమానంలో వచ్చాడని అమెరికా రాయబార కార్యాలయం ధృవీకరించిన తర్వాత ఈ కిడ్నాప్ ఆరోపణలు వచ్చాయి. ఒక దేశానికి చెందిన దౌత్యవేత్తను మరో సార్వభౌమ దేశపు నేల నుంచి వారికి చెప్పకుండా ఏ దేశం తీసుకెళ్తుంది? కానీ తమకు అంతర్జాతీయ చట్టం ఏదీ లేదని ఫైవ్ ఐస్  నమ్ముతున్నాయి.

1984 నవంబరులో పెర్సీ నోరిస్ అనే బ్రిటిష్ దౌత్యవేత్త తన కారులో ఉండగా ముంబైలో ఇదే తరహాలో హత్యకు గురయ్యారు. ఇద్దరు గుర్తుతెలియని వ్యక్తులు ప్రొఫెషనల్ పద్ధతిలో అతన్ని హత్య చేశారు. 3 జూన్ 1982న న్యూఢిల్లీలో కువైట్ దౌత్యవేత్త ముస్తఫా మర్జూక్ ను కాల్చి చంపారు. జూన్ 3న ఉదయం 9.20  గంటలకు ఇంటి నుంచి బయటకు వచ్చిన ముస్తఫా తన మెర్సిడెస్ కారు డోర్ తెరుస్తుండగా కారు వెనుక నుంచి ఓ వ్యక్తి వచ్చి దౌత్యవేత్తపైకి ఐదు సార్లు కాల్పులు జరిపాడని ఇండియా టుడే పేర్కొంది. ఒక షాట్ వెనుక కిటికీని పగలగొట్టగా, మిగిలిన నాలుగు ముస్తఫా కడుపులోకి దూసుకెళ్లాయి. భారత్ లో జోర్డాన్ రాయబారిపై 1983 అక్టోబర్ లో న్యూఢిల్లీలో కాల్పులు జరిగాయి. ఈ సంఘటనలన్నింటిలో పాశ్చాత్య నిఘా సంస్థల పాత్రను ధృవీకరించారు.. అనేక ఆరోపణ‌లు ఉన్నాయి. అంటే భారత అంతర్గత వ్యవహారాల్లోకి చొచ్చుకుపోవడానికి  ఈ ఫైవ్ ఐస్ ఎప్పుడూ ప్రయత్నిస్తూనే ఉన్నాయి. ఖలిస్తాన్ వేర్పాటువాద ఉద్యమాన్ని పాకిస్థాన్ సహకారంతో ఫైవ్ ఐస్ స్పాన్సర్ చేసిందని కొన్ని నివేదిక‌లు, అలాంటిదేమీ లేద‌ని మ‌రికొన్ని నివేదిక‌లు పేర్కొంటున్నాయి.

ఖలిస్తాన్ ఉద్యమం ఉచ్ఛస్థితిలో ఉన్న సమయంలో కెనడా, పాకిస్తాన్ లలో ఖలిస్థాన్ ఉగ్రవాద శిబిరాలు ఉన్నట్లు పత్రికలు కథనాలు ప్రచురించాయి. గంగా సింగ్ ధిల్లాన్ వంటి ఖలిస్థాన్ నాయకులకు పాశ్చాత్య నిఘా సంస్థలు నిధులు సమకూర్చాయనే ఆరోపణలకు ఆధారాలు ఉన్నాయి. 1980వ దశకంలో భారత్ లో దౌత్యవేత్తలను లక్ష్యంగా చేసుకుని, పాశ్చాత్య దేశాల్లో భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ పేరుతో వేర్పాటువాద ఉద్యమాలకు నిధులు సమకూరుస్తున్నప్పుడు, ఈ దాడులకు స్వయం ప్రకటిత, అజ్ఞాత సమూహాలు బాధ్యత వహిస్తాయి. ప్రజల కొన్ని సంఘ‌ట‌న‌లు త్వ‌ర‌గానే మ‌ర్చిపోతుంటారు. ప్రజలు 1983 ప్రసిద్ధ లార్కిన్స్ కేసును మర్చిపోయి ఉండవచ్చు. మేజర్ జనరల్ ఫ్రాంక్ లార్కిన్స్, అతని సోదరుడు, ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ కెన్ లార్కిన్స్, లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ జస్బీర్ సింగ్ (ఈ ముగ్గురూ రిటైర్డ్ ఇండియన్ ఆర్మీ అధికారులు) 10 నవంబరు 1983 న సీఐఏ కోసం గూఢచర్యం చేశారనే ఆరోపణలపై అరెస్టు చేయబడ్డారు. కొద్ది రోజుల తర్వాత అమెరికా దౌత్యవేత్త హ్యారీ ఎల్ వెదర్బీని 24 గంటల్లో దేశం విడిచి వెళ్లాలని భారత్ ఆదేశించింది.

యునైటెడ్ ప్రెస్ ఇంటర్నేషనల్ (యూపీఐ) ప్రకారం, "ఫ్రాంక్ లార్కిన్స్ (59) తాను 1972 నుండి సీఐఏ  కోసం పనిచేస్తున్నాననీ, వైమానిక దళం నుండి పదవీ విరమణ చేసిన తరువాత తన 57 ఏళ్ల సోదరుడు కెన్ లార్కిన్స్ను గూఢచారి వలయంలోకి తీసుకువచ్చానని న్యాయమూర్తి ముందు అంగీకరించినట్లు తెలిసింది. జాతీయ భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా ఈ విచారణను రహస్యంగా నిర్వహించామనీ, అయితే శిక్షను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచామని తెలిపింది. న్యూఢిల్లీలోని సీఐఏ కోసం పనిచేస్తున్నట్లు భావిస్తున్న అమెరికా ఎంబసీ అధికారులకు రహస్య సమాచారాన్ని చేరవేసినందుకు వీరు దోషులుగా తేలినట్లు సంబంధిత వర్గాలు తెలిపాయి. జూలై 1985లో ముగ్గురికి 10 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించబడింది. ఆ తర్వాత అమెరికా నేతృత్వంలోని ఫైవ్ ఐస్ ఆగిపోతుందని ఎవరైనా అనుకుంటే మీర్జా గాలిబ్ రాసిన 'అయినా మీకు అవమానం కలగదు' అని రాసిన విషయాన్ని గుర్తు చేసుకోవాలి. 1985లో మరో గూఢచారి వలయం పట్టుబడగా, ఈసారి అది ప్రధాని కార్యాలయంలో ఉండ‌టం గ‌మ‌నార్హం.

రహస్య రక్షణ సమాచారాన్ని విదేశాల ఏజెంట్లకు చేరవేసినందుకు రాజీవ్ గాంధీ వ్యక్తిగత కార్యదర్శి టీఎన్ ఖేర్, మరో ఇద్దరు వ్యక్తిగత సహాయకులను అధికారిక రహస్యాల చట్టం కింద అరెస్టు చేయడంతో ఆయన ముఖ్య కార్యదర్శి పదవికి అలెగ్జాండర్ రాజీనామా చేయాల్సి వచ్చింది. బహుళజాతి సంస్థలతో సంబంధాలున్న ఇద్దరు వ్యాపారవేత్తలు, తొమ్మిది మంది ప్రభుత్వ అధికారులను ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో కౌంటర్ బ్రాంచ్ అరెస్టు చేసిందని వాషింగ్టన్ పోస్ట్ పేర్కొంది. ఫైవ్ ఐస్ ఇంతటితో ఆగలేదని, భారత భద్రతా వ్యవస్థలో, అంతర్గత వ్యవహారాల్లో వారి చొరబాట్లు ఇప్పటికీ గతం కాదు. భారత్ పై నిందలు వేయడం కంటే తమకంటూ ఒక పంథాను సరిదిద్దుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

- సాకిబ్ సలీం

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజన్యంతో..)

ఇప్పుడు సినీ చరిత్రలో ఒక ఆసక్తికరమైన సంఘటనలోకి వెళ్దాం, 1983లో అమితాబ్ బచ్చన్ కూలీ చిత్రంలో ఇక్బాల్ పాత్రను పోషించారు. ఈ సినిమా షూటింగ్ లో ఆయన తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. ఆయన పరిస్థితి విషమంగా ఉండడంతో ఆయన బతుకుతారా? అనే అనుమానాలు వ్యక్తమయ్యాయి. ఆయన త్వరగా కోలుకోవాలని భారత ముస్లిం కమ్యూనిటీలో అధిక శాతం మంది మసీదుల్లో ప్రార్థనలు చేశారు. భారతీయ చలనచిత్ర ప్రపంచం నుండి వచ్చిన ఇలాంటి కథలు నిజంగా ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి. బాలీవుడ్ లోని పాటలు, నృత్య సన్నివేశాలతో పాటు జానీ వాకర్, ఉత్పల్ దత్, పరేష్ రావల్ తమ కామిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ తో భారతీయ ప్రేక్షకులందరినీ మంత్రముగ్ధులను చేశారు. బాలీవుడ్ కేవలం వినోద సాధనంగానే కాకుండా ప్రజలలో ప్రజాభిప్రాయాన్ని ఏర్పరచి, ప్రజల మనస్సుల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయే జ్ఞాపకాలను మిగిల్చే వేదిక కూడా. భారతీయ చిత్ర పరిశ్రమ నిన్నటి పాత్రలను మరిచిపోయిందని సీనియర్ జర్నలిస్ట్ శేఖర్ అయ్యర్ అన్నారు. నిజంగా 1975లో వచ్చిన షోలే సినిమాలో రహీమ్ చాచా పాత్ర పోషించిన ఏకే హంగల్ జ్ఞాపకాలు మరుగున పడిపోతున్నాయి.

రహీం చాచా కొడుకును బాహ్య శత్రువుకు ప్రతీక అయిన గబ్బర్ సింగ్ (అంజాద్ ఖాన్ పాత్ర) అనే బందిపోటు చంపాడు. శవం గ్రామానికి చేరుకోగానే గ్రామస్తులు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తారు, వారు గూస్ బంప్స్ అవుతారు.. వరుసగా అమితాబ్ బచ్చన్- ధర్మేంద్ర పోషించిన పాత్రలు విల‌న్ గబ్బర్ సింగ్ ను అంతమొందించే పనిలో విఫలమయ్యారని వారు పేర్కొన్నారు. అందుకే వారిద్దరినీ వెనక్కి పంపించాలి. రహీం చాచా జోక్యం చేసుకుని తనకు వందలాది మంది కుమారులు ఉంటే వారిని బలి ఇస్తాననీ, కానీ విజయ్, వీరూలను గ్రామం విడిచి వెళ్లనివ్వనని, విల‌న్ - గబ్బర్ సింగ్ ను నిర్వీర్యం చేసే తమ మిషన్ ను పూర్తి చేయడానికి వారు అక్కడే ఉండాలని గ్రామస్తులకు చెప్పాడు. బాహ్య శత్రువును సమష్టిగా ఎదుర్కోవాలన్న భారతీయుల అచంచలమైన నమ్మకాన్ని గబ్బర్ సింగ్ కు ప్రతీకగా హంగల్ పాత్ర ప్రతిబింబించింది. ఈ పాత్ర తన గ్రామాన్ని-తన దేశాన్ని సింబాలిక్ స్థూల స్థాయిలో కాపాడుకోవాలనే అతని సంకల్పాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇది ఇస్లాంలోని నిజమైన త్యాగ స్ఫూర్తిని కూడా ప్రతిబింబించింది. ఇలాంటి పాత్రలు భావోద్వేగాలను రేకెత్తించి భారతీయ సమాజాల మధ్య బంధాన్ని పటిష్టం చేశాయి.

సాత్ హిందుస్తానీలో అన్వర్ అలీ, ఇమాన్ ధరమ్ లో అహ్మద్ రజా, అంధా కానూన్ లో జాన్ నిసార్ ఖాన్ వంటి అనేక చిత్రాల్లో అమితాబ్ బచ్చన్ ముస్లిం పాత్రలు పోషించారు, ఈ పాత్రలన్నీ హిందూ-ముస్లిం ప్రేక్షకులకు సమానంగా నచ్చాయి. అలాగే దిలీప్ కుమార్, షారుఖ్ లు గుర్తుండిపోయే హిందూ పాత్రలు పోషించారు. 'అమర్ అక్బర్ ఆంటోని' చిత్రంలో అక్బర్ అలహాబాదీగా నటించిన రిషి కపూర్ ముస్లిం సమాజాన్ని ప్రతిబింబించే మరో అద్భుతమైన పాత్ర, అతని ఖవ్వాలీ 'పర్దా హై పర్దా', అతని కామెడీ ప్రజలలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. దురదృష్టవశాత్తూ అలాంటి పాత్రలు ఇప్పుడు అంతరించిపోయాయి. ఈ రోజుల్లో జనాలకు గుర్తుకు వచ్చేది సినిమాల్లోని ముస్లిం పాత్రల చిత్రణ మాత్రమే. భారతీయ సినిమాల్లో పరిశోధనలు చేసే పండితులకు ఇది ఇష్టమైన పరిశోధనా అంశం. ఇలాంటి పరిశోధనలన్నీ బాలీవుడ్ పై తీవ్ర విమర్శలతో ముగుస్తాయి. 9/11 దాడి జరిగినప్పటి నుంచి ముస్లింలను ఉగ్రవాదులుగానో, ఇస్లామిస్టులుగానో చూపిస్తున్నారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. హాలీవుడ్ సినిమాలతో మొదలైన ఈ ట్రెండ్ ఇండియన్ సినిమా ఇండస్ట్రీకి కూడా సోకింది. ఇలాంటి సినిమాలు ఆనాటి వాస్తవాల నుంచి ప్రేరణ పొంది ఉండవచ్చు కానీ ఇంప్రెషనిస్ట్ దుష్ట పాత్రలు ప్రజల మదిలో చిరకాల స్మృతులను కలిగి ఉంటాయి.

కథనాన్ని సరిదిద్దడంలో చిత్రనిర్మాత కరణ్ జోహార్ పాత్ర ఎంతో ఉంది. ఇస్లామిస్టులకు, సాధారణ ముస్లింలకు మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని వెలికితీసేందుకు 'మై నేమ్ ఈజ్ ఖాన్' అనే సినిమా తీశాడు. కమర్షియల్ వయబిలిటీ పరంగానూ, మెసేజింగ్ పరంగానూ ఇది చాలా విజయవంతమైంది. పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో ప్రబలంగా ఉన్న ఇస్లామోఫోబియాను ఈ చిత్రం తిప్పికొట్టింది. సమాజ అవగాహనను మెరుగుపరిచే దిశగా దిద్దుబాటు విధానాన్ని తీసుకుంది. ప్రేక్షకులు దాన్ని ఆదరించారు. అక్షయ్ కుమార్ నటించిన సూర్యవంశీ సినిమాలో గణేష్ ఆలయం వద్ద పోలీసులు బాంబు బెదిరింపు కారణంగా భక్తులను ఖాళీ చేయించే సన్నివేశం ఉంది. గణేశుడి విగ్రహాన్ని భద్రపరిచేందుకు, భవనాన్ని ఖాళీ చేయించేందుకు కొందరు ముస్లింలు ఆలయ ప్రాంగణంలోకి ప్రవేశించారు. అందుకు సరిపోయే సంగీతంతో సన్నివేశంలో భావోద్వేగాలను పెంచారు. ఈ సన్నివేశం నిజమైన భారతదేశాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది, ఇక్కడ సంస్కృతి చాలా పెనవేసుకుపోయింది.. భారతీయులను విడదీయడం అసాధ్యమ‌నే సందేశం ఇచ్చింది. 

70, 80 దశకాల్లో ముస్లిం అండర్ వరల్డ్ డాన్లపై బాలీవుడ్ సినిమాలు వచ్చాయని కొందరు సినీ విమర్శకులు అంటున్నారు. అలాంటి పాత్రలు ముంబైలోని అత్యంత అపఖ్యాతి పాలైన గ్యాంగ్ స్టర్ల వాస్తవ కథల నుండి ప్రేరణ పొందాయి. మళ్ళీ ఆ సినిమాలు శాశ్వతమైన నెగెటివ్ ఇంప్రెషన్ ను మిగిల్చాయి. ఈ మధ్య కాలంలో కాశ్మీర్ ఫైల్స్, కేరళ స్టోరీ అనే రెండు సినిమాలు వివాదాస్పదమయ్యాయి. పెద్ద సంఖ్యలో ప్రేక్షకులు సినిమాలను ఇష్టపడినా, పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు కూడా ఆశ్చర్యపోయారు. ఇలాంటి వివాదాలు కొత్తేమీ కాదు. భారతీయ టీవీ, సినిమా చరిత్రను పరిశీలిస్తే ఇలాంటి ఉదాహరణలు ఎన్నో కనిపిస్తాయి. 1947లో జరిగిన అల్లర్ల నేపథ్యంలో గోవింద్ నిహలానీ తెరకెక్కించిన తమాస్ చిత్రం భారతదేశానికి వలస వచ్చిన సిక్కు, హిందూ కుటుంబాల దుస్థితిని వివరిస్తుంది. 1988లో ఈ చిత్రం విడుదలైనప్పుడు సమాజంలోని పెద్ద వర్గం మతపరమైన అంశాల కారణంగా ఈ చిత్రంలోని కొన్ని భాగాలను సెన్సార్ చేయాలని డిమాండ్ చేసింది. దాని విడుదలను నిలిపివేయాలని బాంబే హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలైంది. అయితే ఈ చిత్రం హిందువులు, ముస్లింలలోని 'ఛాందసవాదులను' సమానంగా చూస్తుందని పేర్కొంటూ కోర్టు స్టేను ఎత్తివేసింది. ఈ చిత్రం విడుదలై ఘనవిజయం సాధించడంతో దూరదర్శన్ లో కూడా ప్రదర్శించారు. తరువాత మూడు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులను గెలుచుకుంది.

మైదుల్ ఇస్లాం అనే ప్రసిద్ధ పండితుడు తన పరిశోధన 'పోస్ట్-లిబరలైజేషన్ సినిమాల్లో భారతీయ ముస్లింలను ఊహించడం' లో బాలీవుడ్ లోని కొన్ని ముస్లిం పాత్రల చిత్రణను ప్రశంసించాడు. అలాంటిది 'సలీమ్ లాంగ్డే పే మట్ రో' సినిమాలో సలీం పాత్ర. సినిమా చివర్లో కథానాయకుడు సలీం ఈజీగా చేసేది దుండగుడిగా మారడం, అతి కష్టమైన పని హుందాగా బతకడం అని గ్రహించేలా చేస్తాడు. అదేవిధంగా, బలరాజ్ సహానీ గరం హవా, విభజన బాధను ప్రతిబింబిస్తుంది. భారతీయ ముస్లింలు తమ న్యాయమైన డిమాండ్లను లేవనెత్తడానికి, వారి సామాజిక-రాజకీయ-ఆర్థిక సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఒక ప్రగతిశీల రాజకీయ ప్రాజెక్టు వెనుక సంఘటితం కావాల్సిన రాజకీయ సందేశాన్ని ఈ చిత్రం ప్రతీకాత్మకంగా పంపుతుంది. 'చక్ దే ఇండియా'లో కబీర్ ఖాన్ పాత్రలో షారుఖ్ ఖాన్ నటన భారతీయ సినీ ప్రియుల మదిలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది. '3 ఇడియట్స్'లో ఫర్హాన్ ఖురేషీ, 'జిందగీ మిలేగీ నా దోబారా' చిత్రంలో ఇమ్రాన్ ఖురేషి పాత్రలో ఫర్హాన్ అక్తర్ తమ మతం, సాంస్కృతిక అస్తిత్వం నుంచి ఏమీ ప్రస్తావించని పాత్రలు. ఇటువంటి పాత్రలు పూర్వపు ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదులు లేదా అండర్ వరల్డ్ డాన్లతో సంబంధం లేని యువ భారతీయ ముస్లింల ఊహలను ఆకర్షిస్తాయి.

తెరవెనుక ఓ సినిమా తీయడానికి చాలా పెద్ద టీం పనిచేస్తుంది. అన్ని సృజనాత్మక పరిశ్రమల మాదిరిగానే, భారతీయ చలన చిత్ర పరిశ్రమ కూడా చాలా సమ్మిళితమైనది. ప్రతిభ ఉన్న వారందరికీ సమాన అవకాశాలను ఇస్తుంది. చిత్రనిర్మాణ ప్రక్రియ దాని భావన సమయం నుండి ప్రారంభమవుతుంది, ఈ రోజుల్లో సబ్జెక్టులను ఎంచుకునేటప్పుడు, ముఖ్యంగా మతపరమైన సున్నితమైన చిత్రాలను పరిగణనలోకి తీసుకునేటప్పుడు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.  సినిమా వాస్తవ ప్రపంచాన్ని మాత్రమే ప్రతిబింబిస్తుందని దర్శకనిర్మాతలు తరచూ చెబుతుంటారు. ఇది చాలా వరకు నిజం. కానీ కొన్నిసార్లు వాస్తవ ప్రపంచాన్ని ప్రతిబింబించేటప్పుడు సినిమాటిక్ స్వేచ్ఛను తీసుకునేటప్పుడు అతిగా లేదా అతిశయోక్తి చేయాలనే కోరిక చిత్రనిర్మాతలకు తరచుగా ఉంటుంది. సెన్సేషనలిజాన్ని నైతికతను అధిగమించడానికి దర్శకనిర్మాతలు అనుమతించకూడదు. ఇప్పుడు వాస్తవ ప్రపంచం మారిపోయింది కాబట్టి, కాలానికి అనుగుణంగా, మరింత రిలేటివ్ గా, ఎంటర్ టైనింగ్ గా ఉండే పాత్రలను దర్శకనిర్మాతలు కూడా పునఃసమీక్షించుకోవాలి. కళారూపాలు ఒక నిర్దిష్ట కాలాన్ని వర్ణించడమే కాకుండా దిద్దుబాటు ప్రభావాన్ని కూడా కలిగి ఉంటాయి. సమాజ విచ్ఛిన్నమయ్యే కథనాన్ని కాకుండా సమగ్రమైన కథనాన్ని సృష్టించడం ఈ కాలపు అవసరం.

- అతిర్ ఖాన్

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)

తెలుగుదేశం పార్టీ అధినేత చంద్రబాబు నాయుడు స్కిల్ డెవలప్‌మెంట్‌ స్కామ్ కేసులో అరెస్ట్ కావడం రాజకీయంగా పెను దుమారమే రేపుతోంది. అంతేకాకుండా ఏపీ రాజకీయ పరిణామాలు కూడా వేగంగా మారుతున్నాయి. గత కొంతకాలంగా టీడీపీ, జనసేనల మధ్య పొత్తు అంశం తీవ్రమైన చర్చ జరగగా.. చంద్రబాబు అరెస్ట్ జరిగిన మూడు, నాలుగు రోజుల్లోనే ఈ విషయంపై క్లారిటీ వచ్చేసింది. 

జనసేన అధినేత పవన్ కల్యాణ్.. రాజమండ్రి జైలులో చంద్రబాబుతో ములాఖత్ అనంతరం పొత్తుపై ప్రకటన చేశారు. ఏపీలో రానున్న ఎన్నికల్లో టీడీపీ, జనసేన కలిసే పోటీ చేస్తాయని స్పష్టం చేశారు. ప్రస్తుతం జనసేన పార్టీ ఎన్డీయే కూటమిలో ఉండటంతో.. తమతో పాటు బీజేపీ కూడా కలిసి వస్తుందనే నమ్మకాన్ని పవన్ కల్యాణ్ వ్యక్తం చేశారు. 

అయితే టీడీపీ, జనసేనల మధ్య పొత్తుపై క్లారిటీ వచ్చినప్పటికీ.. రెండు పార్టీల మధ్య సమన్వయం ఏ విధంగా ఉంటుందనేది ఇప్పుడు హాట్ టాపిక్‌గా మారింది. కొన్ని నియోజకవర్గాల్లో టీడీపీ, జనసేన శ్రేణుల మధ్య సయోధ్య ఉన్నప్పటికీ.. మరికొన్ని నియోజకవర్గాల్లో పరిస్థితి మాత్రం పూర్తి భిన్నంగా ఉంది. వచ్చే ఎన్నికల్లో పొత్తులో భాగంగా టికెట్ రాకపోతే ఎలా అనే భయం అటు టీడీపీ, ఇటు జనసేన నాయకులను వెంటాడుతోంది. ఇలాంటి చోట్ల ఇరు పార్టీలు ఎలాంటి సమన్వయంతో ముందుకు సాగుతాయనేది ఇప్పుడు సర్వత్ర ఉత్కంఠగా మారింది. 
 

అయితే పొత్తు ప్రకటించిన తర్వాత తెలుగుదేశంతో సమన్వయ కోసం జనసేన పార్టీ నుంచి కమిటీని కూడా పవన్ కల్యాణ్ ఏర్పాటు చేశారు. అయితే చంద్రబాబు అరెస్ట్, ఇతర పరిస్థితుల నేపథ్యంలో టీడీపీ నేతలు జనసేనతో సమన్వయం కోసం ఇప్పుడే కార్యచరణను ప్రారంభించే పరిస్థితి లేదు. 
 

చంద్రబాబు జైలులో ఉండటం, నారా లోకేష్ గత కొద్దిరోజులుగా ఢిల్లీలో మకాం వేయడం, మరోవైపు అసెంబ్లీ సమావేశాలు.. ఇలా టీడీపీకి గందరగోళ పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటుంది. బాలకృష్ణ, లోకేష్, అచ్చెన్నాయుడు, యనమల వంటి ముఖ్య నేతలు ఉన్నప్పటికీ.. క్యాడర్‌కు సరైన మార్గనిర్దేశం అందడం లేదనే చర్చ జరుగుతుంది. తాత్కాలికంగా చంద్రబాబు పాత్రను భర్తీ చేసే నాయకుడు ఎవరనేదానిపై క్లారిటీ లేకుండా పోయింది. 

చంద్రబాబు సతీమణి భువనేశ్వరి, కోడలు బ్రాహ్మణి నిరసన ప్రదర్శనల్లో పాల్గొంటున్నారు. క్యాడర్‌ను ఉత్తేజ పరిచే విధంగా మాట్లాడుతున్నారు. అయితే వారు గత కొద్దిరోజులుగా రాజమండ్రిలోనే బస చేస్తూ.. తమను పరామర్శించేందుకు వస్తున్న వారిని కలుస్తున్నారు. అంతేతప్ప పార్టీ కార్యక్రమాల్లో పెద్ద ఎత్తున ఇన్వాల్వ్ కావడం లేదనే టాక్ కూడా ఉంది. 
 

మరోవైపు జనసేన నేతలు బలంగా ప్రజల్లోకి వెళ్తున్నారు. కొన్నిచోట్ల జనసైనికులు టీడీపీ నేతలతో కలిసి చంద్రబాబు అరెస్ట్‌కు వ్యతిరేకంగా నిరసనల్లో పాల్గొంటున్నారు. అయితే కొందరు జనసేన  నేతలు మాత్రం.. గతంలో టీడీపీ నేతలతో తమకు ఎదురైన చేదు అనుభవాలను గుర్తుచేసుకుంటున్నారు. ఈ విషయంపై బహిరంగంగానే తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు. కొందరైతే పవన్ కల్యాణ్‌ సీఎం కావాలనేదే తమ ఆకాంక్ష అని చెబుతున్నారు. 

ఈ నేపథ్యంలో జనసేన రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి నాగబాబు చేసినట్టుగా చెబుతున్న కామెంట్స్ రాజకీయంగా హాట్ టాఫిక్‌గా మారాయి. అసలు ఇంతకీ నాగబాబు ఏమన్నారంటే.. గతంలో టీడీపీ నేతలు తమను వేధించారని నాగబాబు ముందు కొందరు జనసేన కార్యకర్తలు ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఆ కార్యకర్తలకు నాగబాబు సర్దిచెప్పే ప్రయత్నం చేశారు. గతాన్ని మరచి మంచి భవిష్యత్ కోసం ముందుకు సాగాలని సూచించారు. అలాగే పొత్తు ఉన్నప్పటికీ టీడీపీ నేతలు మన కిందనే పని చేయాల్సి ఉంటుందని నాగబాబు చెప్పినట్టుగా వార్తలు వస్తున్నాయి. 

చంద్రబాబు అరెస్ట్‌ను జనసేన అడ్వాంటేజ్‌గా తీసుకుంటుందా? అనే ప్రచారం కూడా తెరమీదకు వచ్చింది. అటు బీజేపీని కూడా పొత్తుకు ఒప్పించడం, ఇటు టీడీపీ‌లో ప్రస్తుతం నెలకొన్న పరిణామాల దృష్ట్యా.. కూటమిలో తమ పార్టీనే ప్రధాన భాగస్వామిగా జనసేన భావిస్తుందా?అనే అనుమాలు కూడా వ్యక్తం అవుతున్నాయి. 

ఒక లావాదేవీపై పన్ను విధించడం లావాదేవీలను నియంత్రించడంలో ప్రధాన దశగా పరిగణించవచ్చు. జీ-20 ఢిల్లీ డిక్లరేషన్ క్రిప్టోకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుందని పేర్కొంది. క్రిప్టో అసెట్ ఎకోసిస్టమ్ లో రిస్క్ ల‌ను ఈ దేశాల బృందం నిశితంగా పరిశీలిస్తోందని మేనిఫెస్టోలో పేర్కొంది. క్రిప్టో రూల్స్ గ్లోబల్ గా ఉండాలని జీ20 పట్టుబడుతోంది. ఏ ఒక్క దేశ ప్రభుత్వమూ కరెంట్ ను నియంత్రించడం లేదు.  క్రిప్టో లావాదేవీలను ప్రైవేటు సంస్థలు నిర్వహిస్తున్నాయి. కరెన్సీ ప్రైవేటు సంస్థల చేతుల్లోకి వెళ్లే పరిస్థితిని ఆధునిక ప్రపంచం ఎన్నడూ అనుభవించలేదు. బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ పదహారవ శతాబ్దంలో ఉత్తర ఐరోపాలో ఉద్భవించింది. ఇది పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం నాటికి స్థిరపడింది. చివరి రెండు శతాబ్దాలలో ఈ వ్యవస్థ ప్రపంచవ్యాప్తమైంది. ఆ దేశ ప్రభుత్వం బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ చట్టాలను రూపొందించి కరెన్సీ లావాదేవీలను తన నియంత్రణలోనే ఉంచింది. క్రిప్టో ఈ కరెన్సీ లావాదేవీని మాత్రమే తాకింది. కరెన్సీగా ప్రభుత్వ గుర్తింపు ఉన్నా లేకున్నా క్రిప్టో బూమ్ మొదలై ఐదేళ్లు దాటింది. టెక్నాలజీ పురోగతి, వేగవంతమైన డిజిటలైజేషన్, లావాదేవీల సౌలభ్యం దృష్ట్యా ప్రపంచం క్రిప్టోకు ఎక్కువ కాలం దూరంగా ఉండటం సాధ్యం కాదు. జీ20లో ఆ దిశగా తొలి అడుగు పడింది.

కొత్త కరెన్సీ..

 బ్యాంకింగ్ అనేది ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన పరిశ్రమ కాదు. బ్యాంకింగ్ ను నియంత్రించేందుకు ప్రభుత్వం ఒక వ్యవస్థను రూపొందించింది. ఇప్పుడు క్రిప్టో విషయంలోనూ అదే జరిగే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. క్రిప్టో కరెన్సీకి 2021 అత్యంత రద్దీగా మార‌డంతో పాటు ఆ ఏడాది క్రిప్టో కరెన్సీల ద్వారా బిలియన్ డాలర్ల లావాదేవీలు జరిగాయి. పూర్తిగా ప్రైవేటు కంపెనీల ఆధిపత్యంలో ఉన్న ఈ కరెన్సీ నిబంధనల్లో అస్పష్టత, లావాదేవీలపై అజ్ఞానం కూడా మోసాలను ప్రోత్సహించాయి. ఫలితంగా 2022లో క్రిప్టో కరెన్సీ పతనం ప్రారంభమైంది. క్రిప్టో కరెన్సీ లావాదేవీలు 2023లో జరిగాయి. అయితే రెండేళ్ల కిందటి శక్తి దీనికి కొరవడింది. ఏదేమైనా, ఈ కరెన్సీ ఉపయోగం ప్రపంచవ్యాప్తంగా అర్థం అవుతుంది. ఈ లావాదేవీలను నియంత్రించి మరింత పారదర్శకంగా నిర్వహిస్తే మోసాలను అరికట్టవచ్చని గుర్తించారు. ఫలితంగా, క్రిప్టోను ఢిల్లీ మేనిఫెస్టో నుండి కొత్త పేరుతో రీబ్రాండ్ చేయవచ్చు. క్రిప్టో లావాదేవీల నుంచి పాఠాలు నేర్చుకున్న వివిధ దేశాల ప్రభుత్వాలు ఇప్పుడు తమ కేంద్ర ప్రభుత్వ బ్యాంకులకు డిజిటల్ కరెన్సీని ప్రవేశపెట్టాలని చూస్తున్నాయి. ఈ కరెన్సీలు క్రిప్టో మ‌రోరూపం, కానీ వాటిని ప్రభుత్వం జారీ చేస్తుంది. అంతేకాకుండా ఈ కరెన్సీల ధరను కూడా ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అందువల్ల ఎక్సేంజ్ లో స్మూత్ నెస్ ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.

జీ20 ఢిల్లీ డిక్లరేషన్ ఈ సెంట్రల్ బ్యాంకుల డిజిటల్ కరెన్సీలను ప్రతిబింబించింది. సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీని ప్రవేశపెట్టడాన్ని ఈ ప్రకటన స్వాగతించింది. ముఖ్యంగా విదేశాలతో లావాదేవీలు, మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఈ కరెన్సీ ప్రభావంపై మరిన్ని చర్చలు జరగాలనీ, సందేహాలను నివృత్తి చేయాలని జీ-20 దేశాలు భావిస్తున్నాయి. అంటే క్రిప్టోకరెన్సీకి బదులు సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీ (సీబీడీసీ) పేరుతో లావాదేవీలు ప్రారంభించే సమయం ఆసన్నమైంది. కరెన్సీలో ఈ మార్పు ప్రపంచ ప్రస్తుత క్రమాన్ని సమూలంగా మార్చగలదు. ప్రస్తుతం ఉన్న క్రిప్టోకరెన్సీలు ప్రధానంగా అమెరికా ప్రైవేట్ కంపెనీల ఆధిపత్యంలో ఉన్నాయి. ఇది టెక్నాలజీ ఆధారిత కరెన్సీ. నేటికీ భారతీయ కంపెనీలు టెక్నాలజీ సృష్టి, నిర్వహణ, వినియోగంపై ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి. గత ఆరేళ్లలో భారత్ లో ఆర్థిక లావాదేవీల డిజిటలైజేషన్ చూసి ప్రపంచం విస్మయం చెందుతోంది. అందుకే జీ20లో డిజిటలైజేషన్ వ్యాప్తికి భారత్ ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చిందని మేనిఫెస్టోలో వెల్లడైంది. అగ్రిటెక్ లో స్టార్టప్ లు అయినా, కృత్రిమ మేధ (ఏఐ) బాధ్యతాయుతమైన వినియోగం అయినా సాంకేతికాభివృద్ధికి అవకాశం ఉన్న రంగాలను మేనిఫెస్టోలో బలంగా పొందుపరిచారు.

'ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్' నియంత్రణ గురించి గత రెండేళ్లుగా పదేపదే చర్చ జరుగుతోంది. ఢిల్లీ మేనిఫెస్టో కూడా ఇందుకు మినహాయింపేమీ కాదు. అయితే డిజిటల్ ఎకానమీలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ వాడకాన్ని అందరికీ అందుబాటులోకి తెస్తామని ఢిల్లీలోని జీ20 దేశాలు ప్రతిజ్ఞ చేయడం గమనార్హం. గత రెండు దశాబ్దాలుగా సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పురోగతిలో 'ఓపెన్ సోర్స్' విధానం ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. సమాచారం మనకే పరిమితం కాకుండా అందరికీ అందుబాటులోకి వస్తే సమాచారం చేరుతుంది. మెరుగుపరిచి అంతిమంగా అందరికీ ఉపయోగపడేలా రూపొందించడంలో రెండు దశాబ్దాల అనుభవం ఉంది. ఇదే పద్ధతిని డిజిటల్ ఆర్థిక లావాదేవీలకు వర్తింపజేయాలని ఢిల్లీలో ప్రతిపాదన చేశారు.

రిస్క్ లు.. అవకాశాలు..

'జీ20' శిఖరాగ్ర సదస్సు రాజకీయాలు, తదనుగుణంగా భారత రాజకీయాలు గత నెల రోజులుగా చర్చనీయాంశమయ్యాయి. రాజకీయాలు శరవేగంగా కొనసాగుతాయి. ఏదేమైనా, సాంకేతికతలో జరుగుతున్న మార్పులు మన మొత్తం పర్యావరణంపై ప్రధాన ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. 'జీ20' సందర్భంగా రాబోయే కరెన్సీల గురించి చర్చించడం తప్పనిసరి. ప్రయోజనాలతో పాటు నష్టాలను కూడా చర్చించాలి. భారతదేశం వంటి బృహత్తర దేశంలో ఇటువంటి చర్చ జరగకపోతే, సమాజంలో సమాచార అంశాలు సృష్టించబడతాయి, ఇది సమాజంపై దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలను చూపుతుంది. భారతదేశం డిజిటల్ లావాదేవీలను ఆత్మవిశ్వాసంతో స్వీకరిస్తుంది, అందువల్ల త్వరలో డిజిటల్ కరెన్సీలో ముందంజలో ఉండవచ్చు. ఇది అంతులేని లావాదేవీ అవకాశాలను తెరుస్తుంది. మా దృష్టిలో ఆ అవకాశాలు చాలా ముఖ్యం. ఆ కోణంలోనే 'జీ20' మేనిఫెస్టోలో సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అంశాన్ని పరిశీలించాలి.

- సామ్రాట్ ఫడ్నిస్ ఎడిటర్, ట్రెడిషనల్ & డిజిటల్ మీడియా, సకల్ మీడియా గ్రూప్, పూణే, మహారాష్ట్ర

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)

భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్య స్థాపన కోసం జరిగిన పోరాటాల్లో ముస్లిం మ‌హిళ‌లు సైతం గ‌ణ‌నీయ‌మైన పాత్ర పోషించారు. 1935లో బేగం జహానారా షానవాజ్ నాయకత్వంలో జరిగిన రాజకీయ పోరాటం తర్వాత భారతీయ మహిళలకు సమాన ఓటు హక్కు లభించింది. 1930 ల ప్రారంభంలో భారతీయులకు కొన్ని స్వయంప్రతిపత్తిలపై చర్చలు జరిగిన మూడు రౌండ్ టేబుల్ సమావేశాలకు హాజరైన ఏకైక మహిళా ప్రతినిధి ఆమె. చట్టసభలకు ప్రతినిధిని ఎన్నుకునేటప్పుడు మహిళలకు సమాన హక్కులు కల్పించాలనే అంశాన్ని ఆ స‌మావేశంలో  బేగం లేవనెత్తారు.

మొదటి రౌండ్ టేబుల్ కాన్ఫరెన్స్ (ఆర్టీసీ)లో ఇద్దరు మహిళా ప్రతినిధుల్లో ఒకరిగా, రెండో రౌండ్ టేబుల్ కాన్ఫరెన్స్ లో ముగ్గురు మహిళా ప్రతినిధుల్లో ఒకరిగా, మూడో రౌండ్ టేబుల్ కాన్ఫరెన్స్ లో ఏకైక మహిళా ప్రతినిధిగా జహనారా షానవాజ్ పాల్గొన్నారు. 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టాన్ని రూపొందించడానికి ఏర్పాటు చేసిన జాయింట్ సెలెక్ట్ కమిటీలో ఆమె ఏకైక మహిళా సభ్యురాలు. 1927లో సైమన్ కమిషన్ భారతదేశాన్ని సందర్శించినప్పుడు భారతీయ స్త్రీలు ద్వితీయ శ్రేణి పౌరుల్లా జీవిస్తున్నారు. భారతీయ మహిళలకు చట్టసభల్లో రిజర్వేషన్లు కల్పించాలనీ, ఓటు హక్కు కల్పించాలని జహనారా అఖిల భారత మహిళా కమిషన్ (ఏఐడబ్ల్యూసీ) ముందు వాదించారు.

"భారతదేశ భవిష్యత్తు మహిళల చేతుల్లో ఉంది" అని చెప్పడానికి ఇది సైమన్ ను ప్రేరేపించినప్పటికీ, భారత ప్రభుత్వం మహిళల కోసం ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేయకూడదని వాదించింది. సైమన్ కమిషన్ నివేదికను వ్యతిరేకిస్తున్న భారతీయ నాయకులు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి తమ ఫిర్యాదులను వినిపించే అవకాశం కల్పించడానికి లండన్ లో ఆర్టీసీ స‌మావేశాలు నిర్వహించారు. 160 మిలియన్ల భారతీయ మహిళల తరఫున ఈ సెమినార్లకు హాజరయ్యేందుకు జహనారాను ఎంచుకున్నారు. మొదటి రౌండ్ టేబుల్ కాన్ఫరెన్స్ లో జహానారా మాట్లాడుతూ, భారతదేశంలోని ప్రజలు తమ మాతృభూమి స్వేచ్ఛ గురించి మాట్లాడుతున్నారనీ, ఈ ఆకాంక్షలను అణచివేసే శక్తి బ్రిటీష్ వారికి లేదని అన్నారు.

మహిళలకు ప్రత్యేక హక్కులు ఉండాలనీ, మహిళలకు ఓటు హక్కును స్పష్టంగా చెప్పాలని ఆమె వాదించారు. "ఇలాంటి సమావేశానికి మహిళలను అనుమతించడం ఇదే మొదటిసారి" అనే వాస్తవాన్ని జహనారా నిర్విఘ్నంగా అంగీకరించింది. జహానారా ఇంగ్లాండులో నివసిస్తున్నప్పుడు భారతీయ స్త్రీల ఓటు హక్కు కోసం చురుకుగా వాదించారు. మూడు ఆర్టీసీలు పూర్తయిన తర్వాత 1933లో ఏర్పాటైన సెలెక్ట్ కమిటీలో ఆమె సభ్యురాలిగా ఉన్నారు. లేడీ రీడింగ్, లేడీ ఆస్టర్, లేడీ పెత్విక్ లారెన్స్, మిస్ రాత్బోన్ ఇతరులతో సహా లండన్ లోని ప్రముఖ మహిళా ప్రచారకులతో ఆమె క‌లిశారు. ఇంగ్లాండ్ లో భారతీయ మహిళల ఓటు హక్కులు, రిజర్వేషన్లకు మద్దతును సమీకరించారు.

చివరకు 1935లో భారత ప్రభుత్వ చట్టం ప్రచురితమైనప్పుడు, అది 600,000 మందికి పైగా మహిళలకు ఓటు హక్కును కల్పించింది. చట్టసభలలో వారికి రిజర్వేషన్లను ఏర్పాటు చేసింది. యూనివర్సల్ అడల్ట్ ఫ్రాంఛైజీ కోసం జహానారా కోరికకు ఇది తక్కువే అయినప్పటికీ, భారతీయ మహిళలకు ఇది గణనీయమైన విజయం. 1937 ఎన్నికలలో రిజర్వేషన్ల ఫలితంగా 80 మంది మహిళలు ప్రావిన్షియల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీలకు ఎన్నికయ్యారు. స‌రికొత్త చ‌రిత్ర లిఖించ‌బ‌డింది. నేడు బేగం జహానారా షానవాజ్ భారతదేశంలో మరచిపోయిన మహిళ, కానీ ఎట్టకేలకు మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టడానికి ఆమోదం పొందడంతో ఆమె కల ఇప్పుడు నెరవేరినట్లు కనిపిస్తోంది.

- సాకిబ్ సలీం

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)
 

ఉర్దూ భాషలో హిందూ దేవతలను స్తుతిస్తూ పద్యాలు రాసే సంప్రదాయానికి వెయ్యేళ్లకు పైగా ఘనమైన, ప్రాచీన చరిత్ర ఉంది. భారతదేశం అంతటా, వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన కవులు హిందూ, ముస్లిం కవులతో సహా వివిధ దేవుళ్ళ పట్ల తమ భక్తిని వ్యక్తం చేశారు. కృష్ణుడు, బ్రహ్మ, విష్ణువు, మహేశ్వరుడు, రాముడు, హనుమంతుడు, పార్వతి, గంగ, శక్తి, లక్ష్మి, సరస్వతి, దుర్గ, కాళీ వంటి దేవతలను ఈ మతాంతర సాహిత్య సంప్రదాయం కలిగి ఉంది. ఉర్దూ సాహిత్య చరిత్రలో నజీర్ అక్బరాబాదీ క‌న్న‌య్య‌, దుర్గా దేవీ వంటి హిందూ దేవుళ్లకు అంకితం చేసిన కవితా సంకలనాలకు ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది. ఉర్దూ సాహిత్యంలో కూడా వినాయకుడి ప్రస్తావన ఉంది. ఉదాహరణకు, నజీర్ అక్బరాబాదీ తన ఒక కవితను గణేశుడి ప్రస్తావనతో ప్రారంభించాడు. ఆయన కవితలోని ఒక భాగం ఇలా ఉంది.

పెహ్లే నామ్ గణేష్ కా లిజియే సీస్ నావే
జా సే కాజ్ సిధ్ హోన్ సదా మహురత్ లే

(మొదట, మీరు వినాయకుని ఆశీర్వాదాన్ని పొందాలి. ఇది మీ పనిని ఆటంకం లేకుండా పూర్తి చేయడానికి మీకు సహాయపడుతుంది)

ఇది భారతదేశంలోని దేవుళ్ళు, దేవతలతో అతని లోతైన సంబంధాన్ని వివరిస్తుంది.

ప్రఖ్యాత ఉర్దూ కవి గుల్జార్ డెహ్ల్వీ దేవుని స్తుతికి అంకితం చేయబడిన తన "హమ్ద్" లో వినాయకుడిని రూపకంగా సూచించాడు. ఆయన త‌న ర‌చ‌న‌లో ఇలా రాశారు.

తేరీ జాత్ జాత్-ఎ- ఖదీమ్ హై తేరీ జాత్ జాతే అజీమ్ హై
తు నదీం హై తు నయీం హైతు కరీం హైతు రహీం హై

(మీరు గొప్పవారు.. అత్యంత గౌరవనీయులు, మీరు మా స్నేహితులు, ప్రతిఫలం ఇచ్చేవారు.. కరుణామయుడు..) 

ఇవన్నీ అల్లాహ్ లక్షణాలు కాగా, ఇందులో గుల్జార్ దెహ్లవి ఇంకా త‌న ర‌చ‌నలో ఇలా చెప్పారు:

తు వాకేల్ హైతు ఖలీల్ హైతూ హై మోర్ హైతూ హై ఫీల్ హై

(నువ్వే మా సహాయకుడివి, నువ్వే మా ప్రేమికుడివి, నువ్వే మా నెమలివి, నువ్వే మా ఏనుగు)

అంటే ఇక్కడ త‌న ర‌చ‌న‌లో త‌న‌ అనుభూతి ప్రస్తావన వినాయకుని గురించి ఉంటూ.. ఆయనను కవి ప్రజల స్నేహితుడు, సహాయకుడిగా వర్ణించారు. 

అలాగే నదీమ్ జౌన్ పురి త‌న ర‌చ‌న‌లో ఇలా రాశారు.

గణేష్ కి షాన్హై సబ్ సే నిరాలీ

ఉన్హి కా నామ్ లే హర్ ఏక్ సవాలీ

జిస్ నే భీ ఉస్ కో హైపుకరా

అన్ నే భర్ ది ఝలీ ఖలీ

(గణేశుడు సకల దేవతలలో ప్రత్యేకమైనవాడు. ప్రతి సాధకుడు మిమ్మల్ని పిలుస్తాడు. ఎవరైనా మీ పేరును ప్రార్థించినప్పుడల్లా, వారి పనులు పూర్తవుతాయి.)

ఉర్దూ సాహిత్యంలో వినాయకుని ప్రస్తావనలో చెప్పుకోదగిన అంశం ఏమిటంటే, సాముఖ్, ఏకదంత, కపిల్, గజకర్ణక్, లంబోదార్, వాకట, విగణాంష్, వినాయకుడు, గాంధీకేశ్, గజానంద వంటి వివిధ పేర్లతో ఆయనను సూచిస్తారు. అన్ని దేవుళ్ల కంటే ముందు గణేశుడికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది, ఏ ప్రయత్నాన్నైనా ఆయ‌న ఆశీర్వదిస్తాడనీ, సులభతరం చేస్తాడని నమ్ముతారు. మహారాష్ట్రకు చెందిన పలువురు రచయితలు తమ రచనల్లో వినాయకుడిని చేర్చగా, ఉర్దూ ఫిక్షన్ కూడా ఆయ‌న‌ను కీర్తించింది. ఉదాహరణకు, సాదత్ హసన్ మంటో  పాత్ర సుగంధి, ప్రసిద్ధ కథ "హటక్" లో, వినాయకుని అంకితభావం కలిగిన అనుచరుడు, ఆయనను తన గొప్ప గురువుగా భావిస్తారు.

అంతేకాక, అలీ ఇమామ్ నఖ్వీ, రాజేంద్ర సింగ్ బేడీ, ఇస్మత్ చుగ్తాయ్, ఖుర్రాతుల్ ఐన్ హైదర్, కృష్ణ చంద్ర రచనలలో కూడా వివిధ సందర్భాల్లో వినాయకుడి ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. మహారాష్ట్రలో, వినాయక చవితి వేడుకల సందర్భంగా, అనేక మంది కవులు వినాయకుడిని స్తుతిస్తూ పద్యాలు, హమ్ద్ పఠిస్తారు. తన తల్లిని రక్షించడంలో వినాయకుడు చూపిన ధైర్యసాహసాలను స్మరించుకునే సమయంగా ఈ సందర్భం ఉపయోగపడుతుంది. వినాయకుడిని కీర్తించే పాటలతో వినాయకుడి స్ఫూర్తిని సజీవంగా ఉంచడానికి బాలీవుడ్ కూడా దోహదపడింది. హృతిక్ రోషన్, సల్మాన్ ఖాన్, వరుణ్ ధావన్, ప్రభుదేవా, అక్షయ్ కుమార్, గోవిందా వంటి ఆర్టిస్టులు ఈ పాటల్లో వినాయకుడి పాత్రలతో భారతీయుల హృదయాలను దోచుకున్నారు. ఈ పాటల రచయితలు హిందువులు, ముస్లింలతో సహా విభిన్న నేపథ్యాల నుండి వచ్చారు.. వినాయకుడి ప్రాముఖ్యత, విశ్వవ్యాప్త ఆకర్షణను నొక్కి చెప్పారు.

- సయ్యద్ తలీఫ్ హైదర్

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)

తెలంగాణ ఉద్యమానికి ట్యాగ్ లైన్ నీళ్లు నిధులు నియామకాలు. రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత  ప్రజల స్వప్నంగా ఉన్న కృష్ణా గోదావరి నదీ జలాలను చేను చెల్కలకి,  చెరువులను నింపడానికి,  తాగు నీరు మరియు పారిశ్రామిక అవసరాలకి మల్లించే కార్యక్రమాన్ని ప్రధమ ప్రాధాన్యతగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎంచుకుంది.  వింధ్య సాత్పురా పర్వతాల మధ్యఉన్న డెక్కన్ పీఠ భూమి శిఖరం తెలంగాణను ఆకుపచ్చ సీమగా మలిచె బృహత్తర కార్యక్రమాన్ని కర్మయోగి కేసీర్ నిర్విరామంగా కొనసాగిస్తున్నారు.

నూతన సాగునీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణంతో సమాంతరంగా నీటి నిల్వ సామర్ధ్యం, భూగర్భ జలాల పెంపు ప్రాతిపదికగా ప్రజల భాగస్వామ్యంతో చేపట్టిన మిషన్ కాకతీయ అపూర్వ ఫలితాలను ఇచ్చింది.  ఈ ఫలాలతో రైతాంగం తమ నిత్య జీవిత అనుభవాలతో అనుభూతి చెందుతున్నారు. కర్షకా నీ కర్రు కదిలినన్నాళ్లే సమస్త సంస్కృతి, నాగరికత ఉనికి, మనుగడ, వికాసం అని కాళోజి అన్నట్లు ఇప్పుడు తెలంగాణ గ్రామీణ ఆర్ధిక సామాజిక సాంస్కృతిక వికాసం పునరుజ్జీవం పొంది ఫరిఢవిల్లుతున్నది. ఈ దిశగా తెలంగాణ కొనసాగిస్తున్న ఉత్కృష్ట స్థాయిని దేశానికి చాటి చెపుతున్నది.

ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో వలస పాలకుల దాష్టీకాల వలన తెలంగాణ సంక్షుభితంగా మారింది. పాలమూరు జిల్లాలో మానవ జీవన విధ్వంసం పతాక స్థాయికి చేరుకుంది. ఇక్కడ మనిషికి మనుగడకు మహా యుద్ధమే జరిగింది. నీరు పల్లమెరుగు అనే కాలం చెల్లిన నమూనాతో తెలంగాణలో అత్యధిక చెరువులు ఉన్న ఉమ్మడి పాలమూరుపై నిర్లక్ష్యం చేసి బిరా బిరా కృష్ణమ్మను రానివ్వకుండా దగా చేశారు.  తమ కళ్ళ ముందు పారుతున్న నీటిని కూడా చెరువులో నిల్వ కాకుండా చేశారు.

అదే కృష్ణా గోదావరులతో కోస్తా ప్రాంతాన్ని సుభిక్షంగా మార్చుకున్నారు. గతి తప్పిన రుతువులు, బోర్ బావులతో వ్యవసాయం బావురుమన్నది. నీరు లభ్యం కానీ స్థితిలో తీవ్ర దుర్భిక్షం నడుమ జీవితం నిత్య మరణంగా మారిన నేపథ్యంలో బతకడానికి దేశ విదేశాలలో వలస కూలీలుగా కట్టు బానిసలుగా జీవితం వెల్లబోస్తున్న దైన్యానికి పాలమూరు ప్రజానీకం నెట్టబడింది .

మలి దశ తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని అంతిమ విజయతీరం వైపు చేర్చడానికి కేసీర్ చేపట్టిన అనేక ప్రజాస్వామ్య  ఉద్యమ వ్యూహాల్లో భాగంగా 2009 లోకసభ ఎన్నికలలో మహబూబ్ నగర్ నుండి ఎన్నికైనారు. ఈ ప్రాంత ప్రజల అవసరాలు, భోగోళిక స్థితిగతులను అవగాహన చేసుకున్నారు. జీవ వైవిధ్యానికి అనువుగా ఉండే నల్ల రేగళ్లు, ఎర్ర చెల్కలు, ఇసుక భూములు ఉన్నాయి. నీరు అందితే దక్కన్ అన్నపూర్ణగా విలసిల్లే భవిష్యత్ ఉందని నిర్దారించుకున్నారు.

వలసలు వెళ్లిన ఇక్కడి ప్రజలు తిరిగి రావడమే కాదు పక్క ప్రాంతాల నుండి ఉపాధి కోసం వచ్చే దశకు చేరుకోవాలని కోరుకున్నారు. ఈ ప్రాంత లోక్ సభ సభ్యుడిగా ఉన్నప్పుడే తెలంగాణ రాష్ట్రం సాధించిన సంతోషంతో కృతజ్ఞతగా ప్రాజెక్టు నిర్మాణంను త్వరితగతిన పూర్తి చేయాలనుకున్నారు. తన అపార మేధో సంపదతో ప్రణాళికలు వేసుకున్నారు. పాలమూరును పడావు పెట్టి కృష్ణా నీటిని పోతిరెడ్డిపాడు నుండి రాయలసీమ హంద్రీనీవా కు పంపించిన అప్పటి ప్రాంతీయ ద్రోహులను ఎండగట్టారు.

2014 లో రాష్ట్ర సాకారం తర్వాత ఉద్యమ క్రమంలోనే రూపకల్పన చేసుకున్న ఉత్తర తెలంగాణ కోసం కాళేశ్వరం, దక్షణ తెలంగాణ కోసం పాలమూరు రంగారెడ్డి ఎత్తిపోతల పథకం నిర్మాణం కోసం కార్యాచరణ ప్రారంభించారు మన తొలి ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్. చైనా నిర్మించిన సుప్రసిద్ధ త్రిగోర్జెస్ ప్రాజెక్ట్ కంటే గొప్పగా స్టేట్ ఆఫ్ ఆర్ట్ సాంకేతికతతో, ఎలక్ట్రో మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ అద్భుతాలతో కూడిన పాలమూరు -రంగారెడ్డి సాగునీటి ప్రాజెక్ట్ కు జూన్ 11, 2015 న శంఖుస్థాపన చేశారు.  శ్రీశైలం ఎగువభాగాన కొల్లాపుర్ మండలం ఎల్లూరు గ్రామం వద్ద వర్షాకాలంలో 120 టిఎంసిల కృష్ణా జలాలను తరలిస్తూ పాలమూరు జిల్లాలో 7లక్షల ఎకరాలకు, రంగారెడ్డి జిల్లాలో 5లక్షల ఎకరాలకు, నల్గొండలో 30 వేల ఎకరాల భూమికి సాగునీరు అలాగే 1,228 గ్రామాలకి త్రాగునీరు అందించే విధంగా ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం శరవేగంగా కొనసాగుతున్నది.

కృష్ణా నది జలాలని తరలించి నిల్వ చేయడానికి , గుట్టలను కలుపుతూ మట్టి కట్టలతో నాడు కాకతీయులు చెరువులను నిర్మించినట్లుగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం జలాశయాలను, కాల్వలను ఎక్కువగా గుట్ట ప్రాంతాలలోనే ఏర్పాటు చేసింది. వ్యవసాయయోగ్య భూములను ఎక్కువగా సేకరించే అవసరం లేకుండా, ఎక్కువ గ్రామాలు ముంపుకి గురికాకుండా సొరంగ మార్గాలను ఏర్పాటు చేసింది .

దేవాలయ పర్యాటకాన్ని కూడా అభివృద్ధిలో భాగస్వామ్యం చేస్తూ దేవతలు కొలువైన గుట్టల పేరుతొ ఆరు జలాశయాలను నిర్మించింది.  కృష్ణమ్మ నీరు గ్రావిటీ కెనాల్ ద్వారా నార్లాపూర్, అంజనగిరి, ఏదుల వీరాంజనేయ, వట్టెం వెంకటాద్రి , కరివేన కురుమూర్తి  జలాశయాల గుండా ప్రవహించి లిఫ్ట్ ద్వారా రంగారెడ్డిలోని ఉద్దండాపూర్, లక్ష్మి దేవిపల్లి జలాశయాలకు చేరుతుంది.   400.82 ఫీట్ల ఎత్తుకు కృష్ణా నీటిని తరలించేందుకు ప్రపంచంలోనే అత్యధిక సామర్ధ్యంగల 145 మెగావాట్ల మోటార్ పంపుసెట్ ను ఉపయోగిస్తున్నారు.  దీనిని మన ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ BHEL రూపొందించింది.

అభివృద్ధి ప్రతిఘాతకులు వేసిన తప్పుడు కేసులు, కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ ఉద్దేశ్య పూర్వకంగా అనుమతి నిరాకరణపై  యుద్ధం చేసి అడ్డంకులను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అధిగమించింది.  సెప్టెంబర్ 16న రంగారెడ్డి పాలమూరు ప్రాజెక్ట్ ను కొల్లాపూర్ మండలంలో సింగోటం వద్ద  కేసీర్ ప్రజలకి అంకితం చేయనున్నారు. నీటి శబ్దం, నీటి స్పర్శ మానవ భావోద్వేగాలకు ప్రతీకగా ఇక్కడ జరిగే ఉద్వేగ మహత్తర అంకిత సభకు ప్రాజెక్ట్ పరిధిలోని గ్రామాల సర్పంచ్ లు ప్రజాప్రతినిధులతో పాటు అశేష ప్రజానీకం తరలిరానున్నారు. కృష్ణమ్మ నీటిని కలశాలలో తీసుకోని వెళ్లి ఆయా గ్రామ దేవాలయాల స్వామి పాదాలకు అభిషేకం చేసి మొక్కులు చెల్లించుకుంటారు.

ఆనతి కాలంలోనే తెలంగాణలో 78 శాతం ప్రజలు ఆధారపడే వ్యవసాయాన్ని పండుగగా మార్చి గౌరవప్రద జీవన భూమికను కేసీర్ పోషిస్తున్నారు.  పరవళ్ళు తొక్కుతూ వస్తున్న నీటిని, కళ్ళ ముందునుంచి పారిపోతున్న నీటిని దోసిళ్ళతో ఒడిసిపట్టుకుంటున్న సంస్కృతిని సాగుచేస్తున్నారు .

నీటి కల్పన వ్యవసాయ అభివృద్ధితో దాని అనుబంధ రంగాలైన చేపల పెంపకం, పౌల్ట్రీ, గొర్ల మేకల పెంపకం, పాడి పరిశ్రమ, పశుగ్రాస లభ్యత పెరిగి గ్రామాలలో ఒక అనూహ్య ఆర్ధిక చలనాన్ని సంపద విప్లవాన్ని సాక్షాత్కిరింప చేస్తున్నది మన ప్రభుత్వం.   ఇప్పుడు తెలంగాణలో ప్రతి మట్టి రేణువు వజ్రపు విలువను సంతరించుకున్నది.  జీవన ప్రమాణ విలువలు పెరిగి పారిశ్రామిక క్రయ విక్రయాలు పెరిగిన తెలంగాణ ప్రపంచ పెట్టుబడుల ప్రవాహానికి కేంద్రం అయ్యింది.

అతి తక్కువ సమయంలో పాలమూరు సామాజిక ఆర్ధిక చరితను అనూహ్య స్థాయికిచేర్చారు మన ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వలస పోయిన పాలమూరు బిడ్డలు తిరిగి తల్లి ఒడికి చేరుకున్నారు. పెట్టుబడి నుండి పంటల సస్యరక్షణ , అమ్మకం వరకు భూమి పుత్రుడు కేసీర్ కల్పించిన ప్రోత్సాహకాలతో ఇతర రాష్ట్రాల శ్రామికులకు ఉపాధి ఇచ్చే స్థాయికి చేరుకున్నారు మన పాలమూరు రైతులు.  రైతులకు గౌరవమే కాదు శ్రామికుల శ్రమకు మంచి ప్రతిఫలముతో వారి ఆత్మగౌరవంను పెంచి శ్రామిక జన హృదయ పక్షపాతిగా నిలిచారు కేసీఆర్.

జీవన సంక్షోభం ద్వారా వచ్చిన ఆత్మన్యూన్యత స్థానంలో అభివృద్ధి సుభిక్ష ఆత్మ గౌరవ పతాకాన్ని జన మనోకేతనంగా మార్చిన మహిమాన్వితుడిగా, యుగకర్తగా నిలిచిపోతాడు కేసీర్.  తన మేధో శ్రమ సృజనాత్మక సామర్ధ్యాలతో ప్రకృతి వనరులను, మానవ నిర్మిత వనరులను వినియోగిస్తూ సాగునీటి రంగాన్ని అద్వితీయంగా మారుస్తూ తెలంగాణ రా‌ష్ర్టాన్ని తన  కుటుంబంగా  సమగ్రాభివృద్ధికి దోహదం చేస్తున్న  కర్మయోగి కేసీర్‌.

పాలమూరు బిడ్డగా, ఇక్కడి ప్రజల విధేయుడిగా, కేసీర్ ఉద్యమ సహచరుడిగా , ప్రభుత్వ పాలనలో తన అనుచరుడిగా, ఇతిహాసాన్ని తలపించే పాలమూరు పునరుజ్జీవనచరిత్ర   నిర్మాణంలో నేను ఒకడిగా ఉండడం పరమానందంగా ఉంది.

నారా చంద్రబాబు నాయుడి నాయకత్వంలోని తెలుగుదేశం పార్టీ (టిడిపి)తో కలిసి వచ్చే ఎన్నికల్లో పోటీ చేస్తామని జనసేన అధినేత పవన్ కల్యాణ్ ప్రకటించిన నేపథ్యంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో కీలకమైన మలుపు చోటు చేసుకుంది. టిడిపి, జనసేన కూటమిని వచ్చే ఎన్నికల్లో ఎదుర్కోవడం వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ అధినేత, ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ జగన్మోహన్ రెడ్డికి సవాల్ కానుంది. ఆ కూటమిని ఎదుర్కోవడం ఆయన కష్టమైన పనే కావచ్చు. జనసేన, టిడిపి ఓట్లు కలిస్తే వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ గెలుపు కోసం చాలా కష్టపడాల్సి రావచ్చు

పవన్ కల్యాణ్ ప్రస్తుతం బిజెపితో పొత్తులో ఉన్నారు. బిజెపి నాయకత్వంలోని ఎన్డీఎలో కొనసాగుతున్నారు. టిడిపితో పొత్తు పెట్టుకుని ఆయన బిజెపితో తెగదెంపులు చేసుకుంటారా అనే విషయంపై స్పష్టత లేదు. బిజెపితో పొత్తులో కొనసాగుతూనే ఆయన టిడిపితో కలిసి పోటీ చేస్తే జగన్ కు అది మరింత కష్టం కావచ్చు. సీట్ల పంపకంలో పవన్ కల్యాణ్ పైచేయి సాధించి బిజెపి పోటీ చేసే స్థానాల్లో అభ్యర్థులను పెట్టకపోతే మూడు పార్టీలు కలిసి జగన్ ను ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధపడినట్లే అనుకోవాలి

బిజెపి తనతో కలిసి రావాలని పవన్ కల్యాణ్ భావిస్తున్నారు. టిడిపితో పొత్తు పెట్టుకోవాలని ఆయన బిజెపి అగ్ర నాయకత్వానికి కూడా సూచించారు. ఈ నేపథ్యంలోని బిజెపి అధ్యక్షురాలిగా దగ్గుబాటి పురంధేశ్వరిని నియమించారా అనే సందేహాలు కలుగుతున్నాయి. పురంధేశ్వరి చంద్రబాబుతో గత వ్యక్తిగత వైరాన్ని వీడినట్లే కనిపిస్తున్నారు. చంద్రబాబుకు మద్దతుగానే వ్యవహరిస్తున్నట్లు అనిపిస్తున్నారు. ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ జగన్ ప్రభుత్వం మీద తీవ్రమైన విమర్శలు చేస్తున్నారు. ప్రతిపక్షాల మధ్య అవగాహన కోసమే బిజెపి అగ్రనాయకత్వం పురంధేశ్వరిని బిజెపి అధ్యక్షురాలిగా నియమించి ఉండవచ్చునని అనుకోవచ్చు

చంద్రబాబు బయటకు రాకుండా కేసుల మీద కేసులు బనాయిస్తున్నారు. ఈ స్థితిలో పవన్ కల్యాణ్ ఇరు పార్టీ ప్రచార బాధ్యతలను భుజాన మోసే అవకాశాలు కూడా లేకపోలేదు. అలాగే బాలక్రిష్ణ కూడా ప్రధానమైన పాత్ర పోషించనున్నారు. పూర్తి స్థాయిలో ఆయన రంగంలోకి దిగుతారు. వైఎస్ జగన్ ను ఓడించడానికి వారిద్దరు ఇప్పటికే చేతులు కలిపారు. 

వైఎస్ జగన్ ను ఎదుర్కోవడం టిడిపి ప్రధాన కార్యదర్శి నారా లోకేష్ ఒక్కడి వల్ల కాదనే విషయం అందరికీ తెలిసిందే. పైగా, చంద్రబాబుపై పెట్టిన కేసులను ఆయన చూసుకోవాల్సి ఉంటుంది. చంద్రబాబు సతీమణి భువనేశ్వరి ఆయనకు తోడ్పాటు అందిస్తారు. నారా లోకేష్ తో పాటు భువనేశ్వరి కూడా పార్టీ వ్యవహారాల్లో పాల్గొనే అవకాశాలు లేకపోలేదు. ప్రస్తుతం టిడిపి శ్రేణుల మానసిక స్థైర్యాన్ని నిలబెట్టే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు

38 సంవత్సరాల క్రితం, పాప్ మ్యూజిక్ కింగ్ మైఖేల్ జాక్సన్, ప్రముఖ గాయకుడు లియోనెల్ రిచీ క్విన్సీ జోన్స్‌తో కలిసి ' వి ఆర్ ది వరల్డ్ ' అనే పాటను రూపొందించారు. ఇది ఆల్ టైమ్ బెస్ట్ సెల్లింగ్ ఛారిటీ సాంగ్ గా నిలిచింది. ఆ పాట లిరిక్స్ గ‌మ‌నిస్తే.. 

"Therecomes a time
When we heed a certain call
When the world must come together as one
There are people dying
Oh, and it's time to lend a hand to life
The greatest gift of all.."

యావ‌త్ ప్ర‌పంచం క‌లిసి ముందుకు సాగాల‌నే విష‌యాన్ని ప్ర‌స్తావించే ఈ సాంగ్ ను ఇథియోపియాలో వినాశకరమైన కరువు బాధితులను ఆదుకోవడానికి నిధుల సేకరణ కోసం రూపొందించారు. బహుశా ప్రపంచంలోని ప్రముఖ కళాకారుల సామూహిక చైతన్యం కదిలి పరాయి దేశంలో సంభవించిన కరువుకు ఏదో ఒక ప్రజా మేలు చేయాలని వారు భావించారు. కానీ ప్రపంచం ఆ సూచనను స్వీకరించడంలో విఫలమైంది. కోవిడ్ 19 మహమ్మారి సమయంలో, ప్రస్తుత ప్రపంచ సంస్థలు సాధారణ శ్రేయస్సు కోసం ప్రపంచాన్ని ఏకతాటిపైకి తీసుకురావడంలో అసమర్థంగా ఉన్నాయనేది చూస్తున్నాము. 1985లో అమెరికన్ పాప్ ఆర్టిస్టుల పాటల ఆల్బమ్ 'వి ఆర్ ది వరల్డ్' అనే ఆలోచన ఆగిపోయింది. ఆనాటి ప్రపంచంలోని అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన గాయకులు దీనిని ప్రచారం చేసినప్పటికీ, దీనికి తగిన శ్రద్ధ ఇవ్వబడలేదు. 20 ఏళ్ల తర్వాత జీ-20 శిఖరాగ్ర సదస్సులో భారత్ తన పేరును చరిత్రలో లిఖించుకుంది. ఇది లాబీయింగ్ చేయడమే కాకుండా ఆఫ్రికన్ యూనియన్ కు జీ-20లో సభ్యత్వం కల్పించడం కూడా సాధ్యమైంది.

ఆఫ్రికన్ యూనియన్ జీ-20 ప్రవేశంతో ఇప్పుడు జీ-21గా మారింది. 1 ట్రిలియన్ డాలర్ల కంటే ఎక్కువ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఉన్న 4.3 బిలియన్లకు పైగా ప్రజల ఆందోళనలను గుర్తించింది. భార‌త్ ప్ర‌పంచ నాయకుడిగా ఉండటం చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి. మహాత్మాగాంధీ దార్శనికతతో భారతదేశం ఒక దేశంగా ఆఫ్రికాలో వర్ణవివక్షకు వ్యతిరేకంగా స్వాతంత్య్రం రాకముందే నిలబడింది. భారత్ కు చెందిన జీ-20 అధ్యక్ష పదవి ఆఫ్రికన్ యూనియన్ ను ఏకతాటిపైకి తెచ్చింది. ఇది జరిగే వరకు జీ-20 ఎక్కువగా ప్రపంచాన్ని వలసరాజ్యం చేసిన దేశాల ఆధిపత్యంలో ఉండేది, ఇప్పుడు వలసరాజ్యాలుగా ఉన్న దేశాల నుండి కూడా ప్రాతినిధ్యం ఉంది. ఆధునికానంతర భౌతికవాద చరిత్రను పరిశీలిస్తే పాశ్చాత్య దేశాలు తమ స్వార్థ ప్రయోజనాలతో బిజీబిజీగా ఉన్నాయి. వసుధైవ కుటుంబకం వంటి ఉదాత్త భావాల వివేకాన్ని వారు పెద్దగా పట్టించుకోలేదు. కానీ నేడు ప్రపంచంలో ఉన్న నమ్మక లోటును తొలగించాలంటే ఈ ఆలోచనే కీలకమని ప్రపంచం గ్రహించింది.

కోవిడ్ -19 మహమ్మారి సమయంలో ప్రపంచంలోకి ప్రవేశించిన విశ్వాస లోటు రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధంతో తీవ్రమైందని శిఖరాగ్ర సదస్సులో ప్రధాని మోడీ ప్రపంచానికి గుర్తు చేశారు. శాంతి, సహానుభూతి వంటి సమిష్టి విలువలను ప్రపంచం అవలంబించినప్పుడు మాత్రమే ఈ సందేహ భావన తొలగిపోతుంది. వసుధైవ కుటుంబకం నేపథ్యంలో అమెరికన్ తత్వవేత్త కెన్ వెల్బర్ ఇంటిగ్రల్ థియరీ కూడా సముచితంగా ఉంటుంది. కెన్ భారతీయ విలువలు-తూర్పు దేశాల ఆలోచనల నుండి ప్రేరణ పొందారు. మానవాళికి ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న జ్ఞానం, అంతర్దృష్టుల సమ్మేళనాన్ని మన భవిష్యత్తును నావిగేట్ చేయడానికి ఆచరణాత్మక పటాన్ని అందించగల సముచితమైన రీతిలో సృష్టించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. అతని రచనలలో తూర్పు-పాశ్చాత్య ప్రపంచాలు, సైన్స్-మతం నుండి పూర్వ-ఆధునిక, ఆధునిక-ఆధునికానంతర ప్రపంచ దృక్పథాల సమ్మేళనం ఉన్నాయి.

ఏదీ నూటికి నూరు శాతం సరైనది లేదా తప్పు కాదని కెన్ నమ్ముతారు. అవి వాటి అసంపూర్ణత-పనిచేయకపోవడం స్థాయిలో మాత్రమే మారుతూ ఉంటాయి. నూటికి నూరు శాతం మంచి లేదా చెడు కాదు, అవి వారి అజ్ఞానం-డిస్కనెక్ట్ స్థాయిలలో మారుతూ ఉంటాయి. జ్ఞానమంతా పురోగతిలో ఉన్న పనిగా ఉంటుంది. పరిణామక్రమంలో పురోగమనాలు సాధారణంగా మునుపటి వాటిని తుడిచిపెట్టడం ద్వారా కాకుండా 'అధిగమించడం-చేర్చడం' అనే పద్ధతిలో సంభవిస్తాయి. హేతుబద్ధమైన ఆలోచన భావోద్వేగాలను తొలగించలేదనీ, దానిని మరింత అభివృద్ధి స్థాయి చైతన్యంలో చేర్చిందని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. పారిశ్రామిక సమాజాలు వ్యవసాయాన్ని తుడిచిపెట్టలేదు, కానీ వ్యవసాయాన్ని అధిక సామర్థ్యం-శ్రేయస్సులోకి నెట్టాయి. మనం నిజంగా అభివృద్ధి చెందాలంటే, ఇంతకు ముందు వచ్చిన వాటిని తుడిచివేయకుండా, గొప్పదానిలో చేర్చడం-కలపడం ద్వారా మనం అలా చేస్తాము.

స్వాతంత్య్రానంతరం దేశానికి అభివృద్ధికి సమతుల్య విధానం అవసరమనీ, భౌతికవాదానికి ప్రాధాన్యమిచ్చే వ్యవస్థ కాదని, ఆధ్యాత్మిక దివాళాకోరుతనానికి దారితీసిన వ్యవస్థ, అన్ని పర్యావరణ, మానవ నిర్మిత విపత్తులకు కారణమని భారత తొలి ప్రధాని జవహర్ లాల్ నెహ్రూ అర్థం చేసుకున్నారు. అందుకే ప్రాధాన్యాలు ఎలా ఉండాలో ప్రధాని మోడీ ప్రపంచానికి గుర్తు చేశారు. జీడీపీ సంతోషానికి నిజమైన సూచిక కాజాలదనీ, మానవ కేంద్రీకృత విధానం అవసరం, దీని కోసం భారతదేశం ఎల్లప్పుడూ నిలబడింది. నిష్పాక్షికంగా జాతీయ ప్రయోజనాలు-భద్రతను చూడటం అనేది ప్రతి దేశం ఇతర దేశాలపై జాతీయ అధికారాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారా సాధించడానికి ప్రయత్నించే లక్ష్యాలు. ప్రతి దేశం తన ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవాలని చూస్తుంది. జీ-20 ప్రధానంగా ఒక ఆర్థిక శిఖరాగ్ర సమావేశం, కానీ అటువంటి సమర్పణలో భారతదేశం వాస్తుైవ కుటుంబకం అనే భావనను హైలైట్ చేసినప్పుడు, ఇది యావత్ ప్రపంచ శాంతి-శ్రేయస్సు పట్ల దాని నిబద్ధతను తెలియజేస్తుంది.

- అతిర్ ఖాన్

(ఆవాజ్ ది వాయిస్ సౌజ‌న్యంతో..)